Αυτό που έγινε το 2024 ήταν, μεταξύ άλλων, ο εορτασμός των 50 χρόνων της Μεταπολίτευσης. Εκτός από κύκλους, κυρίως της πολιτικής και της διανόησης, στην ουσία δεν ασχολήθηκε κανένας άλλος. Τα πολιτικά κόμματα ασχολήθηκαν τόσο όσο υπαγόρευε η θεσμική τους υποχρέωση. Το παράδοξο της υπόθεσης των «50 χρόνων» είναι ότι οι Ελληνες boomers, δηλαδή η γενιά της μεταπολεμικής έκρηξης των γεννήσεων -που αναλογικά καταλαμβάνουν σήμερα το μεγαλύτερο ποσοστό του συνολικού πληθυσμού- έχουν βιώσει την περίοδο αυτή. Το γεγονός ότι οι περισσότεροι, ηλικίας 60 χρόνων και άνω, έχουν ζήσει την κάθε φάση της περιόδου 1974-2024 δείχνει πως το ατομικό σπάνια μετουσιώνεται σε συλλογικό και δυσκολότερα σε όραμα. Με δεδομένο ότι η καταγωγή του τρέχοντος πολιτικού συστήματος εντοπίζεται στο ορόσημο του ελληνικού 1974, με δεδομένο ότι η εικόνα του πολιτικού συστήματος δεν είναι η καλύτερη δυνατή και, τέλος, με δεδομένο ότι για όλα τα δεινά του μισού αιώνα θα πρέπει να υπάρχει κάποιος φταίχτης, ο εορτασμός στην καλή περίπτωση πέτυχε εν μέρει και στη χειρότερη αντιμετωπίστηκε με χασμουρητά.
Για να βάζουμε τα πράγματα στη θέση τους. Μιλώντας για Μεταπολίτευση, μιλάμε για συγκεκριμένη χρονική περίοδο από τις 23 Ιουλίου του 1974 έως τις 11 Ιουνίου του 1975. Στις 23 Ιουλίου, οι χουντικοί παρέδωσαν τη διακυβέρνηση της χώρας στους πολιτικούς (και ο Καραμανλής κλήθηκε να επιστρέψει στην Ελλάδα άρον άρον από το Παρίσι). Και στις 11 Ιουνίου του 1975 ετέθη σε ισχύ το νέο Σύνταγμα της χώρας. Το Σύνταγμα του 1975 είχε ψηφιστεί στις 7 Ιουνίου 1975 από την Ε' Αναθεωρητική Βουλή και με αυτό καθιερώθηκε ως πολίτευμα της χώρας η προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Για την εποχή του υπήρξε ένα από τα αρτιότερα Συντάγματα και οι αναθεωρήσεις των ετών 1986, 2001, 2008 και 2019 δεν μετέβαλαν το πολιτειακό σύστημα. Συνεπώς, τα 50 χρόνια δεν είναι η «Μεταπολίτευση» αλλά η μακρά περίοδος της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας. (Η Α' Ελληνική Δημοκρατία καταλαμβάνει την περίοδο των Εθνοσυνελεύσεων, των Συνταγμάτων και των προσωρινών κυβερνήσεων κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης και χαρακτηρίζει τον δημοκρατικό προσανατολισμό του Αγώνα της Ανεξαρτησίας πριν από την έλευση του Οθωνα και την ίδρυση του ανεξάρτητου Βασιλείου της Ελλάδας. Η Β' Ελληνική Δημοκρατία καταλαμβάνει την περίοδο από το 1924 έως το 1935, όπου καταργήθηκε η συνταγματική μοναρχία των Γλίξμπουργκ έως την παλινόρθωσή τους. Κοντολογίς, οι τρεις Δημοκρατίες περιγράφουν τις διακυβερνήσεις της χώρας, χωρίς βασιλιάδες.)
Καταχρηστικά βέβαια, χρησιμοποιούμε τον όρο «Μεταπολίτευση» για να αναφερθούμε σε όλο το διάστημα από το 1974 έως σήμερα. Και καταχρηστικά επίσης, κατά καιρούς, αξιοποιήθηκε ο όρος «τέλος της Μεταπολίτευσης». Η αλήθεια είναι ότι όποτε χρησιμοποιήθηκε το «τέλος της Μεταπολίτευσης», διέψευσε τους εμπνευστές του: είτε το 1981 με την «αλλαγή» του ΠΑΣΟΚ είτε με την επάνοδο της Ν.Δ. στην εξουσία το 1990 και του Καραμανλή στην Προεδρία είτε με την ένταξή στην ευρωζώνη το 2000 είτε με την ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε. το 2004 είτε με το πρώτο Μνημόνιο του 2010 είτε με την κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου το 2012 είτε με την «πρώτη φορά Αριστερά» του 2015 και της παράταιρης συγκυβέρνησης με τους ΑΝ.ΕΛΛ. κοκ.
Εάν θα ήθελε κάποιος να δει το πνεύμα και την ουσία της Μεταπολίτευσης, δεν έχει παρά να επισκεφθεί την έκθεση στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος (ΕΒΕ) με τίτλο «Τομή '74. Από τη Δικτατορία στη Δημοκρατία». Προλαβαίνει ακόμα έως το γύρισμα της χρονιάς.
Ομως, όπως πάντα, χάσαμε την αναγκαία αποτίμηση των 50 χρόνων. Η Ελλάδα είναι ίδια; Σαφώς και όχι. Τα οικονομικά της είναι ίδια; Σαφώς είναι πολύ καλύτερα. Η απόσταση, όμως, από το κυβερνητικό «όλα βαίνουν καλώς» και «απογειωνόμαστε» και των επιμέρους δεικτών της Eurostat ή του ΟΟΣΑ είναι μεγάλη. Κάλλιστα τα μακροοικονομικά μεγέθη μπορούν να είναι καλά αλλά ο λαός να υποφέρει. Λ.χ. η χώρα περίπου δεν συνδέεται με αξιόπιστο σιδηροδρομικό δίκτυο το 2024. Η ποιότητα της Δημοκρατίας είναι αυτή που θέλουμε; Σαφώς όχι. Του κράτους δικαίου; Σίγουρα όχι. Οι υποκλοπές θα στιγματίζουν την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Είμαστε στην Ευρώπη. Ομως, είμαστε Ευρωπαίοι; Και δεν έχουμε «κληρονομικούς ηγέτες»; Και, βέβαια, το Κυπριακό με το οποίο ξεκίνησε η Μεταπολίτευση και η περίοδος της Δημοκρατίας είναι άλυτο σε πολύ ταραγμένη περίοδο, αβέβαιη, και σε μια περιοχή που βράζει. Και, τέλος (αλλά όχι τελευταίο), ποια είναι η ελληνική Αριστερά σήμερα; Οι νοηματοδοτήσεις της υπήρξαν, θεωρητικά τουλάχιστον, μια «πολιτική σταθερά» για μισό αιώνα. Ποια είναι και πού πάει; Ποιο είναι το σχέδιο για τη χώρα; Και με πολλά αναπάντητα και εκκρεμή, κάπως έτσι, ανέτοιμοι, ετοιμαζόμαστε να υποδεχτούμε το πεντηκοστό πρώτο έτος.
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας