Η ολλανδική ΕΑΙ (VOC) δημιούργησε τη μεγαλύτερη θαλάσσια αυτοκρατορία του κόσμου και την ξεπέρασε μόλις τον 18ο αιώνα η αγγλική ΕΑΙ. Κυριάρχησε για δύο εκατονταετίες στο εμπόριο με την Ασία. Ως μέτρο σύγκρισης, ανάμεσα στο 1602 και το 1795, η VOC έστειλε 4.785 καράβια στην Ασία, μεταφέροντας 2,5 εκατ. τόνους αγαθών από την Ασία. Την ίδια περίοδο η αγγλική ΕΑΙ έστειλε 2.650 καράβια, μεταφέροντας 500.000 τόνους ασιατικών αγαθών.
Οι Ολλανδοί ξεκίνησαν την αυτοκρατορία τους καταστρέφοντας ή αρπάζοντας όλες τις πορτογαλικές αποικίες στην Ασία, χρησιμοποιώντας κτηνώδεις μεθόδους. Λ.χ. το 1621 οι κάτοικοι του νησιού Banda (**) αρνήθηκαν να τους παραχωρήσουν το μονοπώλιο των μοσχοκάρυδων. Τότε ο γενικός διευθυντής της VOC Pieterszoon διέταξε τη μαζική δολοφονία του πληθυσμού και όσοι έμειναν πουλήθηκαν ως σκλάβοι στις ολλανδικές φυτείες. Η VOC ήταν μια ιδιωτική επιχείρηση με τις αποικίες της, τις οχυρώσεις της, τους σκλάβους της, με όλη τη λεία να ανήκει στη VOC και στους επενδυτές της και όχι στην ολλανδική κυβέρνηση.
Η VOC διέθετε στρατό και ναυτικό, εξοπλιζόταν από την ίδια και ήταν αυτοδιοικούμενη. Η VOC έκανε την Μπατάβια (τη σημερινή Τζακάρτα) πρωτεύουσα της ασιατικής της αυτοκρατορίας, με επικεφαλής έναν διοικητή συνεπικουρούμενο από το «Συμβούλιο των Ινδιών».
Ολες οι ολλανδικές αποικίες της Ανατολής διοικούνταν από την Μπατάβια εκτός από εκείνες της Περσίας, των Ινδιών, της Κεϊλάνης και της Νότιας Αφρικής, που διοικούνταν από τα κεντρικά γραφεία της VOC στο Αμστερνταμ. Η έδρα των συναλλαγών (το νέο Bourse) άνοιξε το 1608 στο Αμστερνταμ (Wisselbank), που σαν την Τράπεζα της Βενετίας ήταν μια ιδιωτική δημόσια τράπεζα, κατέχοντας το μονοπώλιο όλων των συναλλαγών και στο εμπόριο των πολύτιμων μετάλλων. Ηταν σύστημα διακανονισμού των έγγραφων εντολών και διαχειριζόταν το χρέος της ολλανδικής κυβέρνησης.
Ηταν δημόσια με την έννοια ότι είχε την εξουσία να υπαγορεύει οικονομικές πολιτικές της ίδιας της κυβέρνησης, με τα γραφεία των διευθυντών της στο δημαρχείο, ενώ τα χρήματά της ήταν φυλαγμένα στα δημόσια θησαυροφυλάκια. Τα χρεόγραφα απεικόνιζαν τα νέα τραπεζικά χρήματα, που αποτελούσαν το επίκεντρο των χρεογράφων της πόλης. Και αυτό, σε συνδυασμό με το διεθνές εμπόριο των μετρητών, καθιστούσε το Αμστερνταμ τη μεγαλύτερη αγορά χρεογράφων του κόσμου, ενώ το εθνικό χρέος ήταν από τα δημοφιλέστερα χρεόγραφα. Σαν τη Βενετία, αυτή η διευθέτηση εκπροσωπούσε τον έλεγχο της οικονομικής πολιτικής από μια ολιγαρχική ελίτ - όπου η οικονομική ολιγαρχία πρωτοστατούσε στους θεσμούς της κυβέρνησης.
Η αρχική δραστηριότητα του Bourse ήταν το σπέκουλο των μετοχών της VOC. Μετά το 1612 ιδρύθηκε μια δευτερογενής αγορά για μετοχές και προθεσμιακές αγορές και μονιμοποιήθηκε η κεφαλαιοποίηση του Bourse. Το εμπόριο των χρεογράφων δημιούργησε το πρώτο χρηματιστήριο και ώς τα μέσα του 1600 το Bourse του Αμστερνταμ αποτελούσε το «μέρος όπου συναλλάσσεται όλος ο κόσμος».
(**) Banda: Ομάδα δέκα μικρών ηφαιστειογενών νησιών που απέχουν 2.000 μίλια ανατολικά της Ιάβας. Μέχρι τα μέσα του 19ου αι. αποτελούσαν τη μοναδική πηγή του μοσχοκάρυδου.
*Ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας