Ενα νέο φάντασμα έχει αρχίσει να πλανιέται πάνω από την Ελλάδα, το φάντασμα της υποβόσκουσας μετατροπής της χώρας σε ουσιαστικό προτεκτοράτο των οικονομικά ανεπτυγμένων χωρών της Δύσης. Η εξέλιξη αυτή υφέρπει εξαιτίας κυρίως της πάγιας πλέον και αυξανόμενης αδυναμίας της χώρας να εξασφαλίσει αυτοδύναμα, με επάρκεια δηλαδή εθνικών πόρων, την ετήσια οικονομική και κοινωνική της αναπαραγωγή. Η αδυναμία αυτή, που οφείλεται προφανώς στην εφαρμοζόμενη γενικά νεοφιλελεύθερη κυβερνητική στρατηγική και το προ πολλού (10ετία του 1950) δρομολογημένο αναποτελεσματικό εθνικό παραγωγικό σύστημα που αυτή συντηρεί και αναπαράγει, καλύπτεται τελικά από τις δωρεάν χρηματικές μεταβιβάσεις των ευρωπαϊκών ταμείων και την αυξημένη τελευταία προσφυγή στον δημόσιο και ιδιωτικό δανεισμό.
Η ουσιαστικά ανεξέλεγκτη πάντως αύξηση των εμπορικών και δημοσιονομικών ελλειμμάτων από τις πρώτες μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις οδήγησε αναγκαστικά σε εκτόξευση του δανεισμού και διόγκωση του δημόσιου χρέους. Η καταστροφική κοινωνικοοικονομική κρίση που ακολούθησε (2010) ήταν απόρροια του ανταγωνιστικά απροετοίμαστου παραγωγικού συστήματος και της εφαρμοζόμενης αναντίστοιχης προς τις αναπτυξιακές του δυνατότητές, εν πολλοίς επιπόλαιης, οικονομικής πολιτικής.
Το ερώτημα είναι γιατί οι μεταμνημονιακές κυβερνήσεις, παρά τον πακτωλό χρημάτων πού εισέρρευσαν στη χώρα κατά τη διάρκεια της μέχρι τώρα θητείας τους, δεν κατάφεραν να προσεγγίσουν το μέσο επίπεδο ανάπτυξης των χωρών της Ε.Ε., αλλά αντίθετα φέρουν την ευθύνη για την απομάκρυνση από αυτό; Μια πρώτη απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι ότι οι συντηρητικές κυβερνήσεις, που ασκούν την εξουσία κατά την τελευταία 6ετία, είτε έχουν υποτιμήσει την αναπτυξιακή βαρύτητα των πάγιων δομικών αδυναμιών του εθνικού παραγωγικού συστήματος, ιδιαίτερα της αποδιαρθρωμένης και τεχνικά εξαρτημένης μεταποιητικής βιομηχανίας ή, ως άκριτοι θιασώτες του νεοφιλελεύθερου δόγματος, συνεχίζουν να εφαρμόζουν τις οικονομικές συνταγές του πεπεισμένοι απόλυτα για την έλλειψη εναλλακτικής αναπτυξιακής πρότασης. Δείγμα της έμμονης εφαρμογής αυτής της στρατηγικής αποτελεί η παραχώρηση προς εκμετάλλευση νευραλγικών για την εθνική ασφάλεια περιουσιακών στοιχείων (αεροδρόμια, λιμάνια, τρένα, τηλέφωνα, εθνικές οδοί) σε ιδιώτες επιχειρηματίες, ακόμη και σε δημόσιους φορείς ξένων χωρών.
Το νέο στοιχείο της νεοφιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής της σημερινής κυβέρνησης, που επιδοκιμάζεται ιδιαίτερα από τους αρμόδιους παράγοντες της Ε.Ε., είναι η δημιουργία υπερβολικών δημοσιονομικών πλεονασμάτων εις βάρος τελικά των χαμηλών και μεσαίων εισοδηματικών στρωμάτων και των οξυμένων κοινωνικών αναγκών, που πλήττουν πρωτίστως αυτά τα στρώματα. Η νεόκοπη αυτή κυβερνητική πολιτική εμφορείται αναφανδόν από τη λογική των μνημονίων και παραπέμπει στην επιμονή της αλήστου μνήμης τρόικας να επιβάλει στους Ελληνες μισθωτούς και συνταξιούχους το εξοντωτικό καθεστώς της εσωτερικής υποτίμησης. Η πολιτική αυτή μπορεί, υπό την προϋπόθεση αυξημένων χρηματικών ροών από τα ευρωπαϊκά ταμεία, να αποσοβεί προσωρινά την εκδήλωση μιας παρόμοιας προς εκείνην του 2010 κρίσης, επιτείνει όμως την εξαρτημένη μορφή αναπαραγωγής της ελληνικής οικονομίας και τις αρνητικές της συνέπειες.
Η σημερινή κυβέρνηση βρίσκεται υπό την πίεση ταυτόχρονης αντιμετώπισης δύο εθνικά σχεδόν υπαρξιακών προβλημάτων. Πρώτον, τη φροντίδα για εξασφάλιση των αναγκαίων δωρεάν χρηματικών μεταβιβάσεων από τα ευρωπαϊκά ταμεία προς κάλυψη μέρους των αυξανόμενων ελλειμμάτων του εμπορικού ισοζυγίου. Οι διαγραφόμενες γεωπολιτικές, στρατιωτικές και δημοσιονομικές εξελίξεις στην Ε.Ε. παραπέμπουν μάλλον σε μείωση των δωρεάν χρηματικών μεταβιβάσεων από τα ταμεία της Ενωσης. Εάν υλοποιηθεί το αρνητικό αυτό ενδεχόμενο, θα αναγκαστεί εκ των πραγμάτων η ελληνική κυβέρνηση να εντείνει ακόμη περισσότερο την εσωτερική υποτίμηση, πράγμα που, υπό τις επικρατούσες σήμερα συνθήκες διαβίωσης της πλειοψηφίας των Ελλήνων πολιτών, φαντάζει πολιτικά εξαιρετικά δύσκολο, αν όχι αδύνατο. Το δεύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα και εν προκειμένω η σημερινή κυβέρνηση είναι η κατά την τελευταία 20ετία εκτόξευση της οικονομικής, στρατιωτικής και πολιτικής βαρύτητας της γειτονικής Τουρκίας και οι εις βάρος της Ελλάδας αναθεωρητικές διεκδικήσεις της σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο γενικά. Οι κίνδυνοι για την οικονομικά και πολιτικά αποδυναμωμένη Ελλάδα να αναγκαστεί υπερασπίσει αυτόνομα, με αμφίβολη την ενεργό συμπαράσταση των θεωρούμενων ως «φιλικά διακείμενων» δυνάμεων», τα ζωτικά κυριαρχικά της συμφέροντα είναι ήδη ορατοί. Οι επιλογές της κυβέρνησης στα θέματα εξωτερικής πολιτικής αποβλέπουν, ενάντια στα αισθήματα της πλειοψηφίας των Ελλήνων πολιτών, να ικανοποιήσουν τους υπολογιζόμενους ως πιθανούς αρωγούς της στην αντιμετώπιση των παραπάνω δύο κυρίως υπαρξιακών προβλημάτων της.
Μια εναλλακτική προς την εφαρμοζόμενη από την κυβέρνηση νεοφιλελεύθερη πολιτική θα αποτελούσε η σύνταξη ενός 5ετούς αναπτυξιακού προγράμματος υπό τη στρατηγική καθοδήγηση του εκσυγχρονισμένου δημόσιου τομέα και την επιστημονική εποπτεία του ουσιαστικά παροπλισμένου σήμερα ΚΕΠΕ. Το πρόγραμμα θα είχε ως κύριο σκοπό τη σταδιακή ανασυγκρότηση του παραγωγικού συστήματος, προεξάρχουσας της κλαδικά αποδιαρθρωμένης και τεχνικά εξαρτημένης μεταποιητικής βιομηχανίας με τελική επιδίωξη τη δημιουργία μιας αυτοτροφοδοτούμενης οικονομικής ανάπτυξης. Η υλοποίηση της εναλλακτικής προς τον διεθνώς παραπαίοντα νεοφιλελευθερισμό στρατηγικής μπορεί να βοηθήσει τη χώρα να ανακτήσει μέρος της οικονομικής ανεξαρτησίας της και του διεθνούς πολιτικού κύρους της. Να αποφύγει δε τη σημερινή δρομολογημένη ολισθηρή διαδρομή μετατροπής της σε ουσιαστικό προτεκτοράτο των κυρίαρχων χωρών της Δύσης.
*Ομότιμος καθηγητής Παν/μίου Πατρών
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας