Για έναν ζωγράφο που συστήνεται σε κάποιον, έως τότε άγνωστό του, η έκφραση έκπληξης και απορίας του δεύτερου συνοδεύεται συνήθως από το κλισέ: «Α, μάλιστα, εγώ ούτε ίσια γραμμή δεν μπορώ να τραβήξω». Μπορεί να φτάσαμε στο 2018, όμως ακόμη θεωρείται προϋπόθεση για έναν καλλιτέχνη των εικαστικών τεχνών να μπορεί να τραβήξει ίσιες γραμμές. Ωστόσο, οι σύγχρονες απόψεις περί ζωγραφικής προσπερνούν αυτές τις παρωχημένες αντιλήψεις και θεωρούν τη ζωγραφική ελευθερία.
Ολοι μπορούν να ζωγραφίσουν, αρκεί να το επιθυμούν, αρκεί να έχουν κάποιο λόγο για να το κάνουν. Τι γίνεται, όμως, με τους καλλιτέχνες των οπτικών και συνάμα αφηγηματικών τεχνών; Με τους δημιουργούς κόμικς; Με όσους επιδιώκουν με τα εργαλεία της ζωγραφικής τους να αναπαραστήσουν κάτι από τον πραγματικό κόσμο; Που θέλουν να το χρωματίσουν;
Οι κανόνες της ζωγραφικής αναπαράστασης μπορεί να ατονούν, ιδιαίτερα μετά την Αφαίρεση του εικοστού αιώνα, αλλά είναι αλήθεια πως οι περισσότεροι ζωγράφοι περνούν από τις σχολές καλών τεχνών για να διδαχθούν τα βασικά κι ας τα προσπεράσουν στη συνέχεια. Στα κόμικς που βασίζονται στην αφήγηση, η αναγνωρισιμότητα των αντικειμένων είναι απαραίτητη. Αρα κι εδώ είναι απαραίτητη η εκπαίδευση. Αυτή η εκπαίδευση αρχίζει από την παιδική κιόλας ηλικία με την εξοικείωση με τα υλικά, τα χρώματα, τα εργαλεία της ζωγραφικής. Μα πάνω απ’ όλα, πρέπει να βασίζεται στη δημοκρατική βεβαιότητα ότι όλοι μπορούν να ζωγραφίσουν. Οτι όλοι έχουν δικαίωμα στη ζωγραφική χωρίς αποκλεισμούς και όλοι έχουν ανάγκη να ζωγραφίσουν για ποικίλους λόγους.
Γι’ αυτό και το πρόσφατο βιβλίο των Ουγγαρέζων ζωγράφων και εκπαιδευτικών Σόφι Μπαράμπας και Σούζα Μόιζερ φέρει ακριβώς αυτόν τον τίτλο: «Ολοι Μπορούν να Ζωγραφίσουν» (εκδόσεις Χαραμάδα). Απευθύνεται σε παιδιά και τα προτρέπει να ζωγραφίσουν, τα ενθαρρύνει και τα προκαλεί να αναπτύξουν τη δημιουργικότητά τους και να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους χωρίς να τα ενδιαφέρει η αποδοχή του αποτελέσματος από τους συνομήλικούς τους ή τους μεγαλύτερους. Και το επιτυγχάνει με απλές ασπρόμαυρες εικόνες και λιγοστές λέξεις να τις συνοδεύουν έτσι ώστε, χωρίς λεπτομερείς οδηγίες και πειθαναγκαστικούς κανόνες, να μεταθέτει την ευθύνη για την απόφαση της ολοκλήρωσης κάθε ζωγραφιάς στο παιδί.
Με τέτοια όμορφα «μαθήματα» ζωγραφικής, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι το παιδί θα αναπτύξει ζωγραφικές δεξιότητες ή θα ανακαλύψει το πιθανό ταλέντο του. Είναι όμως απολύτως βέβαιο ότι θα αισθανθεί ικανό να πλάσει σχέδια και, γιατί όχι, ιστορίες με τη φαντασία του και με τα υλικά του κόσμου εκεί έξω. Κι αυτό είναι το πιο σημαντικό.
