O δρόμος προς την εξομάλυνση των σχέσεων Βελιγραδίου-Πρίστινας δεν είναι απλά γεμάτος «με αγκάθια και προβλήματα», όπως τόνισε χθες ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, στην έναρξη της μετ’ εμποδίων διήμερης επίσκεψής του στο Κόσοβο. Ηταν κυριολεκτικά μπλοκαρισμένος από χθες με διαδηλωτές, οδοφράγματα και, νοερά, από τα ανοιχτά «τραύματα» της αιματοβαμμένης δεκαετίας του ‘90…
«Ο Βούτσιτς δεν θα περάσει», «Εκείνοι που διέπραξαν γενοκτονία σε βάρος αθώων πολιτών δεν μπορούν να περάσουν» ήταν τα κεντρικά συνθήματα στα μπλόκα που είχαν στήσει δεκάδες Κοσοβάροι (πρώην μέλη του UCK, σύμφωνα με τον Σέρβο υπουργό Εσωτερικών, Νεμπόισα Στεφάνοβιτς) στον κύριο δρόμο που συνδέει τη Μιτρόβιτσα, στο βόρειο Κόσοβο, με το χωριό Μπάνιε, σερβικό θύλακα στα κεντρικά, γνωστό ως θέατρο των πρώτων αιματηρών συγκρούσεων μεταξύ σερβικών δυνάμεων και Κοσοβάρων αυτονομιστών, το 1998.
Εν μέσω πληροφοριών ακόμη και για ήχους πυρών από τα μπλόκα, η κοσοβάρικη αστυνομία τελικά δεν επέτρεψε στον Βούτσιτς και στη συνοδεία του να προσεγγίσουν το Μπάνιε.
«Δεν μου αρέσουν τα όπλα, όμως δεν πρόκειται να επιτρέψουμε σε κανέναν να παρενοχλεί τους Σέρβους του Κοσόβου» διακήρυξε, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις, την ώρα που ο Στεφάνοβιτς επέρριπτε ευθύνες για ανεπάρκεια και στη διεθνή ειρηνευτική δύναμη KFOR (υπό ηγεσία ΝΑΤΟ).
Στην πολιτική ηγεσία της Πρίστινα εν τω μεταξύ επικρατούσε διγλωσσία. Ο Κοσοβάρος πρωθυπουργός (και πάλαι ποτέ διοικητής του UCK), Ραμούς Χαραντινάι, ανακοίνωσε μέσω Facebook ότι «ακυρώθηκε η άδεια που είχε εκδώσει το ΥΠΕΞ για την επίσκεψη του Σέρβου προέδρου στο Μπάνιε», προτάσσοντας «την ασφάλεια των πολιτών».
Χαρακτηρίζοντας «κατανοητές» τις αντιδράσεις, ο πρόεδρος του Κοσόβου (και πρώην αρχηγός του UCK), Χακίμ Θάτσι, τόνισε αντίθετα ότι τέτοιες διαμαρτυρίες δεν βοηθούν στις προσπάθειες εξομάλυνσης των διμερών σχέσεων και κάλεσε σε αυτοσυγκράτηση «στο όνομα της ειρήνης».
Το κλίμα είχε πάντως ήδη δυναμιτίσει η ακύρωση στο παρά πέντε της πολυαναμενόμενης συνάντησης, την περασμένη Παρασκευή, μεταξύ Βούτσιτς και Θάτσι, στις Βρυξέλλες, υπό την αιγίδα της Ε.Ε. και στον απόηχο της στήριξης που εξέφρασαν δημόσια οι δύο ηγέτες στο ενδεχόμενο ανταλλαγής εδαφών, στο πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας Βελιγραδίου – Πρίστινας.
Η προοπτική πυροδότησε οργισμένες αντιδράσεις στους εθνικιστικούς κύκλους αμφότερων των χωρών και -προσώρας τουλάχιστον- διχάζει και τους Ευρωπαίους.
Κατά την πρόσφατη άτυπη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. στη Βιέννη, ο Γερμανός ΥΠΕΞ, Χάικο Μάας, τόνισε πως μια εδαφική αναθεώρηση κινδυνεύει «να ανοίξει ξανά παλιές πληγές», ενώ η Αυστριακή ομόλογός του, Κάριν Κνάισλ (του ακροδεξιού FPÖ), εξέφρασε ανησυχίες ότι τυχόν επαναχάραξη των συνόρων στα Δυτικά Βαλκάνια θα ανοίξει «το κουτί της Πανδώρας» και για άλλες διεκδικήσεις.
«Θέλουμε να είμαστε μέρος της Ε.Ε., οι Αλβανοί του Κοσόβου προσδοκούν σε κατάργηση της βίζας εντός της Ε.Ε. Πρέπει να συνυπάρξουμε ο ένας δίπλα στον άλλο», τόνισε χθες ο Βούτσιτς από τη διαιρεμένη πόλη της Μιτρόβιτσα, απευθυνόμενος σε χιλιάδες Σέρβους του Κοσόβου.
«Ηλθα εδώ να σας πω ότι στο μέλλον θα πρέπει να έλθουμε σε συμβιβασμό με τους Αλβανούς, αλλά θα πρέπει να θυσιάσουμε πολλά» πρόσθεσε, αποφεύγοντας… επιμελώς κάθε σαφή αναφορά σε αλλαγή συνόρων κι εδαφών.
