Κυριακή, 18 Σεπτεμβρίου 1927, στις 4.30 το απόγευμα 25.000 θεατές έχουν μαζευτεί για να παρακολουθήσουν την «Εκάβη» του Ευριπίδη με τη Μαρίκα Κοτοπούλη, διευθυντή ορχήστρας τον Μανώλη Καλομοίρη και μεταφραστή στη δημοτική τον Απόστολο Μελαχροινό. Το κλίμα είναι τεταμένο. Δυο μέρες νωρίτερα ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Εφέδρων είχε εκτοξεύσει απειλές. Αυτά που τους είχαν εξοργίσει πέρα από την «ιεροσυλία» της μετάφρασης στη δημοτική ήταν πως στο φυλλάδιο της παράστασης, η μοίρα των Τρώων γυναικών παραλληλιζόταν με το δράμα των γυναικών-προσφύγων από τη Μικρασία, και κάθε άβολη πολιτική παρέμβαση μέσω της τέχνης τούς φαινόταν προκλητική έως διώξεων μετά ξύλου. Οπως καταμαρτυρεί αρχειακό υλικό πρωτοσέλιδων και ανακοινώσεων, οι συντηρητικές οργανώσεις και εφημερίδες της εποχής θεωρούσαν πολιτισμικό και υγειονομικό κίνδυνο την παρουσία των προσφύγων, ιδίως των προσφυγισσών.
Εντωμεταξύ οι ίδιες οι τραγωδίες, γέννημα της δημοκρατίας και απευθυνόμενες στη δημόσια συζήτηση και στην ατομική συνείδηση, όπως και πολλά είδη τέχνης από τότε, έκαναν εν αγνοία των αντιδρούντων ακριβώς αυτό, συνομιλώντας με την εποχή τους.
Ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Εφέδρων, μια φιλοβασιλική, παραστρατιωτική οργάνωση ενεργού αντιβενιζελισμού, συνδεδεμένη για αρκετούς ιστορικούς με τον Μεταξά –ο οποίος δήλωνε «υπερήφανος» για την ύπαρξή τους, παρά τη μη ύπαρξη απτών αποδείξεων για την καθοδήγησή του–, είχε ήδη δώσει τα διαπιστευτήριά της. Παρόμοια με τα ιταλικά, γερμανικά και αυστριακά πρωτοφασιστικά κινήματα του Μεσοπολέμου, με χαρακτηριστικά τη χρήση βίας, την απέχθεια για τη φιλελεύθερη δημοκρατία και τη μικροαστική –κατά βάση– σύνθεση.
Αντιιμπεριαλισμός –κατά των Γάλλων μόνο– βασισμένος στην εθνική υπεροχή των Ελλήνων, συμπαράταξη με τους Γερμανούς –τους οποίους ο υπεύθυνος των αγγλικών μυστικών υπηρεσιών στην Ελλάδα Γκόρντον Μακένζι θεωρούσε χρηματοδότες– και το αυταρχικό καθεστώς που ήδη πρέσβευαν, ρατσισμός απέναντι σε έγχρωμους στρατιώτες από τις γαλλικές αποικίες και ρατσισμός εναντίον των φτωχών, με περιφρονητική προσφώνηση των Μικρασιατών ως «Αρμενίων» και μετέπειτα «τουρκόσπορων». Και βέβαια (παρόλο που σημαντικές πλευρές του έκαναν τα στραβά μάτια ή και πριμοδοτούσαν πρωτοφασιστικές οργανώσεις) επιθέσεις κατά «του καταχθόνιου ντόπιου εκπρόσωπου ξένων συμφερόντων», «τον Βενιζέλο». Τις φονικές μάχες στο Ζάππειο, Φιλοπάππου και Βασιλικό Κήπο μετά την απόβαση γαλλικού αγήματος (στο πλαίσιο δυστυχώς συμφωνιών της Αντάντ), ακολούθησε πογκρόμ κατά βενιζελικών πολιτών, με δολοφονίες, τραυματισμούς και βανδαλισμούς.
Σήμερα, λόγω συνθηκών που αίρονται αργά και σταθερά, δεν έχουμε φτάσει εκεί. Μονάχα «ΑΡΔρα» (άρθρα των ΑΡΔ) κατά καλλιτεχνών που παρεμβαίνουν κατά της γενοκτονίας και επικλήσεις να μπουν πράκτορες της Μοσάντ να πλακώσουν στο ξύλο πολίτες που, ακόμα και στους ιδιωτικούς τους χώρους όπως στη Νάξο, αντιδρούν καταγράφονται. Η ιστορία δεν συνεχίζεται μόνο, επαναλαμβάνεται κιόλας. Ομοια με –προσαρμοσμένα– χαρακτηριστικά ενός πρωτοφασισμού που επιστρέφει σηκώνοντας το δάχτυλο.
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας