Τα προτεινόμενα μέτρα για την λειψυδρία στην Κρήτη

Έως και 75% μειώθηκαν οι βροχοπτώσεις στην Κρήτη, σύμφωνα με τη Διεύθυνση Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, η οποία επισημαίνει το οξυμένο πρόβλημα το οποίο υπάρχει, ενόψει και της καλοκαιρινής περιόδου και προτείνεται η λήψη μέτρων κατά περίπτωση από τους φορείς οι οποίοι διαχειρίζονται το νερό.

Με βάση τα δεδομένα 35 μετεωρολογικών σταθμών, καταγράφεται μια σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων σε όλη την Κρήτη σε ποσοστό από 60% έως 75%, σε σχέση με το μέσο όρο των επτά τελευταίων ετών και πιο συγκεκριμένα μέχρι και τον Ιανουάριο του 2018.

Επιπλέον σημαντικό χαρακτηριστικό για την Κρήτη είναι ότι διανύουμε το τρίτο συνεχές έτος με μειωμένες βροχοπτώσεις.

Αναλυτικότερα, το υδρολογικό έτος Σεπτέμβριος – Αύγουστος 2014 – 2015 χαρακτηρίστηκε ως «Υγρό έτος» με σημαντικές βροχοπτώσεις. Ακολούθησε το «Ξηρό έτος» 2015-2016, στη συνέχεια το έτος 2016-2017 με σχετικά μειωμένες βροχοπτώσεις, και το τρέχον έτος 2017-2018 που χαρακτηρίζεται από «Ξηρό έως πολύ Ξηρό», τουλάχιστον με τα μέχρι στιγμής δεδομένα.

Συνεπεία των παραπάνω είναι να έχουμε μικρή αναπλήρωση των υδατικών πόρων τόσο στα υπόγειο όσο και στα επιφανειακά νερά. Οι εισροές στα φράγματα είναι ελάχιστες και η αναπλήρωση των υπόγειων υδροφορέων είναι μικρή.

Συνεπακόλουθα παρατηρείται, όπως έχει καταγραφεί σε ανάλογες ξηρές περιόδους, η ζήτηση σε νερό άρδευσης να κλιμακώνεται και αυτό αποκτά μεγάλη βαρύτητα με δεδομένο ότι η γεωργία καταναλώνει περίπου 85% των υδατικών πόρων στο νησί.

Συστήνεται οι συλλογικοί φορείς παροχής υπηρεσιών ύδατος (ΔΕΥΑ, ΤΟΕΒ, Δήμοι, ΟΑΚ κ.λπ.) να καταγράψουν τα διαθέσιμα αποθέματά τους και να υπολογίσουν το ισοζύγιο προσφοράς – ζήτησης για την τρέχουσα θερινή και καλοκαιρινή περίοδο. Δε περίπτωση ελλειμματικού ισοζυγίου θα πρέπει εγκαίρως να προβούν σε μέτρα άμβλυνσης του ελλείμματος.

Η Διεύθυνση Υδάτων προτείνει τα ενδεικτικά μέτρα που θα πρέπει ο κάθε φορέας παροχής υπηρεσιών ύδατος να εξειδικεύσει ανάλογα με την κατάσταση του ισοζυγίου προσφοράς – ζήτησης της περιοχής ευθύνης του ώστε να αποφευχθεί ή αμβλυνθεί η λειψυδρία και οι επιπτώσεις της.

Η εξειδίκευση των μέτρων αυτών θα πρέπει να συνάδει με τη γενικότερη πολιτική για τα ύδατα που είναι η προστασία τους επί τη βάση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου, η εφαρμογή του Διαχειριστικού σχεδίου του Υδατικού Διαμερίσματος Κρήτης κι η ιεράρχηση των χρήσεων.

Τα μέτρα για τη λειψυδρία τα οποία προτείνει η Διεύθυνση Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης:

Μέτρα διατήρησης της προσφοράς νερού: Τα μέτρα αυτά εν δυνάμει περιλαμβάνουν την επιτάχυνση ολοκλήρωσης των υδραυλικών έργων που τυχόν κατασκευάσει ο φορέας, την ετοιμότητα σε εναλλακτικές πηγές υδροδότησης όπως εφεδρικές γεωτρήσεις ή επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων αστικών λυμάτων κλπ., συστηματική παρακολούθηση δικτύων για τυχόν διαρροές και ετοιμότητα σε τεχνικό προσωπικό για την άμεση αντιμετώπιση των.

Μέτρα ελάττωσης της Ζήτησης – Σπατάλης νερού: 

1. Ενημέρωση των χρηστών νερού συνεχής και εξαντλητική για τη σημαντικότητα του προβλήματος που πρόκειται να αντιμετωπίσουν τους επόμενους μήνες. Προτείνεται κατά αρχήν η σύγκλιση συμβουλίων τοπικών-δημοτικών-αγροτικών συλλόγων-ΣΟΕΒ-ξενοδόχων κλπ. για συζήτηση του θέματος και εξεύρεση των καλύτερων τρόπων ενημέρωσης π.χ. συναντήσεις-εκδηλώσεις-ενημερωτικά φυλλάδια κλπ
2. Προληπτικός έλεγχος δεξαμενών – δικτύων για διαρροές και επιδιορθώσεις.
3. Ενημέρωση για προληπτικό έλεγχο καλής λειτουργίας οικιακών δικτύων και δικτύων τουριστικών μονάδων.
4. Έλεγχος και συστηματική καταγραφή στάθμης –παροχής, πηγών, υπόγειων, επιφανειακών. 
5. Καθορισμός προστίμων για αλόγιστη χρήση νερού – ενημέρωση για την επιβολή τους. 
6. Καθορισμός ελλειμματικής άρδευσης ανά καλλιέργεια και περιοχή. 
7. Περιορισμός εποχιακών υδροβόρων καλλιεργειών.
8. Ενημέρωση από τους ξενοδόχους στους επισκέπτες για περιορισμό της κατανάλωσης νερού.

«Κατασταλτικά» μέτρα για αντιμετώπιση λειψυδρίας: 

1. Απαγόρευση ποτισμάτων εκτός πρωινών και βραδινών ωρών καθώς και απαγόρευση ποτισμάτων όταν η ένταση του ανέμου είναι ισχυρή και όταν επικρατούν συνθήκες καυσωνα. Επιβολή προστίμου στους παραβάτες.
2. Επιβολή και τήρηση ελλειμματικής άρδευσης ανά καλλιέργεια και περιοχή, σε συνεργασία με διευθύνσεις αγροτικής ανάπτυξης για τον καθορισμό των ορίων. 
3. Απαγόρευση πλύσης αυτοκινήτων, αυλών, κοινόχρηστων χώρων κλπ με νερό ύδρευσης
4. Περιοδικές διακοπές νερού.
5. Εφαρμογή κλιμακωτού τιμολογίου και σε περίπτωση υπέρβασης της καθορισμένης ανά στρέμμα ποσότητας ως μέτρο να αυξάνεται η τιμή χρέωσης ή και η διακοπή παροχής.
6. Παροχή κινήτρων για τη μείωση της κατανάλωσης πχ μείωση τιμής του κυβικού μέτρου σε όσους εφαρμόσουν στάγδην άρδευσης.
7. Εφαρμογή με όρους της δυνατότητας ανόρυξης μικρών ιδιόκτητων γεωτρήσεων.

Εκτός των παραπάνω μέτρων, προτείνεται, οι αρμόδιες υπηρεσίες να εντατικοποιήσουν τον έλεγχο τήρησης των όρων των αδειών χρήσης νερού για τις ιδιωτικές γεωτρήσεις και ειδικότερα της απολήψιμης ποσότητας, και να προβαίνουν σε επιβολή κυρώσεων στους παραβάτες.

Επισημαίνεται επίσης ότι η αρδευτική περίοδος ορίζεται από τον μήνα Απρίλιο έως τον Οκτώβριο.

Δείτε τους πίνακες με τα συγκριτικά στοιχεία των βροχοπτώσεων στην Κρήτη