Το σκάνδαλο με τον επιφανή Αμερικανό καρδινάλιο, ο οποίος παρενόχλησε σεξουαλικά τους μαθητευόμενούς του αποκάλυψε μία τεράστια κατάχρηση εξουσίας που σόκαρε τους Καθολικούς και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Κι αν τα περιστατικά αποπλάνησης και βιασμών ανδρών και ανήλικων έχουν αμαυρώσει πολλές φορές την εικόνα του Βατικανού, ελάχιστα είναι μέχρι στιγμής γνωστά για την κακοποίηση που υφίστανται καλόγριες από ιερείς, επισκόπους και άλλους ανωτέρους τους.
Το σκάνδαλο με την επιφανή Αμερικανό καρδινάλιο, ο οποίος παρενόχλησε σεξουαλικά τους μαθητευόμενούς του αποκάλυψε μία τεράστια κατάχρηση εξουσίας που σόκαρε τους Καθολικούς και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Όμως το Βατικανό γνωρίζει εδώ και χρόνια και τις ετεροφυλόφιλες αμαρτίες, την σεξουαλική κακοποίηση καλογριών από καρδινάλιους και επισκόπους και έχει κάνει πολύ λίγα για να σταματήσει το κακό.
Σύμφωνα με έρευνα του Associated Press υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις κακοποιημένων καλόγριων που έχουν αποκαλυφθεί σε Ευρώπη, Αφρική, Λατινική Αμερική και Ασία. Το πρόβλημα είναι παγκόσμιο και διαχρονικό, εξαιτίας του γεγονότος ότι οι καλόγριες θεωρούνται «δευτεροκλασάτες» στο εσωτερικό της Καθολικής Εκκλησίας, ενώ έχουν εκπαιδευτεί να αντιμετωπίζουν τους άνδρες κληρικούς με μια βαθιά ριζωμένη υποτακτικότητα.
Τώρα, όμως, κάποιες καλόγριες βρίσκουν νέα φωνή, μετά από την επίδραση που έχει το κίνημα #MeToo, αλλά και το γεγονός ότι κερδίζει συνεχώς έδαφος η αντίληψη ότι και οι ενήλικες μπορούν να πέσουν θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης.
Οι αδελφές έχουν ξεκινήσει να βγαίνουν δημόσια και να καταγγέλλουν χρόνιες παρενόχληση από ηγέτες της εκκλησίας.
«Άνοιξε μία μεγάλη πληγή μέσα μου. Προσποιόμουν ότι δεν συνέβη» λέει μια καλόγρια στο AP φορώντας την παραδοσιακή στολή της και κρατώντας ένα κομποσκοίνι.
Η ίδια μιλάει δύο δεκαετίες μετά από το περιστατικό, όταν ένας παπάς την κακοποίησε σεξουαλικά τη στιγμή που εκείνη εξομολογούνταν. Η επίθεση, αλλά και μία ακόμη παρενόχληση από άλλον ιερέα μετά από έναν χρόνο, την οδήγησε στο να σταματήσει να εξομολογείται.
Το μέγεθος της κακοποίησης καλογριών είναι ασαφές, τουλάχιστον εκτός Βατικανού. Όμως αυτή την εβδομάδα περίπου δέκα αδελφές από ένα μικρό εκκλησίασμα στη Χιλή, κατήγγειλαν μέσω της δημόσιας τηλεόρασης την παρενόχληση που είχαν υποστεί από άνδρες κληρικούς και το γεγονός ότι οι ανώτεροί τους δεν έκαναν τίποτα για να τους σταματήσουν.
Μία καλόγρια στην Ινδία πρόσφατα διατύπωσε καταγγελία στην αστυνομία κατηγορώντας έναν επίσκοπο για βιασμό, κάτι που θα ήταν αδιανόητο να συμβεί πριν από έναν χρόνο. Παράλληλα, περιπτώσεις στην Αφρική έχουν αποκαλυφθεί εδώ και μερικά χρόνια. Το 2013, για παράδειγμα, ένας γνωστός ιερέας στην Ουγκάντα έγραψε γράμμα στους ανωτέρους του καταγγέλλοντας ανάρμοστες σχέσεις ιερέων με καλόγριες.
«Λυπάμαι πολύ που χρειάστηκε τόσος καιρός για να γίνουν γνωστά τέτοια περιστατικά, γιατί υπήρχαν αναφορές εδώ και πολλά χρόνια» λέει η Καρλίν Ντεμασούρε μία από τις πιο γνωστές ειδικούς σε θέματα σεξουαλικής κακοποίησης και κατάχρησης εξουσίας μιλώντας στο αμερικανικό πρακτορείο.
Το Βατικανό αρνήθηκε να σχολιάσει και να απαντήσει ποια μέτρα έχει πάρει (εάν έχει πάρει) για να αντιμετωπίσει το εύρος του προβλήματος ή να τιμωρήσει τους παραβάτες και να ενδιαφερθεί για τα θύματα. Αξιωματούχος του Βατικανού αναφέρει ότι είναι θέμα των ηγετών των τοπικών εκκλησιών να ελέγχουν τους ιερείς που κακοποιούν σεξουαλικά καλόγριες.
Ο αξιωματούχος μίλησε ανωνύμως στο AP, καθώς δεν είχε εξουσιοδότηση να μιλήσει για το θέμα, και ανέφερε ότι η εκκλησία έχει επικεντρώσει την προσοχή της στο να προστατεύσει τα παιδιά, αλλά συμφώνησε ότι και οι ενήλικες χρειάζονται την ίδια προστασία.
«Πρέπει να ενθαρρύνουμε τις γυναίκες του κλήρου να μιλούν όταν δέχονται κακοποίηση. Πρέπει να ενθαρρύνουμε τους επισκόπους να τις αντιμετωπίζουν με σοβαρότητα τις καταγγελίες και να εξασφαλίζουν ότι οι ιερείς τιμωρούνται» δηλώνει κατηγορηματικά.
Όμως το πιο δύσκολο πρόβλημα είναι αυτό ακριβώς. Να πάρουν τις γυναίκες στα σοβαρά. Η Ντεμασούρε, μέχρι πρότινος εκτελεστική διευθύντρια σε ένα από τα κέντρα της Εκκλησίας για την προστασία των Παιδιών στο Γρηγοριανό Πανεπιστήμιο, ένα από τα πιο σημαντικά think tanks της καθολικής εκκλησίας για το συγκεκριμένο θέμα.
«Οι ιερείς μπορούν πάντα να πουν “το ήθελε”» τονίζει και συμπληρώνει ότι πολλοί ιερείς στην Αφρική έχουν πρόβλημα με τις παραδοσιακές πολιτιστικές πεποιθήσεις για τη σημασία του να κάνουν παιδιά. Οι αρχάριοι ιδιαίτερα είναι εξαιρετικά ευάλωτοι γιατί πολλές φορές χρειάζονται επιστολές από τον παπά της ενορίας τους για να γίνουν δεκτές σε συγκεκριμένες εκκλησιαστικές ομάδες. «Και κάποιες φορές πρέπει να πληρώσουν για αυτό» επισημαίνει η Ντεμασούρε.
Κι όταν οι γυναίκες αυτές μένουν έγκυες; «Συνήθως κάνουν έκτρωση, πολλές φορές περισσότερες από μία. Και πληρώνει ο ιερέας για αυτό. Μία καλόγρια δεν έχει λεφτά. Ο ιερέας έχει» δηλώνει αποστομωτικά.
Όμως ακόμη και αυτοί που αποκαλύπτουν τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να πληρώσουν το τίμημα.
Το 2013 ο αιδεσιμότατος Άντονι Μουσαάλα στην Καμπάλα της Ουγκάντας, έγραψε γράμμα στους ηγέτες της Καθολικής Εκκλησίας για αρκετές περιπτώσεις. Τελικά τέθηκε σε διαθεσιμότητα μέχρι που εξέδωσε δημόσια απολογία, παρά το γεγονός ότι εφημερίδες της χώρας κάλυπταν στενά το θέμα και αποκάλυψαν αρκετές περιπτώσεις με «αμαρτίες» ιερέων.
Από την πλευρά του ο επίσκοπος Ιωάννης Βαπτιστής Οντάμα, επικεφαλής της καθολικής εκκλησίας στην Ουγκάντα, δήλωσε στο Associated Press ότι οι κατηγορίες για μεμονωμένα περιστατικά δεν πρέπει να προσβάλουν ολόκληρη την εκκλησία.
Πάντως η υπόθεση πάει αρκετά πίσω, καθώς τη δεκαετία του 1990 υπήρχαν αρκετές καταγγελίες προς τους ηγέτες της καθολικής εκκλησίας. Το 1994 η πρεσβυτέρα Μάουρα Ο Ντόνοχιου είχε γράψει για μία εξαετή έρευνα σε 23 κράτη όπου είχε μάθει για 29 καλόγριες σε ένα μόνο εκκλησίασμα που είχαν μείνει έγκυες. Κατέγραφε, μάλιστα, ότι οι καλόγριες θεωρούνται ως… ασφαλείς σεξουαλικοί παρτενέρ, καθώς πολλοί ιερείς φοβούνταν τον HIV από πόρνες ή άλλες γυναίκες.
Οι αναφορές αυτές δεν προορίζονταν για τη δημόσια σφαίρα, όμως η αμερικανική National Catholic Reporter τις δημοσιοποίησε στο Διαδίκτυο το 2001. Μέχρι σήμερα το Βατικανό δεν έχει ανακοινώσει εάν έκανε κάτι με βάσει αυτές τις πληροφορίες.
