Σε προηγούμενο σημείωμά μας έγινε λόγος για τη νεοφιλελεύθερη θεωρία την οποία εφαρμόζει η σημερινή κυβέρνηση, καθώς και τις αρνητικές συνέπειές της, ιδιαίτερα την ανισοκατανομή του εισοδήματος και τη συνεχιζόμενη φτωχοποίηση μεγάλου τμήματος του ελληνικού πληθυσμού. Παρά δε τις παρατηρούμενες τελευταία επιπτώσεις από την εφαρμογή αυτής της θεωρίας στις οικονομικά κυρίαρχες χώρες της Δύσης, τις συχνές δραστικές παρεκκλίσεις τους από την εφαρμογή της και την αυξανόμενη πίεση των χωρών BRICS, εξακολουθεί να προβάλλεται διεθνώς το πάλαι ποτέ θατσερικό δόγμα ΤΙΝΑ, της μη ύπαρξης δηλαδή εναλλακτικής πολιτικής προς τον νεοφιλελευθερισμό. Η, ως φαίνεται, σταθερή επιδείνωση των όρων διαβίωσης της πλειονότητας των Ελλήνων πολιτών έχει αρχίσει να δημιουργεί ρωγμές και στη μέχρι πρότινος αρραγή συνοχή της σημερινής κυβέρνησης.
Το πολιτικό κόμμα του ΠΑΣΟΚ έχει μεν εκφράσει μέσω του πρόσφατα επανεκλεγέντος προέδρου του την ιδεολογική προτίμησή του προς τη Σοσιαλδημοκρατία. Η σημερινή πάντως ιδεολογική κατεύθυνση του γερμανικού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος (SPD) καθώς και η μέχρι τώρα αντιπολιτευτική δραστηριότητα αυτού του κόμματος παραπέμπουν μάλλον στην, επί Γεωργίου Παπανδρέου, φιλελεύθερη ιδεολογία του κόμματος της Ενωσης Κέντρου της δεκαετίας 1960, παρά στο πνεύμα της κυβερνητικής διακήρυξης και του πενταετούς οικονομικού προγράμματος (1983-87) της πρώτης κυβέρνησης του Ανδρέα Παπανδρέου. Δηλώνει εν τούτοις επίσημα ότι θα επιχειρήσει να διορθώσει μερικές νεοφιλελεύθερες κυβερνητικές επιλογές, όπως η συνειδητή συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους και η παραμέληση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, την πατρότητα του οποίου και επικαλείται.
Προβληματισμό δημιουργεί στα κόμματα της Αριστεράς η επιλογή αναπτυξιακής στρατηγικής, η οποία αφ’ ενός να αντιστοιχεί στις σημερινές οξυμένες ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας και αφ’ ετέρου να εξασφαλίζει τις πολιτικοοικονομικές δυνατότητες πρακτικής εφαρμογής της. Η ειρηνική δε υλοποίηση του πάγια επιδιωκόμενου, από την Αριστερά, στόχου του δημοκρατικού σοσιαλισμού προϋποθέτει λογικά την προηγούμενη επίτευξη της αυτοτροφοδοτούμενης (χωρίς δηλαδή την ανάγκη της εξωτερικής βοήθειας) οικονομικής ανάπτυξης. Το ζητούμενο εν προκειμένω είναι η επιλογή μιας νεομαρξιστικής αναπτυξιακής στρατηγικής προσαρμοσμένης στις επικρατούσες διεθνείς οικονομικές συνθήκες και στα ισχύοντα κοινωνικοπολιτικά δεδομένα της χώρας. Αφετηρία για τη διαμόρφωση μιας τέτοιας αναπτυξιακής στρατηγικής και την αντίστοιχη επεξεργασία του αναγκαίου οικονομικού προγράμματος για την υλοποίησή της αποτελεί η προηγούμενη ανάλυση της επικρατούσας σήμερα εξαρτημένης μορφής κοινωνικοοικονομικής και πολιτικής αναπαραγωγής της χώρας-μέλους της Ε.Ε. και οι ανάλογοι θεσμικοί περιορισμοί που τη συνοδεύουν. Η επιτυχής απάντηση στο πολύπλοκο αυτό ερώτημα ομοιάζει με τη μαθηματική επίλυση του γνωστού οικονομικού προβλήματος «Μεγιστοποίησης Γραμμικού Προγραμματισμού υπό περιορισμούς».
Αναφέρονται εδώ συνοπτικά μερικά δεδομένα, που συνήθως αποσιωπάται ή υποβαθμίζεται η λειτουργική τους σημασία στη διαδικασία και τη μορφή οικονομικής ανάπτυξης. Η ουσιαστική ανυπαρξία βιομηχανικών κλάδων παραγωγής αγαθών παγίου κεφαλαίου (μηχανημάτων και μεταφορικών μέσων), που είναι μαζί με την εργασία και τις πρώτες ύλες αναγκαία για κάθε σύγχρονη παραγωγική δραστηριότητα, αντικατοπτρίζει την τεχνολογική καθυστέρηση και αντίστοιχη εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από τις τεχνικά αναπτυγμένες χώρες του εξωτερικού. Αποτελεί δε η εθνική αυτή αδυναμία τον κύριο γενεσιουργό λόγο του πάγιου πλέον ετήσιου ελλείμματος των τρεχουσών συναλλαγών, την αχίλλειο δηλαδή πτέρνα κάθε προσπάθειας για την αυτοτροφοδοτούμενη οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Δεδομένου δε ότι η μεταρρύθμιση πολλών αναχρονιστικών θεσμών του εποικοδομήματος προϋποθέτει αντίστοιχη μεταβολή της υλικής βάσης της παραγωγής, αποτελεί επιτακτική ανάγκη η, κατά το δυνατόν, κλαδική ανασυγκρότηση της μεταποιητικής βιομηχανίας. Μέσω της προσδοκώμενης βελτίωσης του τεχνικού, εκπαιδευτικού και διοικητικού επιπέδου της χώρας αναμένονται επιμήκυνση της εθνικής παραγωγικής διαδικασίας και αναβάθμιση της ανταγωνιστικής ικανότητας των ελληνικών επιχειρήσεων με τελική επιδίωξη τη δραστική μείωση του ετήσιου εμπορικού ελλείμματος.
Με πρωτοβουλία και ενδεχόμενη συμμετοχή του εκσυγχρονισμένου δημόσιου τομέα μπορεί να αρχίσει η κλαδική ολοκλήρωση της εθνικής βιομηχανίας με τη δημιουργία ολοκληρωμένων (καθετοποιημένων) συμπλεγμάτων παραγωγής εκεί όπου υπάρχουν οι αναγκαίες ποσότητες πρώτων υλών (αγροτικών ή/και ορυκτών) ή αφορούν την αναδιοργάνωση των ελληνικών ναυπηγείων και γενικότερα της αμυντικής βιομηχανίας. Οι επιχειρήσεις αυτές μπορούν να παράγουν επώνυμα προϊόντα επιδεκτικά σταθερών καινοτομικών βελτιώσεων και περισσότερο ανταγωνιστικά διεθνώς. Στους σοβαρούς περιορισμούς άσκησης εθνικής αναπτυξιακής πολιτικής εντάσσονται το περιοριστικό πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης καθώς και η αυστηρά εφαρμοζόμενη από την Ευρωπαϊκή Ενωση νεοφιλελεύθερη ιδεολογία.
Απομένει τώρα να εφευρεθεί και να υιοθετηθεί από τα εντός και εκτός Βουλής κόμματα της Αριστεράς το αντι-νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα πολιτικής δράσης που θα εκφράζει όχι τις στρατηγικές και τακτικές ιδιαιτερότητες αυτών των κομμάτων, αλλά τα πραγματικά αίτια της ογκούμενης αντίθεσης της πλειονότητας των πολιτών προς τα οδυνηρά αποτελέσματα της εφαρμοζόμενης από την κυβέρνηση νεοφιλελεύθερης πολιτικής. Απαιτείται, δηλαδή, η σύνταξη και ομόθυμη αποδοχή μιας αντι-νεοφιλελεύθερης και –κατά την πρόσφατη έκφραση του Αλ. Χαρίτση– νέας αριστερής οικονομικής στρατηγικής. Σε αντίθετη περίπτωση, θα συνεχίσει να ισχύει το λαϊκό ρητό: «Οπου λαλούν πολλοί κοκόροι αργεί να ξημερώσει».
*Ομότιμος καθηγητής Παν/μίου Πατρών
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας