Μια συζήτηση για την Ευρώπη, το μέλλον της, τη μεταρρύθμισή της, τις αγωνίες των λαών της, μια συζήτηση για τη διεύρυνση της Ενωσης, για μια νέα Ευρώπη που θα επιβεβαιώνει τις ιδρυτικές αξίες της, μια Ευρώπη που θα λαμβάνει υπ’ όψιν της τις φωνές και τις απόψεις και των μικρότερων κρατών και όχι μόνο των ισχυρών, διεξήχθη χθες στο Σούνιο, με τη συμμετοχή 14 υπουργών Εξωτερικών και Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, μετά από πρωτοβουλία του υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας, Νίκου Κοτζιά, και την υποστήριξη του υπουργού Εξωτερικών της Ουγγαρίας, Πέτερ Σιγιάρτο, ο οποίος προεδρεύει στην ομάδα Βίζεγκραντ.
Συμμετείχαν οι βαλκανικές χώρες-μέλη της Ε.Ε. (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Κροατία), οι χώρες του Βίζεγκραντ (Ουγγαρία, Πολωνία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Σλοβακία) και υποψήφιες για τη διεύρυνση χώρες των Δυτικών Βαλκανίων (Αλβανία, ΠΓΔΜ, Βοσνία/Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο και Κόσοβο) σε ένα σχήμα που ονομάζεται «Visegrad-4 plus Balkan-4 plus». Ως παρατηρητές προσκλήθηκαν επίσης η Κύπρος και η Σλοβενία.
Στην πρώτη από τις τρεις θεματικές συζητήθηκε το μέλλον της Ευρώπης, ακολούθησε το μεγάλο ζήτημα της διεύρυνσης της Ε.Ε. και ο κύκλος έκλεισε με τη θεματική της ενέργειας.
Εκατερίνα Ζαχαρίεβα, υπουργός Εξωτερικών Βουλγαρίας
Δεν πρέπει να εφαρμόζονται διπλά στάνταρτ στην Ε.Ε. Η Ευρώπη πρέπει να λειτουργεί ως ατμομηχανή και να βοηθάει τις χώρες που θέλουν να ενταχθούν στον κεντρικό της πυρήνα.
Δεν δεχόμαστε ούτε τις δύο ούτε τις τρεις ταχύτητες εντός της Ε.Ε. Το 2025 είναι μια ρεαλιστική χρονολογία να ενταχθούν οι χώρες των δυτικών Βαλκανίων στην Ε.Ε. Οταν είναι πραγματικά έτοιμες οι χώρες αυτές, οι πόρτες πρέπει να είναι ανοιχτές.
Νίκολα Ντίμιτροφ, υπουργός Εξωτερικών ΠΓΔΜ
Θέλουμε να λύσουμε τα θέματα που έχουμε με τους γείτονες. Το κάναμε ήδη με τη Βουλγαρία. Η Ε.Ε. άρχισε την πορεία της ως πρόγραμμα συμφιλίωσης, κάτι που θα πρέπει να γίνει και στα Βαλκάνια. Γνωρίζουμε ότι οι φωνές των μικρότερων χωρών δεν μπορούν να ακουστούν αν δεν είναι οι φωνές της περιοχής μας ενωμένες.
Για την ΠΓΔΜ και την Αλβανία, είναι φυσικό να βλέπουμε την Ελλάδα και τη Βουλγαρία ως συμμάχους μας και να μιλάμε απο κοινού.
Ντιτμίρ Μπουσάτι, υπουργός Εξωτερικών Αλβανίας
Η Ε.Ε. συνήθως συνδέει τα Δυτικά Βαλκάνια μόνο με ζητήματα ασφάλειας. Ευτυχώς τώρα συζητάμε και για την Ευρώπη της αλληλεγγύης. Η διεύρυνση της Ε.Ε. πρέπει να είναι μια αμφίδρομη διαδικασία.
Για μας είναι ένα μέσο για να μεταμορφωθούμε εμείς οι ίδιοι, να μετασχηματιστούμε εμείς οι ίδιοι, αλλά επίσης είναι και μια δυνατότητα να επεκτείνει η Ε.Ε. τη σφαίρα επιρροής της σε μια γειτονιά η οποία είχε παραμεληθεί σε μεγάλο βαθμό στο παρελθόν.
Πέτερ Σιγιάρτο, υπουργός Εξωτερικών Ουγγαρίας
Να συμμετέχουν εξίσου όλα τα κράτη της Ευρώπης στις αποφάσεις και να μην περιορίζεται στον στενό πυρήνα των κρατών της ευρωζώνης.
Θα πρέπει να προστατευθούν οι παραδοσιακές αξίες της Ευρώπης και οι χώρες του Βίζεγκραντ δεν προτίθενται να απεμπολήσουν την παράδοση και τη θρησκεία, που αποτελούν τη βάση του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Εάν θέλεις μία ισχυρή Ε.Ε. δεν μπορεί να αποδυναμώνεις τα εθνικά κράτη.
Οι κίνδυνοι
Στην εισαγωγική του εισήγηση ο Νίκος Κοτζιάς επισήμανε ότι «η Ε.Ε. δεν μπορεί να υπογραμμίζει την ανάγκη των μνημονίων, των κυρώσεων, των μέτρων, όπως το εμπάργκο, έναντι τρίτων, και να υποβαθμίζει τις απαιτήσεις που προκύπτουν από τις ίδιες συνθήκες για την υλοποίηση θεμελιακών αξιών, όπως ελευθερίες, δημοκρατία, δικαιώματα, ιεραρχία του κανόνα δικαίου», υποστήριξε ότι «η Ε.Ε. κινδυνεύει σήμερα να γίνει ένα εγχείρημα των ελίτ, πολιτικών και οικονομικών, ομάδων ειδικών συμφερόντων και επιλογών σκοπιμότητας» και έδωσε το στίγμα της κοινής αυτής συνάντησης με την επισήμανση ότι «προκειμένου η Ε.Ε. να προοδεύσει θα πρέπει να ενισχυθεί η ενότητά της. Η ενίσχυση αυτή δεν μπορεί να είναι προϊόν υποταγής των μικρότερων στους ισχυρότερους, ούτε αγνόησης των εθνικών παραδόσεων και των επιθυμιών των πολιτών της. Κάθε άλλο».
Τόσο ο Ελληνας υπουργός Εξωτερικών όσο και πολλοί ομόλογοί του που έλαβαν στη συνέχεια τον λόγο υπογράμμισαν επίσης ότι οι οι κανόνες που συμφωνούνται πρέπει να ισχύουν για όλους, ενώ τέθηκε και το ζήτημα της διατήρησης της συνολικής προόδου της Ε.Ε. και όχι του κατακερματισμού της σε πολλαπλές ταχύτητες και α λα καρτ επιλογές.
«Η Ε.Ε. πρέπει να δρα και να επιδρά περισσότερο θετικά στην υπέρβαση των διαφορών Βορρά – Νότου και ακόμα περισσότερο Δύσης – Ανατολής στο εσωτερικό της» τόνισε ο Ελληνας υπουργός, για να καταλήξει ότι «μία από τις αιτίες των προβλημάτων της Ε.Ε. ήταν και είναι η αλλαγή των απόψεων της Γερμανίας που, έστω και με μια υστέρηση, απέκτησε μετά την ενοποίησή της μια περισσότερο “εθνική ματιά”. Η Γαλλία τα τελευταία χρόνια, μέχρι την εμφάνιση του Μακρόν, έδειχνε να μην έχει τις ίδιες διαθέσεις έναντι της προοπτικής της Ε.Ε. όπως στο παρελθόν, ενώ η κατά το παρελθόν πλέον φιλική προς το εγχείρημα της Ε.Ε. χώρα, η Ιταλία, έγινε αρκετά εσωστρεφής».
Το θέμα της μεταρρύθμισης, της σύνθεσης της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα ζητήματα της ανακατανομής του προϋπολογισμού μετά το Brexit απασχόλησαν επίσης τους 14 υπουργούς.
Σήμερα αναμένεται να συναντηθούν οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και ΠΓΔΜ Νίκος Κοτζιάς και Νίκολα Ντίμιτροφ με τον ειδικό μεσολαβητή του ΟΗΕ, Μάθιου Νίμιτς, σε μια προσπάθεια να γεφυρωθούν οι διαφορές στο κομβικό ζήτημα του εύρους χρήσης της ονομασίας και της αλλαγής του Συντάγματος.
