Πολλές φλεγμονές στο σώμα μπορεί να δημιουργηθούν από βλάβες που υπάρχουν στην προστατευτική επένδυση του εντέρου, στην αλλοίωση της διαπερατότητας της εντερικής μεμβράνης.
Ερευνες αναφέρουν πως αρκετές ασθένειες και αυτοάνοσα νοσήματα έχουν τις ρίζες τους στο Σύνδρομο Διαρρέοντος Εντέρου (ΣΔΕ).
Αυτό συμβαίνει όταν η αύξηση της διαπερατότητας του εντέρου επιτρέπει στις βακτηριακές τοξίνες και σε άπεμπτα σωματίδια τροφών να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος.
Το έντερο έχει μια φυσική διαπερατότητα για πολύ μικρά μόρια, ώστε να μπορεί ο οργανισμός να απορροφά ζωτικής σημασίας θρεπτικά συστατικά. Η ρύθμιση της εντερικής διαπερατότητας είναι μία από τις βασικές λειτουργίες των κυττάρων που αποτελούν την επένδυση του εσωτερικού τοιχώματος του εντέρου.
Η γλουτένη μπορεί να προκαλέσει σε αυτά τα κύτταρα την έκκριση ζονουλίνης, μιας πρωτεΐνης που μπορεί να προκαλέσει ρήξη στη συνοχή των φραγμών μεταξύ των κυττάρων του εντερικού βλεννογόνου, δηλαδή των σφιχτών διακλαδώσεων (tight junctions) στο εσωτερικό τοίχωμα (lining) του εντέρου.
Το ανοσοποιητικό σας σύστημα (και συνεπώς το σώμα σας) προστατεύεται από το τοξικό περιβάλλον του εντέρου σας με ένα φράγμα βλεννογόνου που έχει το πάχος ενός κυττάρου, 0,03 mm.
Αυτό το λεπτό στρώμα καλύπτει μια έκταση επιφάνειας όσο ένα γήπεδο γηπέδου τένις, αλλά βασικά περιέχει ένα σύστημα αποχέτευσης.
Εάν αυτό το λεπτό στρώμα ή ο εντερικός φραγμός έχει υποστεί βλάβη, έτσι ώστε τα αδιάλυτα σωματίδια τροφίμων, τα μικρόβια, οι τοξίνες και άλλα να διαπεράσουν το έντερο και τον υποκείμενο ιστό, συναντούν ανοσοκύτταρα και αρχίζει μία φλεγμονώδης αντίδραση.
Αυτή η κατάσταση του εντέρου ονομάζεται εντερική υπερδιαπερατότητα ή «διαρροή».
Το 2012 δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Clinical reviews in allergy and immunology [2012 Feb; 42(1): 71-8] ένα άρθρο με τίτλο «Διαρρέον Εντερο και Αυτοάνοσα», όπου ο δρ Fasano παρουσίαζε τη μελέτη του για την αλληλεπίδραση μεταξύ της λειτουργίας του εντέρου και της ανάπτυξης των αυτοάνοσων παθήσεων.
Η σύνδεση μεταξύ «διαρροής» φλεγμονής και αυτοανοσίας.
Η έρευνά του ξεκίνησε από το πόσο ήταν ανεβασμένες οι τιμές της ζονουλίνης σε ανθρώπους που είχαν κοιλιοκάκη. Υπάρχουν όμως και πολλοί άνθρωποι που έχουν ευαισθησία στη γλουτένη μη κοιλιοκακικής αιτιολογίας κι έχουν σημάδια ευαισθησίας στη γλουτένη, με τα εξής συμπτώματα: πόνο στην κοιλιά, τυμπανισμό, άγχος, αϋπνία, αίσθημα καύσου στο στομάχι, δυσανεξία στη γλουτένη, τροφικές δυσανεξίες κ.ά.
Ολα αυτά τα σωματίδια που διεισδύουν στο εντερικό φράγμα ερμηνεύονται από το ανοσοποιητικό σύστημα ως εισβολείς και θέτουν το ανοσοποιητικό σύστημα σε υψηλή ετοιμότητα και προκαλούν απότομη αύξηση της φλεγμονής.
Τα άθικτα σωματίδια φαγητού θεωρούνται τότε «εχθροί», με αποτέλεσμα το ανοσοποιητικό σύστημα να αντιδρά και να παράγει τα ειδικά αντισώματα IgG για να αμυνθεί και να προστατεύσει τον οργανισμό από τους ανεπιθύμητους «εισβολείς».
Συχνά οι διαταραχές στην υγεία που δείχνουν πως υπάρχει διαρρέον έντερο (ΣΔΕ) είναι οι εξής:
◼ διατροφικές αλλεργίες ή τροφικές δυσανεξίες
◼ ανωμαλίες στο δέρμα, όπως ακμή, ροδόχρους ακμή ή έκζεμα
◼ ανωμαλίες στη διάθεση (mood) και στην ψυχική υγεία, όπως άγχος, κατάθλιψη, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα
◼ διαγνώσεις αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως ψωρίαση, λύκος, ρευματοειδής αρθρίτιδα, θυρεοειδοπάθεια Hashimoto ή κοιλιοκάκη
◼ ανωμαλίες στο γαστρεντερικό σύστημα, αέρια, διάρροιες ή σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, τυμπανισμός
◼ άσθμα ή εποχικές αλλεργίες
◼ διάγνωση υπερανάπτυξης μύκητα
◼ ορμονικές διαταραχές όπως προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο
◼ διάγνωση ινομυαλγίας ή χρόνιας κόπωσης.
Κατά τον δόκτορα Fasano, τρεις είναι οι παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη δυσανεξίας στη γλουτένη, καθώς και άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων:
α) η γενετική προδιάθεση,
β) η εντερική διαπερατότητα,
γ) η έκθεση σε βλαβερούς παράγοντες ενεργοποίησης.
Οι τρεις αυτοί παράγοντες -είτε ο καθένας μόνος του είτε και οι τρεις συνδυαστικά- συμβάλλουν στην εμφάνιση αυτοάνοσων και αλλεργικών ασθενειών.
Υπάρχει όμως και μία τέταρτη, το ίδιο σημαντική μεταβλητή, η οποία μπορεί να καθορίσει τη χρονική στιγμή και τον τρόπο που θα εμφανιστεί η ασθένεια.
Αυτή η μεταβλητή είναι το μικροβίωμα του εντέρου. Μπορεί ακόμα και να αποτραπεί η ανάπτυξη αυτοάνοσων νοσημάτων όταν το μικροβίωμα βρίσκεται σε υγιή ισορροπία, παρότι μπορεί να υπάρχει ισχυρή γενετική προδιάθεση.
Εντερικό μικροβίωμα είναι η ονομασία που δίνεται σήμερα για το σύνολο του μικροβιακού πληθυσμού που ζει στο έντερό μας.
Το εντερικό μικροβίωμα του ανθρώπου περιέχει δεκάδες τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 1.000 διαφορετικών ειδών γνωστών βακτηρίων με περισσότερα από 3 εκατομμύρια γονίδια (150 φορές περισσότερο από τα ανθρώπινα γονίδια). Το εντερικό μικροβίωμα ζυγίζει συνολικά μέχρι 2 κιλά και αποτελεί μία προσωπική ταυτότητα, ένα ιδιαίτερο ατομικό αποτύπωμα).
Το έντερο αποτελεί την πηγή των περισσότερων τοξινών που φέρονται στο αίμα και στη λέμφο μέσω των εντερικών τοιχωμάτων και κατόπιν εναποτίθενται στους ιστούς.
Οσο πιο καθαρό είναι το έντερο τόσο πιο καθαρό θα είναι το αίμα και οι ιστοί, που τότε αναπλάθονται ευκολότερα.
Η ανάπλαση των ιστών δεν είναι εύκολη υπόθεση και δεν πρέπει να θεωρείται «γρήγορη λύση». Απαιτείται χρόνος για να αναπληρωθεί η ενέργεια του οργανισμού από τη λήψη των κατάλληλων τροφών.
Αν μάθουμε να φροντίζουμε το έντερό μας, θα αποφύγουμε πολλές παθήσεις που σχετίζονται με την τοξίνωση του παχέος εντέρου.
Ξέρετε ότι
«Υπάρχει ένας εγκέφαλος μέσα στην κοιλιά μας», αναφέρει ο Μάικλ Γκέρσον, καθηγητής Ανατομίας και Κυτταρικής Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Τα εντόσθια περιβάλλονται από 100 εκατομμύρια νευρικά κύτταρα, δηλαδή περισσότερους νευρώνες απ’ όσους βρίσκονται σε ολόκληρο τον νωτιαίο μυελό.
Οπως υποστηρίζουν οι νευροεπιστήμονες, αυτός ο «δεύτερος εγκέφαλος» είναι σχεδόν ομοίωμα του εγκεφάλου που βρίσκεται στο κεφάλι μας. Τα είδη κυττάρων, οι δραστικές ουσίες και οι υποδοχείς είναι ακριβώς ίδιοι.
Ο δεύτερος εγκέφαλος είναι πηγή ψυχοενεργών ουσιών που συνδέονται με την ψυχική μας διάθεση, όπως η σεροτονίνη, η ντοπαμίνη και τα οπιούχα παρασκευάσματα. Εδώ παράγονται επίσης και οι βενζοδιαζεπίνες, εκείνες οι ουσίες που προσδίδουν σε φάρμακα, όπως το βάλιουμ, την κατευναστική τους δράση.
* Σύμβουλος διατροφής
