«Μα έμοιαζε με τρομοκράτη!»: Όταν τα fake news σκοτώνουν

Στο μικρό χωριό Μούρκι της νότιας Ινδίας ο επιθεωρητής Β. Μπ. Γιαντουάντ επιθεωρεί ένα σωρό από τούβλα και πέτρες μέσα σε ένα χαντάκι, εκεί όπου ο ίδιος και πέντε αστυνομικοί δέχθηκαν πριν από μερικές εβδομάδες επίθεση από έναν οργισμένο όχλο. 

Οι αστυνομικοί προσπαθούσαν να σώσουν πέντε ταξιδιώτες από λιντσάρισμα. «Προσπαθήσαμε πολύ για να τους σταματήσουμε, αλλά δεν άκουγαν κανένα» λέει στο Reuters δείχνοντας τα τραύματά του.

Ο Γιαντουάντ ήταν ένας από τους οκτώ αστυνομικούς που βρέθηκαν στο χωριό στις 13 Ιουλίου για να προσπαθήσουν να αποκαταστήσουν την τάξη και να ελέγξουν έναν όχλο περίπου 200 ανθρώπων, οι οποίοι επιτέθηκαν σε πέντε ταξιδιώτες επειδή τους θεώρησαν λανθασμένα απαγωγείς παιδιών.

Η άγρια επίθεση είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο του ενός από αυτούς και τον σοβαρό τραυματισμού τουλάχιστον άλλων δύο. 

Ο Αζάμ, 32 ετών, είναι ένα από τα τελευταία θύματα ενός κύματος επιθέσεων στην Ινδία, καθώς οι μικρές αστυνομικές δυνάμεις προσπαθούν μάταια να σταματήσουν τη βία που πυροδοτείται από λανθασμένα μηνύματα για απαγωγείς παιδιών που μεταδίδονται μέσω των πλατφόρμων κοινωνικής δικτύωσης. 

Η κυβέρνηση της Ινδίας λέει ότι δεν παρακολουθεί τα στοιχεία για τα λιντσαρίσματα, όμως το IndiaSpend κάνει λόγο για περισσότερους από 30 θανάτους σε περισσότερα από 70 περιστατικά από τον Γενάρη του 2017. Από την πλευρά του ο Ναρέντρα Μοντί και η κυβέρνησή του, που δέχονται αυστηρή κριτική για την αντιπολίτευση, κατηγορούν το WhatsApp (εξαιρετικά δημοφιλές στη χώρα) απειλώντας την πλατφόρμα με ποινικές κυρώσεις εάν δεν προσπαθήσει να αντιμετωπίσει τα fake news.

Στις 20 Ιουλίου η WhatsApp ανακοίνωσε ότι περιορίζει τον αριθμό των ανθρώπων στους οποίους μπορεί κάποιος να προωθήσει ταυτόχρονα μηνύματα και πρόσθεσε ότι προετοιμάζει αλλαγές για να αντιμετωπίσει τη διάδοση ψευδών ειδήσεων. Παραμένει, φυσικά, άγνωστο το εάν οι ενέργειες αυτές της εταιρείας θα αποτρέψουν το κύμα βίας που υπάρχει στη χώρα.

Η αστυνομία εκτιμά ότι το λιντσάρισμα του Αζάμ και άλλων προέρχεται αρκετές φορές από πεποιθήσεις βαθιά ριζωμένες στην Ινδία που στρέφονται κατά των διαφόρων μειονοτήτων. 

«Η Ινδία αντιμετωπίζει ήδη προβλήματα εξαιτίας της θρησκείας και του ταξικού συστήματος» σημειώνει η Ρέμα Ραζεγουάρι, προϊστάμενος αστυνομικής υπηρεσίας στα νότια της χώρας, στην επαρχεία Τελενγκάνα. «Εάν προσθέσουμε το WhatApp σε αυτό το μείγμα, μπορεί τα πράγματα να ξεφύγουν από τον έλεγχο».

Στο Μούρκι τα μηνύματα κυκλοφόρησαν μέσω μιας τοπικής ομάδας στο WhatsApp, την ημέρα που σκοτώθηκε ο Αζάμ. Τα μηνύματα απλά έγραφαν «Απαγωγείς παιδιών εντοπίστηκαν στο Μούρκι», τα οποία συνοδεύονταν  από βίντεο και φωτογραφίες του Αζάμ και των φίλων του. 

Οι πέντε ταξιδιώτες επέβαιναν σε ένα κόκκινο SUV και είχαν ξεκινήσει από το Χιντεραμπάντ για εκδρομή στην εξοχή. Ενώ περνούσαν από ένα σημείο όπου σκόπευαν να σταματήσουν για φαγητό, πέταξαν σοκολάτες σε μια ομάδα μικρών παιδιών. Αυτό, τουλάχιστον, αναφέρουν τρεις από τους επιζώντες. 

Αυτό που οι ταξιδιώτες θεώρησαν ότι ήταν μια όμορφη κίνηση σε ένα χωριό με φτωχούς κατοίκους κόστισε τη ζωή στον Αζάμ, καθώς ο εξαγριωμένος όχλος των χωρικών τους επιτέθηκε με βιαιότητα.

Η επίθεση ξεκίνησε όταν η ομάδα αυτή σταμάτησε να βγάλει φωτογραφίες δίπλα σε μια μικρή λίμνη. Τρεις χωρικοί έσκασαν τα λάστιχα του αμαξιού τους και όταν οι ταξιδιώτες τους ρώτησαν γιατί το κάνουν αυτό εκείνοι απάντησαν «είστε απαγωγείς παιδιών».  Παρά το γεγονός ότι οι άνδρες προσπάθησαν να αποδείξουν την αθωότητά τους, δεκάδες χωρικοί εμφανίστηκαν κρατώντας μπαστούνια και τσεκούρια. 

Ο Σαλμάν Αλ Κουμπάσι, από το Κατάρ, ο οποίος ήταν φίλος με τον Αζάμ ήταν από τους πρώτους που δέχθηκε χτυπήματα. Ενώ δύο από τους φίλους προσπάθησαν να ηρεμήσουν το πλήθος, ο Κουμπάσι μπήκε μέσα στο SUV με τον Αζάμ και τον φίλο τους Μοχάμεντ Σαλμάν και προσπάθησαν να φύγουν από το σημείο, όπως αναφέρει η αστυνομία, αλλά και οι επιζώντες. 

Όμως οι χωρικοί έστησαν μπλόκο σε κοντινό κόμβο και το τζιπάκι βγήκε από τον δρόμο, αφού χτύπησε σε ένα δέντρο που είχαν τοποθετήσει χωρικοί. 

Σε εκείνο το σημείο ο Αζάμ έχασε τη ζωή του, καθώς κάτοικοι του χωριού, άνδρες και γυναίκες, άρχισαν να πετούν πέτρες και τούβλα στο SUV. Κάποιοι έδεσαν σχοινιά στο λαιμό του Αζάμ και του Σαλμάν και τους έσυραν έξω από το όχημα, ενώ τουλάχιστον διακόσια άτομα βρίσκονταν στο σημείο έτοιμα να τους επιτεθούν. 

«Ήρθαν εδώ για να κλέψουν παιδιά. Χτυπήστε τους και σκοτώστε τους. Μην τους αφήσετε να φύγουν» φώναζε ο όχλος.

Παρά το γεγονός ότι δεν έχουν καταγραφεί ποτέ απαγωγείς παιδιών στο χωριό Μούρκι, οι απαγωγές στην Ινδία είναι τεράστιο πρόβλημα με πολλά από τα παιδιά να πωλούνται ως δούλοι.

Σε αρκετά από τα πρόσφατα λιντσαρίσματα τα θύματα είναι συνήθως μέλη μειονοτήτων, αλλά και άτομα που προέρχονται από κατώτερες κάστες. Ανάμεσα στα θύματα είναι και περίπου δέκα μουσουλμάνοι, οι οποίοι μετέφεραν αγελάδες πέρυσι με τους Ινδουϊστές να τους κατηγορούν ότι σκοτώνουν τα ιερά τους ζώα. 

Η δολοφονία του Αζάμ έφερε παγερή σιωπή στο χωριό Μούρκι, όπου αρκετοί φοβούνται να συζητήσουν την επίθεση, αλλά και τις συλλήψεις περισσότερων από 30 άνδρών και γυναικών. Σε κανέναν, πάντως, δεν έχουν ασκηθεί διώξεις. Είδες όμως το πρόσωπου εκείνου από το Κατάρ; Το μεγάλο του μούσι; Έμοιαζε με τρομοκράτη»…