Για καλή μου τύχη (ή κακή, όπως το πάρει κανείς) είχα την ευκαιρία να δω από κοντά δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Η πρώτη ήταν οι ευρωεκλογές τον Ιούνιο στην Ελλάδα και η δεύτερη στη Βρετανία τον Ιούλιο οι εθνικές εκλογές. Μοιραία η σύγκριση. Φυσικά για αμφότερες πολλά ειπώθηκαν και γράφτηκαν επί της ουσίας, τα οποία δεν θα είχε νόημα να επαναλάβω. Θα άξιζε ωστόσο τον κόπο να διαβάσουμε τα δύο παράλληλα συμβάντα με κριτήριο κάτι που δύσκολα ορίζεται, κατά κανόνα περνάει απαρατήρητο ή ασχολίαστο και για τον λόγο αυτό υποτιμάται: εννοώ το ύφος και γενικότερα την ποιότητα όχι μόνο των αντιδίκων, αλλά και εκείνων που ανέλαβαν να μας ενημερώσουν. Δηλαδή τα ΜΜΕ και ιδίως η τηλεόραση.
Μια αρχική παρατήρηση: το χάσμα ανάμεσα σε ένα ελληνικό ιδιωτικό κανάλι και το BBC είναι τεράστιο. Δεν ξέρω ακριβώς τα νούμερα, αλλά στο BBC εργάζονται γύρω στις είκοσι χιλιάδες και από αυτούς το ένα τέταρτο περίπου στον τομέα της ενημέρωσης. Επιπλέον τη νύχτα των εκλογών φάνηκε πόσο η ψηφιακή τεχνολογία έχει αλλάξει και βελτιώσει τη ροή των ειδήσεων. Εντυπωσιακά και κατατοπιστικά graphics, ζωντανές συνδέσεις, πίνακες και αναλύσεις από ειδικούς που έδιναν τη δυνατότητα στους τηλεθεατές να παρακολουθήσουν και να καταλάβουν τι συνέβαινε εκείνο το βράδυ.
Θα ήταν λάθος και άδικο να ψέξουμε τα ελληνικά κανάλια επειδή δεν μας προσφέρουν κάτι παρόμοιο. Επειδή αυτό που περιέγραψα κοστίζει και πολύ μάλιστα. Το δικό μας πρόβλημα όμως εντοπίζεται αλλού και δεν έχει να κάνει με το πόσο βαθιές είναι οι τσέπες των καναλαρχών, αλλά με τον τρόπο που καθορίζει το πώς μιλάμε για την πολιτική. Ενα συγκεκριμένο παράδειγμα. Τη νύχτα των εκλογών στη Βρετανία δύο δημοσιογράφοι στο στούντιο του ΒΒC συνομιλούσαν με δύο ή το πολύ τρεις πολιτικούς ή ειδήμονες, οι οποίοι την πορεία έδιναν τη θέση τους σε κάποιους άλλους σχολιάζοντας με βραχύλογη σαφήνεια τα αποτελέσματα από διάφορες εκλογικές περιφέρειες. Δεν μπορώ να φανταστώ καλύτερο τρόπο ενημέρωσης.
Στα καθ’ ημάς τα πράγματα ήταν ολίγον αλλιώτικα. Ο παρουσιαστής / παρουσιάστρια που διευθύνει τη συζήτηση καθόταν στην κορυφή ενός ημικύκλιου τραπεζιού -κάτι σαν τον Χριστό στο μυστικό δείπνο- ενώ δεξιά και αριστερά του περίπου δέκα καλεσμένοι που ανανεώνονταν συνεχώς. Στο ζέσταμα, δηλαδή πριν ανακοινωθούν το νούμερα του exit poll, τα πράγματα κυλούσαν λίγο πολύ ομαλά και πολιτισμένα. Με την ανακοίνωση όμως άρχισαν να ανάβουν τα αίματα και να κατρακυλάει το επίπεδο της συζήτησης. Οι ομιλούντες και ομιλούσες έγιναν προβλέψιμοι, εριστικοί και μακρηγορούντες, έπαιρναν τον λόγο και δεν τον άφηναν με τίποτε και στο τέλος άρχισαν να διαπληκτίζονται λεκτικά όλοι εναντίον όλων με αποτέλεσμα να μην ακούγεται κανείς. Το απόλυτο χάος.
Είναι θέμα προσώπων; Θα έλεγα όχι. Γιατί στην Ελλάδα δεν λείπουν οι άνθρωποι που αποδεδειγμένα μπορούν να συνοψίσουν εύληπτα μια σύνθετη κατάσταση. Δηλαδή μιλώντας μια γλώσσα που όλοι καταλαβαίνουν. Αναφέρω ενδεικτικά τους Αλέξη Παπαχελά, Γιώργο Κουβαρά, Γεράσιμο Μοσχονά, Ανδρέα Δρυμιώτη, Παύλο Τσίμα. Είμαι επίσης σίγουρος ότι σε όλα σχεδόν τα κόμματα υπάρχουν και πολιτικοί με τις ανάλογες αρετές, οι οποίοι δεν «κλέβουν την παράσταση» με φωνές και ακρότητες που θυμίζουν κερκίδα σε ποδοσφαιρικό ντέρμπι.
Πώς εξηγείται τότε το χάλι που απολαύσαμε στις οθόνες της τηλεόρασης το βράδυ των ευρωεκλογών; Εύκολη και απλή απάντηση δεν υπάρχει. Εικάζω όμως ότι κάποια σχέση πρέπει να έχει με την έννοια της «ζωντάνιας», όπως την προσλαμβάνουμε στην Ελλάδα χωρίς δεύτερη σκέψη. Για να το πω αλλιώς, οι Βρετανοί και γενικά οι βόρειοι είναι «ξενέρωτοι». Εμείς όμως, αγνοί, αυθόρμητοι και έξω καρδιά, μπορεί να λέμε και μια κουβέντα παραπάνω και μάλιστα στη διαπασών. Ομως το πάθος μας, σαν άλλοι Ζορμπάδες, το βιώνουμε ως ένα είδος ανεπεξέργαστης αλήθειας. Είναι κι αυτό μια άποψη…
Οσο για το ποιος φταίει, θα έλεγα ότι το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης το επωμίζονται τα κανάλια. Κι αυτό επειδή θα μπορούσαν να επιβάλουν ορισμένους στοιχειώδεις κανόνες, όπως για παράδειγμα όποιοι και όποιες συστηματικά δεν αφήνουν τους άλλους να μιλήσουν δεν προσκαλούνται σε τέτοιου είδους συζητήσεις. Επειδή όμως έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι αν βρούμε έναν ένοχο όλοι οι άλλοι είναι αθώοι, θα πρέπει να κοιταχτούμε στον καθρέφτη. Κακά τα ψέματα. Αν εμείς οι τηλεθεατές δείξουμε έμπρακτα με διάφορους τρόπους ότι δεν μας αρέσει αυτό που βλέπουμε στις οθόνες μας, τα κανάλια θα συμμορφωθούν. Ιδιώτες είναι κι αυτό που τους πονάει είναι η τσέπη τους.
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας