Η διαφθορά στην… προεδρία

«Τι συμβαίνει στο Περού και μόλις αφήνει το αξίωμά του ένας πρόεδρος καταλήγει στη φυλακή;» Η ρητορική ερώτηση του Πάπα κατά την επίσκεψή του στη χώρα τον Ιανουάριο επιβεβαιώθηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν μετά την παραίτηση του εμπλεκόμενου σε σκάνδαλα διαφθοράς προέδρου Πέδρο Πάμπλο Κουτσίνσκι οι δικαστικές αρχές τού απαγόρευσαν την έξοδο από τη χώρα, ενώ στο αμέσως επόμενο διάστημα θα αποφανθούν αν θα προφυλακιστεί.

Ο αντικαταστάτης του και έως τώρα αντιπρόεδρος Μαρτίν Βισκάρα κρατά αποστάσεις από τον πολιτικό του μέντορα και δηλώνει ότι θα πατάξει τη διαφθορά. Αλλά ο Βισκάρα δεν είναι κάποιος άσπιλος πολιτικός. Ο 55χρονος πολιτικός μηχανικός και επιχειρηματίας στον κατασκευαστικό τομέα, προσγειώνεται στη Λίμα από τον Καναδά όπου (αν και αντιπρόεδρος) ήταν πρέσβης του Περού.

Είχε προηγηθεί μια άδοξη θητεία του ως υπουργού Μεταφορών και Επικοινωνιών, θέση από την οποία παραιτήθηκε όταν κατηγορήθηκε για διασπάθιση δημόσιου χρήματος κατά την ανάθεση της κατασκευής ενός αεροδρομίου στο Κούσκο σε ιδιωτικό κονσόρτσιουμ. Η πάταξη της διαφθοράς δεν μοιάζει προτεραιότητα της κατεστημένης πολιτικής τάξης της χώρας.

Ο Κουτσίνσκι δεν είναι ο μόνος που απασχολεί τις δικαστικές αρχές. Η αρχηγός του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης FP, Κέικο Φουχιμόρι (κόρη του πρώην δικτάτορα), διερευνάται για παράνομη χρηματοδότηση των προεκλογικών της εκστρατειών.

Ολοι δε οι πρόεδροι του Περού από τη μεταπολίτευση του 2000 -εκτός από τον μεταβατικό πρόεδρο Πανιάγα που οδήγησε τη χώρα σε εκλογές μετά την πτώση του Φουχιμόρι- κατηγορούνται για διαφθορά.

Ο Αλεχάνδρο Τολέδο (2001-2006) που έχει διαφύγει στις ΗΠΑ, ο Αλαν Γκαρσία (2006-2011) και ο Ογιάντα Ουμάλα (2011-2016) που είναι προφυλακισμένος, έχουν εμπλακεί στις διαδρομές του μαύρου χρήματος που μοίραζε η βραζιλιάνικη κατασκευαστική Odebrecht για να εξασφαλίσει συμβάσεις στο Περού. Το ίδιο συνέβη με τον 80χρονο τραπεζίτη και πρώην στέλεχος του ΔΝΤ, Κουτσίνσκι, που σύμφωνα με την Odebrecht «πληρώθηκε» 4,8 εκατ. δολάρια στο διάστημα 2004-2013 μέσω των εταιρειών του Westfield Capital y First Capital.

Ο Κουτσίνσκι δεν έπεσε υπό το βάρος των σκανδάλων, αλλά πληρώνοντας το τίμημα της εσωτερικής διαμάχης της «δυναστείας» του πρώην δικτάτορα Αλμπέρτο Φουχιμόρι. Γλίτωσε την πρώτη κοινοβουλευτική ψηφοφορία για καθαίρεσή του τον Δεκέμβριο συμμαχώντας με τον Κένχι Φουχιμόρι, αδελφό της Κέικο (που επιβουλεύεται τη θέση της στην ηγεσία του FP), με αντάλλαγμα την απελευθέρωση του πατέρα του, που έχει καταδικαστεί σε κάθειρξη 25 ετών για διαφθορά και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Αλλά η πολυμήχανη Κέικο, που αναλυτές υποστηρίζουν πως δεν θέλει τον «πατριάρχη» ελεύθερο να κατευθύνει ερήμην της τα νήματα του κόμματος, μία ημέρα πριν από τη δεύτερη κοινοβουλευτική συζήτηση για την καθαίρεση του Κουτσίνσκι έδωσε στη δημοσιότητα βίντεο που δείχνουν τον αδελφό της να εξαγοράζει βουλευτές για λογαριασμό του προέδρου. Η παραίτηση του Κουτσίνσκι ήταν πλέον μονόδρομος.

Η δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα συμπυκνώνεται στο σύνθημα «Να φύγουν όλοι», που κυριαρχεί μεν στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά στους δρόμους το φώναξαν μόλις 4.000 πολίτες που διαδήλωσαν στη Λίμα. Η Αριστερά ζητά εκλογές «για να αλλάξει το σάπιο σύστημα». Δημοσκόπηση της Republica δείχνει πως το 49% των πολιτών συμφωνεί, αλλά οι πολιτικές δυνάμεις της διαπλοκής δεν θέλουν κάλπες τώρα.

Ο Μαρτίν Βισκάρα δηλώνει πως θα ολοκληρώσει τη θητεία του, που λήγει το 2021. Αλλά καθώς δεν ελέγχει τους κομματικούς μηχανισμούς ούτε το Κοινοβούλιο (διαθέτει μόλις 18 από τους 130 βουλευτές) κι ενώ η πόλωση βαθαίνει, ελάχιστοι τολμούν να προβλέψουν πόσο θα μπορούσε να κρατήσει η προεδρία του.