Κουβανέζικο περιοδικό τέχνης που εστιάζει κυρίως στον ανεξάρτητο κινηματογράφο της Κούβας και στην πολιτιστική κριτική από μια πολιτική οπτική γωνία που ασκεί κριτική στον ολοκληρωτισμό και συνδέεται με έναν ευρύτερο προβληματισμό για την ταυτότητα και τη μνήμη, το ήδη περίφημο «Fantasma Material», εκδοτικό έργο του Hannah Arendt Institute of Artivism ((Instituto de Artivismo Hannah Arendt-INSTAR) και της Rialta Ediciones, πρωτοέκανε την εμφάνισή του τον Δεκέμβριο του 2024. Τότε δημοσίευσε και το ομώνυμο καλλιτεχνικό μανιφέστο του προτείνοντας μια μεθοδολογία «συνομιλίας με τα φαντάσματα», δηλαδή έναν τρόπο να αντιμετωπίζονται τα ιστορικά τραύματα, οι καταπιεσμένες μνήμες και οι χαμένες εκδοχές του μέλλοντος μέσα από την τέχνη και τον κινηματογράφο. Αυτή η προσέγγιση δεν θεωρεί το παρελθόν νεκρό ή τελειωμένο, αλλά ενεργό στοιχείο που «στοιχειώνει» και διαμορφώνει το παρόν και το μέλλον. Ως αντίδοτο προτείνεται η λειτουργία της τέχνης ως εργαλείου για την αναθεώρηση/επανεξέταση του χρόνου, του χώρου και της κοινωνικής πραγματικότητας — όχι απλώς για αισθητική ή ψυχαγωγία, αλλά ως μέσο κατανόησης και διάδρασης με άλυτες ιστορικές εμπειρίες. Η μεθοδολογία αυτή προτείνεται ακόμα να αποτελέσει τη βάση για εκδηλώσεις όπως κινηματογραφικές προβολές, εγκαταστάσεις, εργαστήρια και συζητήσεις, που επιδιώκουν να φέρουν σε διάλογο παρελθόν, παρόν και πιθανές μελλοντικές αφηγήσεις μέσω της τέχνης. Και ιδού η εφαρμογή της σ’ ένα ολοκαίνουργιο εθνο-φασματικό φεστιβάλ στην Αθήνα.
Με θεωρητική αφετηρία το μανιφέστο του «Fantasma Material», το 1ο Ethno☰hauntology Φεστιβάλ Κινηματογράφου και Τέχνης, σχεδιασμένο από τους Rafael Ramírez και Ιάκωβο Βρούτση, θα διεξαχθεί από μεθαύριο Τετάρτη 21/1 έως και τις 28 Ιανουαρίου στη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης και στον κινηματογράφο Newman, με στόχο να εξερευνήσει πώς τα ιστορικά τραύματα, οι καταπιεσμένες μνήμες και οι χαμένες εκδοχές του μέλλοντος επιστρέφουν και στοιχειώνουν τη σύγχρονη πολιτισμική μνήμη. Η πρώτη αυτή πολυεπίπεδη διοργάνωση στην Αθήνα συνδυάζει κινηματογραφικές προβολές, διευρυμένη έκθεση τέχνης και συναντήσεις με δημιουργούς και ερευνητές κι επιδιώκει να ανοίξει έναν δίαυλο ανταλλαγής ιδεών, όχι για να προσφέρει εύκολες απαντήσεις, αλλά για να προτείνει νέους τρόπους ανάγνωσης της κοινωνικο-ιστορικής πραγματικότητας.
Ετσι προβλέπει συγκεκριμένα μία εβδομάδα (22-28/1) προβολών στον κινηματογράφο Newman με πρόγραμμα που περιλαμβάνει ξεχωριστές ταινίες του λατινοαμερικανικού κινηματογράφου με οραματικό, τολμηρό και έντονα ατμοσφαιρικό χαρακτήρα: ποιητικά ντοκιμαντέρ, σινεμά είδους, πειραματικά φιλμ και υβριδικές ταινίες που ακροβατούν ανάμεσα σε διαφορετικά είδη και αναδεικνύουν τα φαντάσματα της αποικιοκρατίας, της μετανάστευσης, των πολιτικών αναταραχών και των λαϊκών αφηγήσεων που συνεχίζουν να διαμορφώνουν τις σύγχρονες κοινωνίες της Λατινικής Αμερικής, προβάλλονται τα περισσότερα σε ελληνική πρεμιέρα. Μετά το τέλος των προβολών ακολουθεί διαδικτυακή συζήτηση με τους σκηνοθέτες ή ειδικούς πάνω στο έργο.
Οι ταινίες
Στο κινηματογραφικό πρόγραμμα ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων:
● Η ταινία έναρξης «Η φωνή μας από γη, μνήμη και μέλλον» (1982) των Marta Rodríguez και Jorge Silva. Μια πολυετής, καθηλωτική κινηματογραφική καταγραφή της συλλογικής αφύπνισης και οργάνωσης μιας ιθαγενικής κοινότητας στην Κολομβία.
● Το συγκλονιστικό και τραγικά επίκαιρο «Θραύσματα» (2020) της Natalia Garayalde. Από τα home videos μιας 12χρονης, ξεδιπλώνεται η έκρηξη στο στρατιωτικό εργοστάσιο του Río Tercero της Αργεντινής το 1995. Το προσωπικό ημερολόγιο συναντά την πολιτική έρευνα.
● Το ανορθόδοξο «Οι Υπερβόρειοι» (2024) των Cristóbal León και Joaquín Cociña. Μετά την ελληνική πρεμιέρα της στο 65ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, η ταινία συναντά για πρώτη φορά το κοινό της Αθήνας. Το οραματικό δίδυμο από τη Χιλή στήνει ένα αλλόκοτο υβρίδιο live action, κουκλοθέατρου και stop-motion, εκεί όπου το θέατρο, η επιστημονική φαντασία και το «βιογραφικό» παραμύθι διασταυρώνονται σε παράλληλους κόσμους.
● Η εμβληματική ταινία του επονομαζόμενου tropical gothic, «Καθαρό αίμα» (1982) του Luis Ospina. Ενα καλτ κολομβιανό θρίλερ-τρόμου, όπου ένας ετοιμοθάνατος μεγιστάνας που «διψά» για νεανικό αίμα σπρώχνει τους γύρω του σε μια αλυσίδα απαγωγών και ηθικής σήψης.
● Το «Cocote» (2017) του βραβευμένου στο Βερολίνο Nelson Carlo de los Santos Arias. Ενα εκρηκτικό υβρίδιο μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ, όπου ένας χριστιανός επιστρέφει στο σπίτι του για την κηδεία του πατέρα του και, ανάμεσα σε τελετουργίες που συγκρούονται με την πίστη του, οδηγείται σε ένα σπαρακτικό δίλημμα εκδίκησης και λύτρωσης.
● Σε πρώτη προβολή η ξεχωριστή «Τριλογία της Γλώσσας» (2017-25) του Rafael Ramírez, παρουσία του σκηνοθέτη. Η «Τριλογία» παρουσιάζει μια απόκρυφη και μυστηριακή εκδοχή της Κούβας, που δεν έχει αποτυπωθεί ποτέ ξανά.
Οι προσκεκλημένοι σκηνοθέτες
Με αφορμή τον κύκλο προβολών, το φεστιβάλ φιλοξενεί τον Καμίλο Ρεστρέπο (Camilo Restrepo) και τον Αλεχάντρο Αλόνσο (Alejandro Alonso Estrella), σημαντικές φωνές του σύγχρονου λατινοαμερικανικού κινηματογράφου, με έργο διεθνώς αναγνωρισμένο και πολυβραβευμένο που δοκιμάζει τα όρια της κινηματογραφικής έκφρασης.
Σκηνοθέτης ταινιών που κινούνται μεταξύ του ντοκιμαντέρ, της περφόρμανς και του πειραματικού κινηματογράφου, ο πρώτος θα συνομιλήσει με το κοινό μετά την προβολή της ταινίας του La impresión de una guerra (2015) στις 26 Ιανουαρίου στον κινηματογράφο Newman. Εκεί θα δώσει και masterclass ένα 24ωρο αργότερα (στις 16.30), φωτίζοντας τις μεθόδους με τις οποίες η κινηματογραφική πράξη μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αναμέτρησης με τον χρόνο, τη μνήμη και την κοινωνική πραγματικότητα. Σκηνοθέτης και φωτογράφος ο Αλόνσο θα συνομιλήσει με το κοινό μετά την προβολή της ταινίας του «Abisal» (2021) την Παρασκευή 23 Ιανουαρίου στον κινηματογράφο Newman.
Εκθεση και ηχητική περφόρμανς
Παράλληλα, σε διάλογο με το κινηματογραφικό πρόγραμμα και σε συνεργασία με τη Δημοτική Αγορά Κυψέλης, το φεστιβάλ παρουσιάζει μια μεγάλη εικαστική έκθεση με επίκεντρο την υπερμεσική εγκατάσταση Pabellón de Melancólicos.
Η έκθεση, την οποία επιμελούνται η Oderay Ponce de León και η Αννα Γράδου, χαράζει μια νοητή γραμμή που συνδέει ανάλογα φαινόμενα και μνήμες της Ελλάδας και της Λατινικής Αμερικής. Μεθαύριο, στο πλαίσιο των εγκαινίων, η έκθεση θα συνοδευτεί από την ηχητική περφόρμανς Thanatolexicon, μια συνεργασία των Operador Fantasma με τον Χιλιανό ηθοποιό, σκηνοθέτη και visual artist Derek Fenix. Με εργαλεία τα modular synths και samples από βινύλια, η ηχητική δράση δημιουργεί ένα περιβάλλον ακρόασης που ενισχύει τον διάλογο της έκθεσης με τις διαδικασίες μνήμης και τις πολλαπλές, κληροδοτημένες αφηγήσεις.
Το φεστιβάλ πραγματοποιείται με την οικονομική ενίσχυση του υπουργείου Πολιτισμού και την υποστήριξη του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας, του Ινστιτούτου INSTAR και της Δημοτικής Αγοράς Κυψέλης.
Το πλήρες πρόγραμμα των προβολών είναι διαθέσιμο στον επίσημο ιστότοπο του φεστιβάλ.
ℹ️ Ethno☰hauntology vol1: Προβολές (22-28 Ιανουαρίου) | Newman Cinema - Σεβαστουπόλεως 117, Αμπελόκηποι (Μετρό Πανόρμου) | Εκθεση (21-24, 26 & 27 Ιανουαρίου) Δημοτική Αγορά Κυψέλης - Φωκίωνος Νέγρη 42 | Είσοδος ελεύθερη
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας