Αρχιτέκτονας του κόσμου

Ο Βασίλης Σγούτας είναι γνωστό πρόσωπο στην κοινωνία των αρχιτεκτόνων. Γεννημένος στην Αθήνα το 1934, εγκαταστάθηκε οικογενειακά στη Ν. Αφρική όπου και σπούδασε αρχιτεκτονική στο Πανεπιστήμιο του Κέιπ Τάουν.

Αρχικά δούλεψε στο Ιράκ για το Γραφείο Δοξιάδη. Το ιδιωτικό γραφείο που ίδρυσε το 1961 ανέλαβε σειρά έργων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ κέρδισε πολλά βραβεία σε διαγωνισμούς. Μετείχε στις δραστηριότητες της Διεθνούς Ενωσης Αρχιτεκτόνων (UIA) από το 1981, όπου διετέλεσε αρχικά γενικός γραμματέας και για μια τριετία (1999-2002) πρόεδρος.

Τέλος, το 2007 θεσπίστηκε βραβείο στην UIA με το όνομά του για αρχιτέκτονες που συνέβαλαν στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης σε στερημένες περιοχές του πλανήτη.

Από το παραπάνω, αν και τόσο συνοπτικό βιογραφικό του, μπορεί κανείς να καταλάβει πώς βρέθηκε ο Β. Σγούτας ενταγμένος σε μια τέτοια διεθνή οργάνωση κύρους, τόσο δραστήρια παντού στον κόσμο, σε πλούσιες και φτωχές χώρες, πιστεύοντας στην αποστολή της και υπηρετώντας τους στόχους της.

Ηταν κομμένος και ραμμένος για έναν τέτοιο ρόλο, από τον χαρακτήρα και τη νοοτροπία του, αλλά και από τις εμπειρίες που είχε αποκτήσει από νωρίς δουλεύοντας μέσα και έξω από την Ελλάδα. Γιατί είχε εξαρχής αποκτήσει εκείνη την απαραίτητη αντίληψη των πραγμάτων που ξεφεύγει από τα στενά, τοπικιστικά πλαίσια και ανοίγεται σε ευρύτερους, διεθνείς ορίζοντες.

Αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Β. Σγούτα διακρίνονται στην επιλογή της ύλης για το βιβλίο του, και αυτό, ένα «ταξίδι στον κόσμο», όπως το ονομάζει, «παρέα με τους αρχιτέκτονες».

Λες και έτσι οραματίζεται μια τέτοια συλλογικότητα σαν κάτι απόλυτα υπαρκτό, ανεξάρτητα από κοινωνικές και οικονομικές διαφορές, που προκαλούν τεράστια, συχνά τραγικά χάσματα στον σύγχρονο κόσμο.

Είναι σαν ο Β. Σγούτας να θεωρεί τους αρχιτέκτονες ως τον συνεκτικό ιστό που καταργεί κάθε είδους διακρίσεις στην ανθρωπότητα. Δεν ήταν άλλωστε τυχαία η επιλογή του στόχου για το βραβείο της UIA που φέρει το όνομά του, όπως αναφέρθηκε προηγούμενα.

Ενα τέτοιο όραμα εκφράζει πιστά η επιλογή των κειμένων στο πρώτο μέρος του βιβλίου, που χωρίζεται ανάμεσα σε δέκα επιμέρους θεματικές, υπενθυμίζοντας έτσι ότι οι αρχιτέκτονες καλούνται να παίξουν έναν εξαιρετικά σύνθετο ρόλο ο οποίος αγκαλιάζει κοινωνικά, οικονομικά, αισθητικά και πολιτικά ζητήματα, καθώς χρειάζεται να αντιμετωπίσουν, θεωρητικά και πρακτικά, εξαιρετικά πολύπλοκα ζητήματα του χώρου.

Μέσω της UIA, ο Β. Σγούτας βίωσε τη σκληρή καθημερινότητα σε χώρες με χαοτικά προβλήματα, επεμβαίνοντας κάθε φορά συμβουλευτικά, διακριτικά, ώστε να τονωθεί η κοινή συνείδηση ανάμεσα στους ντόπιους αρχιτέκτονες ότι δεν παλεύουν μόνοι και αβοήθητοι αλλά ανήκουν σε μια παγκόσμια κοινότητα με παρόμοια οράματα.

Πολλές από αυτές τις εμπειρίες έχουν περάσει αποσπασματικά στο δεύτερο μέρος του βιβλίου, που ονομάζεται «Ενα τυχαίο ημερολόγιο».

Εκεί ο αναγνώστης θα βρει σκόρπιες, μπρος-πίσω στον χρόνο, πάντα σύντομες αναμνήσεις του συγγραφέα από τόπους, γεγονότα και εξέχοντες ανθρώπους που συνάντησε σε αυτά τα ασταμάτητα «ταξίδια» του, είτε συνοδευτικά μέλη της UIA είτε ντόπιους εκπροσώπους.

Ανάμεσά τους έχουν ανακατευτεί και προσωπικές αναμνήσεις από τη ζωή του και από οικογενειακούς σταθμούς, γεγονότα που τον σημάδεψαν, στα οποία επιστρέφει τώρα, ανακεφαλαιώνοντας.

Το «ημερολόγιο» υπερβαίνει έτσι τη χρονική διάρκεια της εμπλοκής του στην UIA και απλώνεται σε αναφορές σε συμβάντα πριν καν τη γέννησή του έως το πιο πρόσφατο παρελθόν του.

Ενα σύνολο ζωής λοιπόν, τόσο πλούσιο, τόσο γεμάτο ένταση και προκλήσεις – αυτό που κανονικά θα περίμενε κανείς από ένα τέτοιο χορταστικό «ταξίδι σε όλο τον κόσμο», ατομικό και συλλογικό.

Χωρίς ίχνος έπαρσης ή ενοχλητική τάση επίδειξης, με χαρακτηριστική απλότητα, ο Β. Σγούτας έχει έτσι κατορθώσει να μας φέρει κοντά στην εξανθρωπισμένη δράση της UIA και στη δική του εκεί χαμηλόφωνη συμβολή, αλλά παράλληλα, και σε έναν γενικότερο απολογισμό της ζωής του.

Με τρόπο πειστικό και μεγάλη αίσθηση ευθύνης, συνεχώς να μας θυμίζει πως πάνω απ’ όλα μετράνε εκείνοι οι άνθρωποι που αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και αγωνίζονται για να πετύχουν ευγενείς στόχους.