«Η ΔΕΗ δεν πουλά τα ασημικά της και δεν καταστρέφεται», διαβεβαιώνει σε όλους τους τόνους ο αρμόδιος υπουργός Γιώργος Σταθάκης, με αφορμή την ψήφιση των μέτρων για τις λιγνιτικές μονάδες της δεύτερης σε μέγεθος επιχείρησης της χώρας.
Οι νέες ρυθμίσεις εναρμονίζονται με τους ευρωπαϊκούς στόχους για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής με ορίζοντα το 2030, που προβλέπει τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας κατά 30% και την κάλυψη του 30% των αναγκών από ανανεώσιμες πηγές, επιπλέον αποδεσμεύουν τη χώρα από την καταδικαστική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.
Με τις διατάξεις που ψηφίστηκαν την Τετάρτη από τη Βουλή, προβλέπονται τα εξής:
1. Παραμένει ανέπαφη η παραγωγική βάση της ΔΕΗ, με εξαίρεση δύο λιγνιτικές μονάδες για τις οποίες έτσι κι αλλιώς θα έπρεπε να γίνει σταδιακή αποεπένδυση. Η μία, που βρίσκεται στη Μεγαλόπολη, έχει διάρκεια ζωής ώς το 2025 και η άλλη στη Μελίτη που έχει άδεια λειτουργίας ώς το 2035, αλλά χαρακτηρίζεται μέτριας απόδοσης λόγω της ποιότητας του κοιτάσματος. Η πώλησή τους προβλέπεται να γίνει ώς το τέλος του χρόνου.
2. Αναβαθμίζονται οι εγκαταστάσεις στον Αγιο Δημήτριο και η Πτολεμαΐδα 5 που αποτελεί την καλύτερη λιγνιτική μονάδα του συστήματος. Επισπεύδεται και θα ολοκληρωθεί το 2019 η σύνδεση της Μεγαλόπολης 5, που έχει ολοκληρωθεί πριν από τρία χρόνια αλλά παραμένει σε δοκιμαστική λειτουργία, καθώς η κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου δεν είχε φροντίσει για την κατασκευή του δικτύου για την ένταξή της στο σύστημα!
3. Μετακινείται το κέντρο βάρους παραγωγής ενέργειας από τον λιγνίτη στα υδροηλεκτρικά και το φυσικό αέριο, που είναι και οι πιο αποδοτικοί τομείς της ΔΕΗ. Σε έναν χρόνο ο λιγνίτης θα εξασφαλίζει μόνον 2,4 τεραβατώρες, όταν σήμερα η αξιοποίηση των νερών δίνει 3,2 τεραβατώρες και το φυσικό αέριο 2,7 τεραβατώρες.
Η πρόταση, που επεξεργάστηκε το υπουργείο στα τέλη του 2017 και εγκρίθηκε τον περασμένο μήνα από τις αρμόδιες διευθύνσεις των Βρυξελλών, προβλέπει ότι η ΔΕΗ ώς το 2026 θα διατηρήσει το 90,9% του συνολικού δυναμικού της. Ειδικά για τους λιγνίτες θα κρατήσει το 78,6% και στη συνέχεια θα ελέγχει το 68%, που σημαίνει σταδιακή αποεπένδυση λίγο πάνω από 40%.
4. Με αυτές τις επιλογές η κυβέρνηση ακύρωσε το μοντέλο για τη «μικρή ΔΕΗ», που είχε θεσπιστεί με τον νόμο 4273/2014, το οποίο προέβλεπε πώληση:
- Του 22% του συνολικού παραγωγικού δυναμικού της ΔΕΗ.
- Του 21,4% της παραγωγής ενέργειας από λιγνίτη.
- Του 18% της παραγωγής από φυσικό αέριο.
- Του 26,3% του σημερινού υδροηλεκτρικού δυναμικού της.
Η υλοποίησή του θα διέλυε τη ΔΕΗ και θα παρέδιδε σε ιδιωτικά χέρια αντί πινακίου φακής τρεις λιγνιτικές μονάδες συνολικής ισχύος 900 MW (Αμύνταιο Ι και ΙΙ, Μελίτη Ι), την άδεια κατασκευής της μονάδας Μελίτη ΙΙ (450 MW), έξι υδροηλεκτρικούς σταθμούς ισχύος 902,6 MW (Θησαυρός, Πλατανόβρυση, Πουρνάρι Ι και ΙΙ, Αγρας, Εδεσσαίος), μία μονάδα φυσικού αερίου ισχύος 476,3 MW (Κομοτηνή) και «χρυσοφόρα» νέα λιγνιτωρυχεία με παραγωγή τουλάχιστον 320 εκατ. τόνων κάρβουνου, αξίας πολλών δεκάδων δισ. ευρώ, σε Αμύνταιο, Κλειδί, Κομνηνά και Βεύη.
5. Η κυβέρνηση έχει επίσης ακυρώσει την επιλογή του 2014 για πλήρη ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ, του ανεξάρτητου διαχειριστή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Το Δημόσιο κατέχει το 51% και διατηρεί τον ρυθμιστικό του λόγο σε αυτόν τον ευαίσθητο τομέα, ενώ από την πώληση του υπολοίπου σε πολύ σημαντικό στρατηγικό επενδυτή εξασφάλισε υψηλό τίμημα, από το οποίο πριν από έναν χρόνο μπήκαν στα ταμεία της ΔΕΗ 622 εκατ. ευρώ.
«Κουμπαράς» 1,2 δισ.
Καταβλήθηκαν από το Δημόσιο καθυστερούμενες οφειλές της περιόδου 2012-2014 για Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ), που καλύπτουν κυρίως το υψηλό κόστος παροχής ενέργειας στην Κρήτη και στα άλλα νησιά.
Η ΔΕΗ εξασφάλισε έτσι «κουμπαρά» 1,2 δισ. ευρώ, ένα μέρος του οποίου έχει ήδη αξιοποιηθεί για την αναδιάρθρωση παλιών δανείων με δυσμενείς όρους, που είχαν υπογραφεί το 2008 και το 2011, ύψους 850 και 600 εκατ. ευρώ, τα οποία δημιούργησαν την εικόνα υπερδανεισμένης εταιρείας για τη ΔΕΗ. Οι ΥΚΩ αναμένεται να μηδενιστούν το 2022, με την ολοκλήρωση της διασύνδεσης με το σύστημα παραγωγής ενέργειας στην ηπειρωτική χώρα.
6. Το νέο θεσμικό πλαίσιο έχει λάβει μέριμνα και για δύο κοινωνικές ομάδες που θα επηρεαστούν από την ιδιωτικοποίηση των δύο λιγνιτικών μονάδων:
● Τους κατοίκους των γύρω περιοχών, για τις οποίες προβλέπεται λιγνιτικός πόρος 1,4%, ενώ οι επενδυτές έχουν την υποχρέωση να διατηρήσουν παροχές, όπως η τηλεθέρμανση. Το Πρόγραμμα Δίκαιης Μετάβασης που παρουσίασε στη Βουλή ο αναπληρωτής υπουργός Σ. Φάμελλος προβλέπει τη διάθεση σημαντικών κονδυλίων για τοπική ανάπτυξη, τα οποία τον πρώτο χρόνο θα φτάσουν τα 20 εκατ. ευρώ.
● Τους εργαζομένους, που θα επιλεγούν ύστερα από μελέτη της ΔΕΗ για να διασφαλιστεί η λειτουργία των προς πώληση μονάδων, οι οποίοι δεν θα μπορούν να απολυθούν για έξι χρόνια. Σήμερα στη Μεγαλόπολη εργάζονται 1.520 άτομα, από τα οποία τα 300 με οκτάμηνες συμβάσεις, και στη Μελίτη 290, από τους οποίους οι 30 είναι έκτακτο προσωπικό.
Για το σύνολο των εργαζομένων θα ισχύσει η τριετής συλλογική σύμβαση που θα υπογραφεί τις επόμενες ημέρες ανάμεσα στη ΔΕΗ και την Ομοσπονδία εργαζομένων.
Προβλέπεται επίσης εθελουσία έξοδος και μετακίνηση σε άλλες υπηρεσίες, ενώ έγινε δεκτό το αίτημα της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ και δεν θα συμψηφιστεί η αποζημίωση λόγω απομάκρυνσης με το εφάπαξ.
«Η πώληση των μονάδων είναι μια αναπόδραστη ευρωπαϊκή υποχρέωση»
Ο υφυπουργός Πολιτισμού Κώστας Στρατής υπήρξε συνεργάτης του Γιώργου Σταθάκη στο υπουργείο Οικονομικών το 2015, ενώ μετά τον ανασχηματισμό το 2016 συνεργάστηκε μαζί του στο υπουργείο Ενέργειας με κύρια αρμοδιότητα τη διαπραγμάτευση για τα ζητήματα ενέργειας. Με δεδομένη την καλή γνώση του γύρω από τη συμφωνία που διαμόρφωσε και το νέο νομοθετικό πλαίσιο για την πώληση των λιγνιτικών μονάδων που ψηφίστηκε, τον ρωτήσαμε για όσα προηγήθηκαν σε βάθος δεκαετίας για τη Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού αλλά και για την επόμενη μέρα της.
● Πώς η κυβέρνηση έφτασε στην πώληση λιγνιτικών μονάδων; Δώστε μας ένα σύντομο ιστορικό.
Οπως έχει δηλώσει ο υπουργός Ενέργειας, η πώληση μονάδων της ΔΕΗ δεν αποτέλεσε και δεν αποτελεί κυβερνητική πολιτική.
Οδηγηθήκαμε εκεί μέσα από σειρά αποφάσεων ευρωπαϊκών οργάνων, που υποχρεώνουν τη χώρα, οριστικά και αμετάκλητα, να λάβει μέτρα ώστε να μειωθεί η δεσπόζουσα θέση της ΔΕΗ στη λιγνιτική ηλεκτροπαραγωγή.
Και αυτό προέκυψε όχι αυθαίρετα αλλά μέσα από τους ευρωπαϊκούς κανόνες ανταγωνισμού και τις σχετικές διαδικασίες που ισχύουν για όλες τις χώρες της Ενωσης.
◈ Το 2008, με απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προσδιορίστηκε ότι η ΔΕΗ έχει δεσπόζουσα θέση στην πρόσβαση σε λιγνίτη, που αποτελεί το βασικό εγχώριο καύσιμο για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
◈ Το 2009, ακολούθησε μια νέα απόφαση που καθόρισε ότι για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση θα έπρεπε να ανοίξουν νέα μεγάλα λιγνιτωρυχεία στη Δράμα, την Ελασσόνα και αλλού και να παραχωρηθούν σε ιδιώτες, αποκλείοντας τη ΔΕΗ από την πρόσβαση σε αυτά. Αυτό όμως δεν ήταν συμβατό με την ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική αλλά και την πολιτική της χώρας για μείωση των εκπομπών ρύπων από την καύση άνθρακα, αυτό που διεθνώς αποκαλείται «decarbonization».
◈ Ετσι, ήδη από το 2011 και το 2012, οι κυβερνήσεις πρότειναν στην Επιτροπή να μην εφαρμοστεί η απόφαση του 2009, αλλά να πωληθούν κομμάτια του λιγνιτικού χαρτοφυλακίου της ΔΕΗ, περιλαμβάνοντας βεβαίως και μονάδες ηλεκτροπαραγωγής. Εν τούτοις, η υπόθεση πάγωσε ύστερα από προσφυγή της ΔΕΗ και απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η οποία πρωτοδίκως ακύρωσε τις ευρωπαϊκές αποφάσεις για τη δεσπόζουσα θέση της Επιχείρησης στον λιγνίτη.
◈ Το 2014, η τότε κυβέρνηση εμφάνισε και τελικά ψήφισε το δικό της σχέδιο για την εταιρεία, το σχέδιο της Μικρής ΔΕΗ, το οποίο εντάχθηκε στις μνημονιακές δεσμεύσεις της χώρας. Η Μικρή ΔΕΗ περιλάμβανε την πώληση του 30% των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας, δηλαδή και λιγνιτικές μονάδες, μία μεγάλη μονάδα φυσικού αερίου και 900 MW υδροηλεκτρικά και τμήμα του πελατολογίου της ΔΕΗ. Επιπλέον, η συμφωνία προέβλεπε και δημοπρασίες τύπου NOME, για τη διάθεση φορτίου βάσης από τη ΔΕΗ προς τρίτους σε τιμές κοντά στο κόστος. Περιείχε, ακόμα, και την ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ, δηλαδή την απώλεια του ελέγχου του Δημοσίου στο φυσικό μονοπώλιο του δικτύου υψηλής τάσης.
◈ Το 2015, έρχεται η νέα κυβέρνηση και, με τη συμφωνία του τρίτου προγράμματος, το μόνο που μένει από όλο το προηγούμενο σχέδιο είναι τα NOME. Η μνημονιακή δέσμευση για το σχέδιο της «Μικρής ΔΕΗ», η πώληση όλων εκείνων των μονάδων και του πελατολογίου της ΔΕΗ καταργήθηκε. Παράλληλα, ακυρώθηκε και η ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ. Θυμίζουμε ότι με τη συμφωνία που πέτυχε ο τότε υπουργός Ενέργειας, Π. Σκουρλέτης, διατηρήθηκε η πλειοψηφική συμμετοχή 51% του ελληνικού Δημοσίου στο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, που είναι εξαιρετικά στρατηγικό ζήτημα για τη χώρα.
◈ Στα τέλη του 2016, κατά την έναρξη της δεύτερης αξιολόγησης και ενώ οι συζητήσεις περιστρέφονταν γύρω από τις ποσότητες των δημοπρασιών NOME, η κυβέρνηση και οι θεσμοί ενημερώθηκαν για μια δευτερόδικη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που επανέφερε σε ισχύ τις αποφάσεις του 2008 και 2009. Σύντομα έγινε σαφές ότι η χώρα είχε μια οριστική και αμετάκλητη υποχρέωση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια υποχρέωση που απορρέει από τους ευρωπαϊκούς κανόνες ανταγωνισμού. Αυτό κλήθηκε να διαχειριστεί ο Γ. Σταθάκης.
● Πώς καταλήξατε στο σχέδιο που αποτελεί πλέον νόμο;
Οι συζητήσεις μεταφέρθηκαν από την Αθήνα και το «Hilton» στις Βρυξέλλες και στα κεντρικά της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Απέναντι στην ομάδα του υπουργείου δεν ήταν πλέον τα τεχνικά κλιμάκια των θεσμών αλλά οι υψηλόβαθμοι τεχνοκράτες της Επιτροπής.
Δηλαδή, βρεθήκαμε σε ένα πλαίσιο τελείως ευρωπαϊκό μεν, έξω από το Μνημόνιο, αλλά παρ’ όλα αυτά πολύ αυστηρό, σαφές και συγκεκριμένο.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία προέκυψε η υποχρέωση της χώρας να λάβει μέτρα για να μειωθεί η θέση της ΔΕΗ στη λιγνιτική ηλεκτροπαραγωγή.
Με έναν τρόπο ουσιαστικά προδιαγεγραμμένο, ο οποίος περιλαμβάνει αναγκαστικά και μονάδες, από τη στιγμή που δεν θα ήταν δυνατόν να ανοίξουν νέα μεγάλα λιγνιτωρυχεία.
Οταν οριστικοποιήθηκε το πλαίσιο της συμφωνίας ο υπουργός Ενέργειας έκανε δύο πράγματα, που εκτιμώ ότι έπαιξαν καθοριστικό ρόλο για τη συνέχεια. Κατ’ αρχάς, αποφάσισε να παρουσιάσει ο ίδιος το πλαίσιο αυτό στην Κοζάνη, στο Περιφερειακό Συμβούλιο Δυτικής Μακεδονίας, προκειμένου να εξηγήσει μπροστά σε όλους τους ενδιαφερομένους ποια είναι και πώς προέκυψε η συμφωνία.
Στη συνέχεια, έθεσε μαζί με την κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό τρεις προτεραιότητες για τη διαπραγμάτευση με τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού.
Και οι τρεις επιτυγχάνονται:
α) Τα υδροηλεκτρικά δεν εντάχθηκαν στο πακέτο που θα πωληθεί.
β) Οι εργαζόμενοι των μονάδων που θα πωληθούν προστατεύονται, καθώς αφ’ ενός μεταφέρονται με τις ίδιες εργασιακές σχέσεις που έχουν με τη ΔΕΗ και αφ’ ετέρου υπάρχει εξαετής προστασία της εργασίας τους.
γ) Η διαδικασία που προβλέπεται περιλαμβάνει έναν ανοιχτό διεθνή διαγωνισμό που θα διεκπεραιωθεί από την ίδια τη ΔΕΗ, με διάφορες ασφαλιστικές δικλίδες, ώστε να αναμένεται το καλύτερο δυνατό οικονομικό αποτέλεσμα, όπως, θυμίζουμε, επιτεύχθηκε για τον ΔΕΣΦΑ.
Κλείνοντας, θέλω να είναι σαφές ότι δεν πανηγυρίζουμε για τη συμφωνία. Δεν ήταν σχέδιο της κυβέρνησης η πώληση μονάδων.
Είναι μια αναπόδραστη ευρωπαϊκή υποχρέωση, στην οποία μπήκαν προτεραιότητες που νομίζω ότι υπηρετήθηκαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Μόσχος Μόσχου: «Είναι ένα έγκλημα στη ΔΕΗ και στην κοινωνία που θα το βρουν μπροστά τους»
Συνέντευξη στον Μ.-Α. Κωνσταντόπουλο
Ο πρόεδρος του Σωματείου Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας «Σπάρτακος» είναι αρνητικός απέναντι στον νέο νόμο για τη ΔΕΗ τόσο ως προς τα εργασιακά ζητήματα στις υπό πώληση μονάδες όσο και ως προς το ενεργειακό μέλλον της χώρας.
● Ποια είναι η άποψή σας για τις προβλέψεις του νομοσχεδίου που ψηφίστηκε στον τομέα των εργασιακών;
Το νομοσχέδιο γράφτηκε στο πόδι. Είναι από τα χειρότερα νομοσχέδια που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια. Η πώληση της ΔΕΗ δεν είναι κάτι που ξεκίνησε τώρα, αλλά έχει πολλά χρόνια, από το 1993.
Ενα τέτοιο νομοσχέδιο δημιουργεί τεράστια προβλήματα στην επιχείρηση, τους εργαζομένους και τις τοπικές κοινωνίες. Καμία διασφάλιση, όπως είπε και ο πρόεδρος της επιχείρησης, δεν υπάρχει για τους εργαζόμενους.
Το ότι προστατεύονται για 6 χρόνια είναι ελιγμός. Κανένας ιδιώτης δεν μπορεί να εγγυηθεί μετά από ένα χρονικό διάστημα ότι θα διασφαλίσει τις θέσεις εργασίας που έχουν οι σημερινοί συνάδελφοι.
Και μόνο που η διοίκηση της ΔΕΗ λέει ότι θα κάνει εθελουσία έξοδο-απολύσεις στους συγκεκριμένους σταθμούς που πωλούνται, σημαίνει ότι θέλει να κάνει ένα δώρο στους ιδιώτες, δηλαδή να δώσει το μισό προσωπικό στον υποτιθέμενο επενδυτή για να μπορέσει να κάνει άλλες προσλήψεις. Οι συνάδελφοι μετά ένα μικρό χρονικό διάστημα θα είναι πραγματικά στον αέρα.
● Ο αρμόδιος υπουργός κ. Σταθάκης υποστήριξε ότι είναι ένα νομοσχέδιο που εξασφαλίζει το μέλλον της ΔΕΗ. Τι απαντάτε σ’ αυτό;
Και μόνο που δεν υπάρχει ούτε το τίμημα μέσα, πόσο πωλούνται οι μονάδες, δείχνει ότι έχουν κατά νου μόνο να πουλήσουν. Κάνουν μία σειρά από παραχωρήσεις-δωράκια.
Θα σας πω ένα παράδειγμα: Στη Μεγαλόπολη η ΔΕΗ κατασκεύασε τα τελευταία χρόνια και τώρα μπαίνει στο σύστημα μια μονάδα φυσικού αερίου 820 μεγαβάτ (MW). Το δίκτυο της Πελοποννήσου δεν μπορεί να σηκώσει πάνω από 1.100-1.150 MW.
Κατεβάζουν νόμο να μη δουλεύει πάνω από 500 MW μια μονάδα που κόστισε ένα σωρό χρήματα, προκειμένου να είναι πάντα οι δύο μονάδες οι λιγνιτικές για να μπορέσουν να προσελκύσουν υποτιθέμενους επενδυτές.
Τις δανειακές υποχρεώσεις που έχει η ΔΕΗ τις βγάζουν από τον υποτιθέμενο επενδυτή προκειμένου να ξεπουλήσουν. Είναι μια σειρά από παραχωρήσεις. Είναι ένα έγκλημα στη ΔΕΗ και στην κοινωνία που θα το βρουν μπροστά τους.
● Πώς σκοπεύετε να συνεχίσετε τις κινητοποιήσεις σας;
Δεν είναι ένας αγώνας συντεχνίας, είναι ένας αγώνας της κοινωνίας. Δεν θα το επιτρέψουμε, έστω κι αν ψηφίστηκε από τη Βουλή. Θα φτάσουμε τον αγώνα μας μέχρι το τέλος. Δεν είναι κατοστάρι, αλλά μαραθώνιος.
Θα συνεδριάσει τις επόμενες μέρες το συντονιστικό για να οργανώσουμε τις κινήσεις. Θα είναι δυναμικές για να στείλουμε ένα μήνυμα στην κυβέρνηση ότι δεν τελείωσε τίποτα.
Θέλουμε να ξεσηκώσουμε όλες τις κοινωνικές ομάδες, που έπεσαν θύμα της προπαγάνδας, ότι θα υπάρχουν οφέλη με αυτή την παραχώρηση.
Ισως ακόμα δεν έχουν καταλάβει οι Ελληνες ότι η ενέργεια είναι η ασφάλεια της χώρας. Εάν παραχωρηθούν οι μονάδες στους ιδιώτες και είμαστε εξαρτημένοι από εισαγόμενη ενέργεια, πολύ δύσκολα θα διαχειριστούμε καταστάσεις μπλακ-άουτ που προκαλούνται με ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως είχαμε πέρυσι.
Αυτά περνάνε στο ντούκου και δεν υπάρχει ενεργειακός σχεδιασμός.
*πρόεδρος του Σωματείου Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας «Σπάρτακος»
