Ως μεταπολίτευση ορίζουμε τη δραματική και, ταυτόχρονα, λυτρωτική στιγμή της πτώσης της απριλιανής δικτατορίας και της αποκατάστασης της δημοκρατίας τα ξημερώματα της 24ης Ιουλίου 1974. Ωστόσο, ο όρος απέκτησε ευρύτερη σημασία στη σύγχρονη δημόσια ζωή, υποδηλώνοντας μια ενιαία πολιτική περίοδο, με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, που εκτείνεται μέχρι και σήμερα.
Στον πεντηκονταετή κύκλο της μεταπολίτευσης, διακηρύχθηκε κάποιες φορές το τέλος της, μαζί με την αναγγελία της εισόδου της χώρας μας σε μια νέα, χωρίς άλλους προσδιορισμούς, εποχή. Αξίζει, γι’ αυτό, μια σύντομη αξιολόγηση της ιστορικής αυτής περιόδου, καθώς οφείλουμε να εννοήσουμε ότι βρισκόμαστε ενώπιον νέων προκλήσεων και προβλημάτων, η αντιμετώπιση των οποίων προϋποθέτει και την ανάληψη νέων δημοκρατικών ευθυνών.
Η περίοδος της μεταπολίτευσης από την αποκατάσταση της δημοκρατίας μέχρι την έκρηξη της δημοσιονομικής κρίσης, το 2010, διακρίνεται από σταθερά γνωρίσματα, που της δίνουν τον χαρακτήρα του ενιαίου πολιτικού κύκλου. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία εμπεδώνεται, η εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία γίνεται αδιατάρακτα, κάτι πρωτόγνωρο στη νεότερη πολιτική ιστορία μας, η κοινωνική ζωή αναδιοργανώνεται με θετικές μεταρρυθμίσεις, η οικονομία αναπτύσσεται και η ζωή των πολιτών βελτιώνεται εντυπωσιακά.
Οι περιθωριοποιημένες κοινωνικές τάξεις περνούν στο προσκήνιο της Ιστορίας, το κοινωνικό κράτος ενδυναμώνεται και προστατευτικοί των πολιτών θεσμοί δημιουργούνται, έναντι της κρατικής αυθαιρεσίας. Το πολιτικό σύστημα βασίζεται στην ύπαρξη δύο ισχυρών ανταγωνιστικών κομματικών σχηματισμών. Ο συντηρητικός πόλος (Ν.Δ.) συμβάλλει στην αποκατάσταση και εμπέδωση της δημοκρατίας, ενώ ο προοδευτικός πόλος (ΠΑΣΟΚ) εμβαθύνει τους δημοκρατικούς θεσμούς και δίνει τον τόνο της κοινωνικής αλλαγής και ευημερίας. Η χρεοκοπία που συντελείται την περίοδο 2004-2009 και οδηγεί στην έκρηξη της κρίσης χρέους το 2010 αλλάζει τα πράγματα άρδην.
Βαθιές μεταβολές επέρχονται από το 2010 μέχρι σήμερα. Η δημοσιονομική κρίση του κράτους, που αδυνατεί πλέον να συντηρήσει τις κοινωνικές του υπηρεσίες, τις πολιτικές υποστήριξης των αδυνάτων, τις κρατικές επενδύσεις και την κατανομή πόρων στα μεσαία εισοδήματα, αποδεσμεύει κοινωνικές δυνάμεις από τις παραδοσιακές κομματικές εντάξεις τους, δημιουργεί πρωτοφανή πολιτική κινητικότητα, κυρίως προς την ενίσχυση αντισυστημικών δυνάμεων. Οι βασανιστικές περιοριστικές πολιτικές, επινόησης των δανειστών, που επιβλήθηκαν άκοπα στην Ελλάδα, εξαιτίας της δημαγωγικής αντιπολίτευσης και της αδυναμίας να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο εθνικής συνεννόησης, δημιούργησαν συνθήκες οικονομικής ερημοποίησης και κοινωνικής ανέχειας. Η καθημερινή δυσπραγία οδήγησε στην απογοήτευση και στην ιδιώτευση. Την ίδια ώρα, στην πολιτική ζωή κυριάρχησαν οι μυθολογικές αφηγήσεις και η ρητορική του μίσους.
Η πολιτική ρευστότητα και η άνοδος των αντισυστημικών δυνάμεων ανέδειξαν ένα «χθαμαλό» πολιτικό προσωπικό, καθ’ ομοίωσιν ενός κοινωνικού σώματος που γνωρίζει προφανή ηθικοπνευματική παρακμή. Η απεγνωσμένη ιδιώτευση «αποσύρει» τους πολίτες από την «αγορά» της δημοκρατίας. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία υποβαθμίστηκε και τα κέντρα λήψης των αποφάσεων ελέγχονται από δυνάμεις της αγοράς και εξωθεσμικά κέντρα. Η χώρα εισήλθε σε αυτό που προσφυώς ο Κόλιν Κράουτς χαρακτήρισε ως «μεταδημοκρατία».
Πενήντα χρόνια μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, χρειάζεται να νοηματοδοτήσουμε και πάλι τη μεταπολίτευση, αν θέλουμε να δώσουμε συνέχεια σε αυτό το μέγιστο ιστορικό κεκτημένο του νεότερου πολιτικού μας βίου. Πενήντα χρόνια μετά, πρέπει να επιχειρήσουμε μια νέα τομή μέσα στη συνέχεια της μεταπολίτευσης. Πρέπει να ανανεώσουμε τη δημοκρατία, καθιστώντας την αντιπροσωπευτική δημοκρατία και συμμετοχική δημοκρατία, ώστε στα κέντρα λήψης των αποφάσεων να βαραίνει η δυναμική της κοινωνίας, των πολιτών και των δημοκρατικών κινημάτων.
Να διορθώσουμε τις αγορές προς όφελος των κοινωνικών αναγκών, των ανθρώπων και των ελπίδων τους. Να προτάξουμε το δόγμα ότι η πολιτική αποφασίζει και η οικονομία ακολουθεί. Οχι το αντίθετο. Να ξανακάνουμε τους νέους να αισθανθούν και να ελπίσουν ότι μπορούν να ζήσουν καλύτερα από τους γονείς τους. Να δούμε τον πλούτο και τη διανομή του, το κλίμα και το περιβάλλον με το βλέμμα αυτών που ποτέ δεν παραιτήθηκαν από την αξιοπρέπεια και την αλληλεγγύη.
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας