«Ο εγγονός του ιδρυτή της Βόρειας Κορέας κι ο γιος ενός πρόσφυγα, που διέφυγε από τη χώρα για τον Νότο, θα σφίξουν τα χέρια και θα καθίσουν για να αρχίσουν συνομιλίες, οι οποίες θα μπορούσαν να εκτονώσουν τη μεγαλύτερη, όπως έχει εξελιχθεί, απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια», έγραφε χθες η βρετανική Guardian, εν αναμονή της σημερινής ιστορικής συνόδου κορυφής μεταξύ του απολυταρχικού ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν, και του φιλελεύθερου προέδρου της Νότιας Κορέας, Μουν Τζε-ιν.
Πρόκειται για την τρίτη στα χρονικά συνάντηση ηγετών της διχοτομημένης κορεατικής χερσονήσου, έπειτα από εκείνες του 2000 και του 2007 ανάμεσα στον πατέρα του νυν δικτάτορα, Κιμ Γιονγκ Ιλ, και τους Νοτιοκορεάτες -επίσης φιλελεύθερους- προέδρους Κιμ Ντάε-γιουνγκ και Ρο Μου-χιουν αντίστοιχα.
Αμφότερες είχαν ολοκληρωθεί με φιλόδοξες διακηρύξεις επαναπροσέγγισης και συμφωνίες οικονομικής συνεργασίας, οι οποίες δεν τελεσφόρησαν αφού το μεν καθεστώς της Βόρειας Κορέας συνέχισε ακάθεκτο την ανάπτυξη του πυρηνικού και βαλλιστικού του προγράμματος, απειλώντας συχνά-πυκνά τους γείτονές του και τις συμμάχους τους ΗΠΑ σε πείσμα της επιβολής διεθνών κυρώσεων, στη δε Νότια Κορέα εξελέγησαν συντηρητικοί ηγέτες με σαφώς σκληρότερες θέσεις απέναντι στην Πιονγιάνγκ.
Επικοινωνιακοί συμβολισμοί
Το σημερινό κρίσιμο τετ α τετ Κιμ-Μουν βρίθει συμφιλιωτικών επικοινωνιακών συμβολισμών, προς ενίσχυση του καλού κλίματος που καλλιεργήθηκε ταχύτατα τους τελευταίους μήνες.
Ως επιστέγασμα ήρθαν οι πρόσφατες βαρυσήμαντες διακηρύξεις αφ’ ενός του Κιμ πως αναστέλλει τις δοκιμές πυρηνικών όπλων και βαλλιστικών πυραύλων και κλείνει το βασικό πεδίο πυρηνικών δοκιμών, αφού η χώρα του έχει «ολοκληρώσει τις διαδικασίες» για την απόκτηση πυρηνικού και πυραυλικού οπλοστασίου και στρέφεται πλέον στην ανάπτυξη της (καταρρακωμένης) οικονομίας της, αφ’ ετέρου του Μουν πως η Πιονγιάνγκ εκφράζει βούληση για «πλήρη αποπυρηνικοποίηση» χωρίς προϋποθέσεις που δεν θα μπορούσε να δεχτεί η Ουάσινγκτον, όπως την αποχώρηση των 28.500 Αμερικανών στρατιωτών που σταθμεύουν στη Νότια Κορέα μετά τη λήξη του κορεατικού πολέμου (1950-1953).
Αυστηρό πρωτόκολλο
Για πρώτη φορά, λοιπόν, ένας απόγονος της δυναστείας των Κιμ θα πατήσει σε νοτιοκορεατικό έδαφος και δη στον Οίκο της Ειρήνης στο Πανμουντζόμ, στην αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη που χωρίζει την κορεατική χερσόνησο εδώ και 65 χρόνια.
Βάσει του προγραμματισμένου τελετουργικού, οι δύο ηγέτες θα φυτέψουν ένα έλατο που συμβολίζει την ειρήνη και την ευημερία, χρησιμοποιώντας χώμα και νερό κι από τις δύο χώρες.
Το μενού περιλαμβάνει ελβετικό ρόστι, ένα πιάτο από τηγανητές πατάτες «πειραγμένο» με κορεατικές γαστρονομικές πινελιές, τσιζκέικ με ελβετικό τυρί και σοκολάτες – όλα αφιερωμένα στα παιδικά χρόνια του Κιμ στην Ελβετία. Θα σερβιριστεί επίσης σπεσιαλιτέ από ψητό χριστόψαρο προς τιμήν των νεανικών χρόνων του Μουν στο λιμάνι του Μπουσάν.
Κορυφαίος Νοτιοκορεάτης σεφ θα τους φτιάξει κρύα νουντλ, ενώ θα γευτούν και αρωματικό κρασί από αζαλέες. Η πρόβα τζενεράλε έγινε χθες, τηρώντας κατά γράμμα το αυστηρό πρωτόκολλο για να αποφευχθούν απρόοπτα που θα χαλούσαν τη ζεστή ατμόσφαιρα.
Για τον ίδιο λόγο, έχουν σιγήσει μέρες τώρα οι προπαγανδιστικές μεταδόσεις μέσω μεγαφώνων και από τις δύο πλευρές των συνόρων.
Παράλληλα, οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις Νότιας Κορέας-ΗΠΑ, που άρχισαν την 1η Απριλίου και γίνονταν κάθε χρόνο αφορμή για πολεμικές κορόνες εκ μέρους της Πιονγιάνγκ, διεξάγονται φέτος σε μικρότερη κλίμακα ως ένδειξη καλής θέλησης εν όψει του επόμενου ορόσημου: της σχεδιαζόμενης συνόδου κορυφής Τραμπ-Κιμ τον Μάιο ή τον Ιούνιο.
Ο Βορειοκορεάτης δικτάτορας θα συνοδεύεται από εννιά υψηλόβαθμους αξιωματούχους, ανάμεσά τους η αδερφή του, Κιμ Γιο-γιονγκ, που βοήθησε να λιώσει ο πάγος με τη Σεούλ στη διάρκεια των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων της Νότιας Κορέας τον Φεβρουάριο.
Οι συνομιλίες αναμένεται να κινηθούν σε δύο βασικούς άξονες: την αποπυρηνικοποίηση και τη σύναψη επίσημης συμφωνίας ειρήνευσης, που θα αντικαταστήσει την ισχύουσα συμφωνία ανακωχής, αίροντας την τυπικά εμπόλεμη κατάσταση που εξακολουθεί να ισχύει μεταξύ Βορρά και Νότου.
Και τα δύο ζητήματα είναι εξαιρετικά περίπλοκα και θα πάρουν καιρό για να διευθετηθούν οριστικά. Ηδη ο Μουν έχει προειδοποιήσει πως μια ειρηνευτική συμφωνία θα χρειαστεί την έγκριση και των άλλων χωρών που συμμετείχαν στον πόλεμο της Κορέας, ειδικά της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το νεκρό βουνό
Αντ’ αυτής, θα μπορούσε να επιτευχθεί μια λιγότερο φιλόδοξη, μεταβατική συμφωνία ή κοινή διακήρυξη για τερματισμό των εχθροπραξιών, εν αναμονή των διευκρινίσεων του Κιμ για τις εγγυήσεις ασφαλείας που ζητά με αντάλλαγμα βήματα προς την αποπυρηνικοποίηση – έναν ευρύ όρο που ακόμα κι αν καταλήξει κάποτε σε πυρηνικό αφοπλισμό θα απαιτήσει πολύ χρόνο, συστηματικές διπλωματικές προσπάθειες και έμπρακτη επαλήθευση από διεθνείς επιθεωρητές, σε συνδυασμό με ενδεχόμενο περιορισμό των ασφυκτικών οικονομικών κυρώσεων.
Τον σκεπτικισμό για τον «κλάδο ελαίας» του Κιμ ήρθε να ενισχύσει έκθεση Κινέζων γεωλόγων, σύμφωνα με την οποία το -υπό κλείσιμο- πεδίο πυρηνικών δοκιμών στο Πούνγκιε-ρι (στο διάτρητο από σήραγγες όρος Μαντάπ της βορειοανατολικής Βόρειας Κορέας) δεν έχει καταστεί μόνο άχρηστο πλέον έπειτα από έξι δοκιμές -αρχής γενομένης το 2006- έχοντας εν μέρει καταρρεύσει, αλλά είναι και επικίνδυνο για διαρροές ραδιενέργειας, ειδικά στη γειτονική Κίνα.
