Ο,τι πρέπει να ξέρετε για τον Παζολίνι

Θα χάσει άραγε ποτέ την κινηματογραφική και ιδεολογική του αίγλη για τους Ιταλούς, αλλά και για όλους τους Ευρωπαίους, ο Πιερ Πάολο Παζολίνι; Ο παθιασμένος δημιουργός -σκηνοθέτης και συγγραφέας-, ο τολμηρός άνθρωπος που δεν κάλυψε ποτέ, όπως άλλοι, την ομοφυλοφιλία του, ο ανήσυχος διανοητής που αν και μαρξιστής έριξε μια προσεκτική, γεμάτη σεβασμό ματιά στην καθολική Ιταλία γύρω του (και μέσα του), σαράντα τρία χρόνια μετά τη δολοφονία του, εξακολουθεί να συγκινεί.

Το έργο του βλέπεται και ξαναβλέπεται, όλες οι ταινίες που γύρισε μέσα σε ένα μικρό σχετικά χρονικό διάστημα, μόλις δεκατέσσερα χρόνια, πριν χαθεί άδικα το 1975 στα 53 του, με έναν θάνατο που κρατάει ακόμα τα μυστικά του (έγκλημα πάθους ή ακροδεξιό χτύπημα;). Γι’ αυτό και το μεγάλο, σχεδόν πλήρες αναδρομικό αφιέρωμα, που διοργανώνει η πάντα ανήσυχη και εκλεκτική Ταινιοθήκη της Ελλάδος, με τίτλο «Pier Paolo Pasolini – O μεγάλος αιρετικός» (12-20 Σεπτεμβρίου), είναι γεγονός πρώτης γραμμής.

Πόσο μάλλον που οι δεκαεφτά ταινίες που θα προβληθούν (δεκαπέντε μεγάλου μήκους, δύο μικρού, καθώς και παραλειπόμενα από δύο ταινίες) έχουν όλες νέες κόπιες σε φιλμ 35mm, ενώ θα καταφτάσει στην Αθήνα κι ένας άνθρωπος στενά συνδεδεμένος με τον Πιερ Πάολο Παζολίνι, τόσο με το έργο του, αφού έχει παίξει σε πολλές ταινίες του, όσο και με τη ζωή του, αφού υπήρξε ένας από τους μεγάλους του -μπορεί και ο πιο μεγάλος- έρωτες. Πρόκειται για τον Νινέτο Ντάβολι, γεννημένο το 1948 στην Καλαβρία, που γνωρίστηκε με τον σκηνοθέτη στα 15 του χρόνια, του ενέπνευσε θαυμασμό και αγάπη («όλα πάνω του είναι μαγικά, ένα ατέλειωτο απόθεμα ευτυχίας», έλεγε γι’ αυτόν ο Παζολίνι) και έγινε σιγά σιγά, αν και ερασιτέχνης ηθοποιός, σύμβολο του παζολινικού σύμπαντος.

Ο σκηνοθέτης υπήρξε μέντορας και φίλος του σε όλη του τη ζωή. Μετά τον θάνατό του, ο Ντάβολι, που ήδη είχε παντρευτεί και κάνει οικογένεια, συνέχισε την καριέρα του, χωρίς ποτέ να πάψει να είναι σημείο αναφοράς για τους φαν του Παζολίνι – στην πρόσφατη ταινία «Παζολίνι» του Εϊμπελ Φεράρα με τον Γουίλεμ Νταφό, τον Ντάβολι ενσαρκώνει ο Ρικάρντο Σκαμάρτσιο.

Το αφιέρωμα, άλλωστε, θα ξεκινήσει με μια από τις ταινίες που περισσότερο αγαπούσε ο Παζολίνι, το «Ορνια και πουλάκια» (Uccellaci e uccellini, 1966), στην οποία ο Ντάβολι πρωταγωνιστεί στο πλευρό του κωμικού σταρ της εποχής Τοτό, και φυσικά θα την παρουσιάσει ο ίδιος στο κοινό. Οπως και την επόμενη μέρα, την ταινία «Χίλιες και μία νύχτες» (1974), στην οποία και πάλι παίζει.

Θα παιχτούν ακόμα οι ταινίες «Ακατόνε» (1961), «Μάμα Ρόμα» με την Αννα Μανιάνι (1962), «Η οργή του Παζολίνι» (1963), «Ερωτικές συναντήσεις» (1964), «Το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο» (1964), «Βασιλιάς Οιδίπους» (1967), «Θεώρημα» (1968), «Χοιροστάσιο» (1969), «Μήδεια» με τη Μαρία Κάλλας (1969), «Σημειώσεις από μια αφρικανική Ορέστεια» (1970), «Το Δεκαήμερο» (1971), «Οι θρύλοι του Καντέρμπουρι» (1972) και «Σαλό ή 120 μέρες στα Σόδομα» (1975). Η «Οργή του Παζολίνι» θα προβληθεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Πρόκειται για νέα, 80λεπτη βερσιόν της παλιότερα γνωστής ως «Οργής», ενός δίπτυχου γυρισμένου από τον μαρξιστή Παζολίνι και τον φιλομοναρχικό Τζοβάνι Γκουρέσκι. Το 2008 ο Τζουζέπε Μπερτολούτσι σε συνεργασία με την Ταινιοθήκη της Μπολόνια αποκατέστησε το πρώτο μέρος, που είχε γυριστεί από τον Παζολίνι, δημιουργώντας μια αυτόνομη, μεγάλου μήκους ταινία.

Το πρόγραμμα συμπληρώνουν δύο ταινίες μικρού μήκους, «Το τυρί» (1962-63), επεισόδιο της σπονδυλωτής «Rogopag» σε σκηνοθεσία Ροσελίνι-Γκοντάρ-Παζολίνι-Γκρεγκορέτι, και «Τι πράγμα είναι τα σύννεφα;» (1967), επίσης από τη σπονδυλωτή «Capriccio all’ italiana» των Μονιτσέτι-Παζολίνι-Μπολονίνι-Ρόσι κ.ά. Τέλος, θα προβληθούν κάποια αποσπάσματα που κόπηκαν από την τελική κόπια των ταινιών «Ορνια και πουλάκια» («Ο Τοτό στο τσίρκο») και «Χίλιες και μία νύχτες».

Τις ταινίες θα προλογίσουν οι Αντουανέττα Αγγελίδη, Γιάγκος Ανδρεάδης, Κώστας Αριστόπουλος, Μαρία Γαβαλά, Τάσος Γουδέλης, Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Γιάννης Ζουμπουλάκης, Μενέλαος Καραμαγγιώλης, Μαρία Κομνηνού (η ψυχή της Ταινιοθήκης και πρόεδρος του Δ.Σ. της), Μαριάννα Κάλμπαρη, Μυρτώ Ρήγου, Νίκος Σαββάτης και Γιάννης Σολδάτος.

Οι προβολές πλαισιώνονται από την έκθεση φωτογραφίας του Ρομπέρτο Βίλα «Η Ανατολή του Pier Paolo Pasolini», με υλικό από τα γυρίσματα της ταινίας «Χίλιες και μία νύχτες». Ο φωτογράφος θα είναι παρών στα εγκαίνια (13/9). Διάρκεια μέχρι 27 Σεπτεμβρίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Ταινιοθήκη είχε κι αυτή τη φορά το καλύτερο δίκτυο (Ιταλών) συνεργατών: Instituto Luce Cinecitta (της Ρώμης), Cineteca di Bologna, πρεσβεία της Ιταλίας στην Ελλάδα και Ιταλικό Μορφωτικό Ινστιτούτο.

Info: Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Θερινός Κινηματογράφος Λαΐς (Ιερά Οδός 48 και Μεγ. Αλεξάνδρου, Μετρό Κεραμεικός). Είσοδος στην πρεμιέρα (12/9) μόνο με προσκλήσεις. Οι προβολές ξεκινούν στις 20.00 και στις 22.15 (στις 13/9 ξεκινούν στις 20.30 και στις 16/9, στις 19.45. Εισιτήρια 5 ευρώ. Εβδομαδιαία κάρτα 50 ευρώ, μειωμένο 30.