Ελλάδα, Ταϊλάνδη και γενοκτονική αναμόρφωση

«Εδώ θα γίνει της Ταϊλάνδης» φώναζε το κατειλημμένο Πολυτεχνείο της Αθήνας τον Νοέμβρη του 1973 αναφερόμενο στη φοιτητική εξέγερση της Μπανγκόκ ακριβώς έναν μήνα πριν. Διαβάζω στη Wikipedia: «Η λαϊκή εξέγερση της 14 Οκτώβρη 1973 ήταν ένα γεγονός-ορόσημο στην ιστορία της Ταϊλάνδης. Η εξέγερση είχε ως αποτέλεσμα το τέλος της στρατιωτικής δικτατορίας του αντικομμουνιστή Τανόμ Κιτικατσόρν και την αλλαγή του πολιτικού συστήματος της χώρας, αναδεικνύοντας την αυξανόμενη φοιτητική επιρροή στην πολιτική». Η εξέγερση είχε τους δικούς της νεκρούς (77), είτε πατημένοι από τις ερπύστριες των τανκς είτε δολοφονημένοι από τους στρατιώτες της αμερικανοκίνητης χούντας. Γέννησε τραγούδια, ποιήματα, σχολικές γιορτές και την ταϊλανδέζικη Μεταπολίτευση.

Το επιμελώς ξεχασμένο «Εδώ θα γίνει της Ταϊλάνδης» του ελληνικού Πολυτεχνείου αναδείκνυε τη μακρινή χώρα της Νοτιοανατολικής Ασίας ως πρότυπο παγκόσμιας εξεγερσιακότητας και δημοκρατικοποίησης στις δυτικόφερτες δικτατορίες του Ψυχρού Πολέμου. Το σύνθημα –γραμμένο στα πανό και τα χείλη των εξεγερμένων– θεωρούσε τους αγώνες του Παγκόσμιου Νότου οδηγό για τους δικούς μας αγώνες. Η Ταϊλάνδη έδειχνε τον δρόμο. Η Ασία ήταν πυξίδα. Ο Νότος μπροστάρης.

Σήμερα μια τέτοια σύνδεση, πόσο περισσότερο μια τέτοια ιεράρχηση, φαντάζει αδιανόητη. Αυτό είναι –θεωρώ– αποτέλεσμα μιας συστηματικής καμπάνιας που στόχο έχει τη διαίρεση της παγκόσμιας οργής απέναντι σε ένα σύστημα που γενοκτονεί συστηματικά για να επιβιώσει. Στόχος το χάσμα μεταξύ αγώνων και κινημάτων του Παγκόσμιου Νότου από τη μια, δυτικής Αριστεράς και λαών της Δύσης από την άλλη. Απότοκο η αποξένωση των ζωών και των ιστοριών μας από τις ζωές και τις ιστορίες των άλλων, αλλού.

Τριάντα χρόνια αργότερα, επισκέφτηκα στην Μπανγκόκ τα δύο μνημεία για την εξέγερση του 1973 για να αποτίσω φόρο τιμής στους πεσόντες. Το ένα βρίσκεται δυτικά του «Μνημείου Δημοκρατίας», στη διασταύρωση των οδών Ratchadamnoen Klang και Thanao. Το άλλο, μέσα στο Πανεπιστήμιο Thamassat, το δικό τους Πολυτεχνείο. Και τα δύο στέκονται αγέρωχα, ενοχλητικά κυπαρίσσια σε πείσμα του ανέμου μεταπολιτευτικής λησμονιάς. Εκείνη την εποχή, ζούσα στην Μπανγκόκ ξεναγώντας Δυτικούς τουρίστες – μεταξύ των οποίων νεόνυμφους από την Ελλάδα. Για τους νεόπλουτους πολίτες της Ελλάδας των Ολυμπιακών και του ευρώ, το ταξίδι του μέλιτος στην Ταϊλάνδη ήταν η επισφράγιση προσωπικής επιτυχίας αλλά και εθνικής ισχύος. Ζωσμένοι με κάμερες Σιγκαπούρης και απόλυτη άγνοια παγκόσμιας Ιστορίας, μπορούσαν τώρα να ταξιδεύουν ως λευκοί αστοί στις υπανάπτυκτες χώρες του Τρίτου Κόσμου.

Το «Eδώ θα γίνει της Ταϊλάνδης» είχε επανανοηματοδοτηθεί. Σήμαινε διακοπές σε πεντάστερα, αγορές φτηνών σουβενίρ, σέλφι με ελέφαντες, υποτιμητικά σχόλια για τον τριτοκοσμισμό της επισκεπτόμενης χώρας και τη χαρωπή δουλικότητα των κατοίκων. Ισως το ότι μόλις 20 χρόνια αργότερα η ίδια η χώρα τους θα μετατρεπόταν σε τουριστική μονοκαλλιέργεια της Ευρώπης, καταδικασμένη να σερβίρει αυτούς που μόλις λίγο καιρό πριν την κατηγορούσαν ως διεφθαρμένη και τεμπέλικη, είναι μια μορφή ποιητικής δικαιοσύνης. Ή απλά η μοίρα των χωρών της ιμπεριαλιστικής περιφέρειας –που θα θύμιζε ο Αμίν– ακόμα και ως μέλη της Ε.Ε.

Πενήντα χρόνια αργότερα το εξεγερσιακό νήμα που συνέδεσε Ελλάδα και Ταϊλάνδη δείχνει κομμένο. Σήμερα, ένα νέο νήμα αναδύεται, όχι υφασμένο στην εξέγερση αλλά στη γενοκτονία ως απάντηση στην εξέγερση. Ενα νήμα βουτηγμένο όχι στο αίμα εξεγερμένων πολιτών αλλά στον εξανδραποδισμό ηρωικών γειτονικών λαών. Μια αδυσώπητη σύνδεση προκύπτει μέσα από την ετεροχρονισμένη εμπλοκή σε αποικιακούς πολέμους στις δυο άκρες της Ασίας, στη νοτιοανατολική της γωνιά τότε (Βιετνάμ), στη νοτιοδυτική της σήμερα (Παλαιστίνη).

Αν τα τούνελ σκάβουν μια νοητή γραμμή στον υπόγειο παγκόσμιο χάρτη ενώνοντας τους Βιετκόνγκ με τις ταξιαρχίες Κασάμ, αν τα φέρετρα γυναικόπαιδων πλημμυρίζουν κατακόκκινα ποτάμια μεταξύ Σαϊγκόν και Γάζας, την ίδια στιγμή θέρετρα για γενοκτόνους ενώνουν την Ταϊλάνδη τού τότε με την Ελλάδα τού σήμερα σε μια δαντική κόλαση συνέργειας και κερδοφορίας από το στυγερότερο έγκλημα.

Σήμερα το «Εδώ θα γίνει της Ταϊλάνδης» επανανοηματοδοτείται ξανά για να σημάνει έναν μαζικό προορισμό R&R (rest and recuperation – ξεκούρασης και ανάρρωσης) για στρατιώτες που συντέλεσαν εγκλήματα πολέμου. Η Ελλάδα 2.0 γίνεται ένα συνειδητό… «ΑirR&R», μια εφιαλτική σύνθεση υπερκαπιταλιστικού τουριστικού εξευγενισμού (Airbnb) και γενοκτονικής αναμόρφωσης (R&R). Οταν ξεναγούσα τουρίστες στην Ταϊλάνδη, κατέφυγα στην ανθρωπολογία ως αντίδοτο στην αδυναμία του μυαλού μου να συλλάβει τις τρελές αντιθέσεις που βίωνα. Τότε, ένας γνωστός Βρετανός ανθρωπολόγος συνέκρινε Ταϊλάνδη και Ελλάδα ως κρυπτοαποικίες. Χώρες δηλαδή που ενώ δεν έχουν επίσημα αποικιστεί, έχουν ωστόσο αποικιοποηθεί με όλους τους άλλους τρόπους – ιδεολογικά, οικονομικά, πολιτικά. Η μνημονιακή Ελλάδα τού δίνει σίγουρα κάποιο δίκιο, αν και η ανάλυση αφήνει εκτός εγχώριες οικονομικές ελίτ που συμμετέχουν στα αποικιακά λάφυρα του πλανήτη – και μέσω των καραβιών τους. Ισως, λοιπόν, μια φουκοϊκή «ετεροτοπία», όπου το «αποικιακό πλοίο ενώνει το μπουρδέλο με την αποικία», θα ήταν πιο ταιριαστό σχήμα για τη σημερινή Ελλάδα.

Η Wikipedia αναφέρει ότι η παραλία Πατάγια στην Ταϊλάνδη ήταν ένα ψαροχώρι μέχρι τη δεκαετία του 1960, όταν χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες, επιστρέφοντας από το Βιετνάμ, εμφανίστηκαν για «ξεκούραση και χαλάρωση», δημιουργώντας μια από τις μεγαλύτερες περιοχές πορνείας στον κόσμο. Η Wikipedia του πολύ κοντινού μας μέλλοντος θα αναφέρει δεκάδες παραλίες και βουνά της Ελλάδας όπου δεκάδες Ισραηλινοί στρατιώτες, επιστρέφοντας από τη Γάζα, εμφανίστηκαν για «ξεκούραση και χαλάρωση», δημιουργώντας μια από τις μεγαλύτερες περιοχές γενοκτονικής κερδοφορίας και ντόπιας υποκρισίας στον κόσμο.

«Είμαστε με τη γενοκτονία και σε όσους αρέσει» αναφώνησε, σχεδόν κυριολεκτικά, ο υπουργός Ανάπτυξης –και λίγοι αναξιοπαθούντες κυνικοί– όταν κάποιοι με μπλουζάκια Παλαιστίνης θέλησαν να επαναδιεκδικήσουν τους δρόμους της Αθήνας και μαζί τη μνήμη μιας χώρας που κάποτε ήξερε να συντάσσεται με τους ηρωικούς λαούς του κόσμου.

Είναι ιερό καθήκον να επαναδιεκδικήσουμε τη χώρα από τους γενοκτόνους και τους ντόπιους συνεργούς τους. Με «όπλα» τη γνώση, την αλληλεγγύη, τον αποκλεισμό υποδομών της γενοκτονίας (π.χ. βάσεις και λιμάνια), αλλά και την πολιτική στήριξη της αντίστασης στην Παλαιστίνη και την επανασύνδεση με τα αντιαποικιακά κινήματα του κόσμου. Τότε το «Εδώ θα γίνει της Ταϊλάνδης» θα επιστρέψει στην αρχική του εκδοχή και θα δικαιωθεί.

* Κοινωνικός ανθρωπολόγος, αναπληρωτής καθηγητής στα Τμήματα Πολιτικής και Ανθρωπολογίας στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Βηρυτού