Τα μηνύματα του Πολυτεχνείου και ο αντίκτυπός τους στο σήμερα

Μέρες μνήμης του Πολυτεχνείου ζωντανεύουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα όσων τα βίωσαν και αγωνίστηκαν με τόλμη και αρετή για Δημοκρατία. Για την Ελευθερία και την Ανεξαρτησία της πατρίδας μας από τους προστάτες. Πέρασε μισός αιώνας και τα μηνύματα αυτής της εποχής παραμένουν επίκαιρα. Η Δημοκρατία και οι Ελευθερίες βρίσκονται υποταγμένες στο έλεος των ολιγαρχικών εξουσιών. Οι εξουσιαστικοί και πελατειακοί μηχανισμοί δυναστεύουν συνειδήσεις και συμπεριφορές. Τίποτα δεν είναι όπως χθες. Τα αφανή δίκτυα του ψηφιακού κόσμου εξυπηρετούν τα συμφέροντα των ολίγων, που παραβιάζουν κάθε «ιδιωτικότητα» για να συλλέξουν πληροφορίες. Η μιντιακή δημοκρατία τροφοδοτεί και συντηρεί τη Δημοκρατία των ολίγων. Η πληροφορία, ως δύναμη εξουσίας και ελέγχου, κυριαρχεί ως το πιο πολύτιμο αγαθό στον πλανήτη. Στις μυλόπετρες των γεωπολιτικών εξελίξεων, η ανεξαρτησία των εθνικών κρατών δοκιμάζεται και προσαρμόζεται σε νέες καταστάσεις μεταξύ Δύσης και Ανατολής. Και η Ε.Ε., που άνοιξε ιστορικά τους δρόμους για τους νέους κόσμους σε Δύση και Ανατολή, παραμένει αμήχανη, άτολμη και αναβλητική. Ο πόλεμος στη γειτονιά της καλά κρατεί με ολέθριες καταστάσεις στο βιωτικό επίπεδο των πολιτών. Πρώτα στην Ουκρανία και σήμερα στη Μέση Ανατολή. Οι κραυγές των παιδιών που χάνονται στη Γάζα δεν φτάνουν στα αυτιά των ηγετών. Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου διαφαίνεται στον ορίζοντα.

Θεώρησα χρήσιμο μετά από 50 χρόνια να επανεκδώσω το βιβλίο μου «Μαρτυρία από το ματωμένο φοιτητικό κίνημα 1967-1974» για να μεταφέρω εμπειρίες και συναισθήματα της γενιάς μου, που αγωνίστηκε για «Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία». Να μεταδώσω τα βιώματα αυτά στη νέα γενιά. Να κάνει τη δική της εξέγερση, με τη συμμετοχή της στα κοινά ενάντια στις αυταρχικές εξουσίες. Γιατί σήμερα; Διότι τα γεγονότα και οι εξελίξεις των αλλεπάλληλων κρίσεων και των περιφερειακών πολέμων μας οδηγούν επικίνδυνα στο παρελθόν. Τα αυταρχικά καθεστώτα βάζουν φωτιές στην ειρηνική συμβίωση των λαών. Οι ελευθερίες με διάφορες μορφές παραβιάζονται επικίνδυνα. Η αστυνόμευση απλώνεται παντού, από τα ΑΕΙ, στις παραγωγικές σχέσεις και στην κοινωνία.

Η γενιά της κρίσης και της πανδημίας αντιμετωπίζει μεγάλα και σοβαρά προβλήματα. Οι κρίσεις όμως αποτελούν ταυτόχρονα μια νέα ευκαιρία για αναστοχασμό και δράση. Για τη νέα γενιά το πέρασμα από το σχολείο στην επαγγελματική ένταξη είναι ένας Γολγοθάς. Ενα μεγάλο δυναμικό νέων επιστημόνων έχει πάρει τον δρόμο της ξενιτιάς. Η Ευρώπη μάς πληγώνει και τα δεινά του πολέμου σκορπίζουν δυστυχία. Οι σειρήνες εκπέμπουν SOS στη γηραιά μας ήπειρο και οι λαοί με την ακρίβεια λένε το «ψωμί ψωμάκι». Οι συνέπειες, οικονομικές και ψυχολογικές, είναι δραματικές. Ο πόνος, τα θύματα του πολέμου, οι μάνες που ψάχνουν τα παιδιά, τα καραβάνια των προσφύγων ζωγραφίζουν εικόνες της κολάσεως του Δάντη στην αυλόπορτά μας.

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις οδηγούν σε επικίνδυνα μονοπάτια τους λαούς. Μέσα σ’ αυτό το νέο περιβάλλον τα μηνύματα της εξεγερμένης γενιάς μας ενάντια στο αυταρχικό, στρατιωτικό καθεστώς της χούντας γίνονται ξανά επίκαιρα. Η Ειρήνη, η Ελευθερία, η Δημοκρατία, η Ανεξαρτησία και η Ευημερία αμφισβητούνται και απειλούνται επικίνδυνα. Γνωρίζουμε όλοι ότι οι λέξεις αυτές καταγράφουν τα πολυτιμότερα αγαθά της ανθρωπότητας. Ξεχνάμε όμως εύκολα να τις φροντίζουμε. Με μια απλή ματιά αγναντεύει κανείς σήμερα τους κινδύνους. Χρόνια τώρα οι φωτιές του πολέμου περιτριγυρίζουν τη θάλασσα της Μεσογείου από τη μια στην άλλη άκρη. Προβληματίζουν και απειλούν (Αραβική Ανοιξη, Λιβύη, Παλαιστίνη, Συρία, ISΙS, Αφγανιστάν, Ουκρανία, Γάζα κ.ά.). Η Κύπρος, το μαρτυρικό νησί, απειλείται εκ νέου από τις τουρκικές προκλήσεις και την επέμβαση στα Βαρώσια. Ο κατοχικός στρατός παραμένει και η Τουρκία πασχίζει de facto και de jure να διαμελίσει την ενιαία Δημοκρατία της Κύπρου. Το Αιγαίο βρίσκεται συνεχώς σε καταστάσεις «αλέρτ» έναντι των απειλών της Τουρκίας. Τα αυταρχικά καθεστώτα Πούτιν, Ερντογάν κ.λπ. γράφουν στα «παλιά τους τα παπούτσια» τις αξίες που ενσαρκώνουν οι λέξεις Ειρήνη, Δημοκρατία και Ευημερία.

Οι συνέπειες, δραματικές για τους λαούς της Ευρώπης. Τα κύματα της ακρίβειας απλώνονται κατάμαυρα και απειλητικά σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Τα μηνύματα «Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία» βρίσκονται και πάλι στην επικαιρότητα. Καιρός η νέα γενιά να πάρει πρωτοβουλίες. Με ατομικούς και συλλογικούς αγώνες να αντισταθεί στις αυταρχικές εξουσίες που απειλούν Δημοκρατία, Ελευθερίες και το οικοδόμημα της Ευρώπης. Να ζωντανέψουν τα κινήματα της ειρήνης. Να ενισχύσουν την ποιότητα της Δημοκρατίας. Να αμφισβητήσουν και να απαιτήσουν δικαιώματα, ελευθερίες και νέες ευκαιρίες. Αυτά τα μηνύματα και τα συνθήματα της γενιάς μου, πιστεύω, παραμένουν διαχρονικά επίκαιρα και χρήσιμα. Γι’ αυτό με πρωτοβουλία μου, απευθυνόμενος στην πολιτειακή και πολιτική ηγεσία, καθώς και την εκπαιδευτική κοινότητα το Πολυτεχνείο και τα διαχρονικά μηνύματά του να καταγραφούν στο λεύκωμα της Ιστορίας μας και ως διδακτικό μάθημα – βιβλίο να ενταχθεί στις αίθουσες της εκπαιδευτικής κοινότητας. Σε καιρούς δύσκολους, όπως οι καιροί που διανύουμε σήμερα, οι αγώνες για Δημοκρατία και Ελευθερία, που τόσο πολύ έχει αγαπήσει ο λαός μας ιστορικά, παραμένουν πιο επίκαιροι από ποτέ. Σίγουρα, ο δρόμος για την κατάκτηση και διατήρηση των μηνυμάτων δεν είναι ανθόσπαρτος. Ομως, η εξέγερση του Πολυτεχνείου μας υπενθυμίζει πως το αδύνατο μπορεί να γίνει δυνατό, φτάνει οι σκέψεις να μετουσιωθούν σε πράξεις!

Καλή ανάγνωση!

ΥΓ. Ευχαριστώ τη διεύθυνση και όλους τους συνεργάτες της «Εφημερίδας των Συντακτών» για τη φιλοξενία του βιβλίου μου και τη διάθεση στους αναγνώστες.

* Πρώην αντιπρόεδρος της Βουλής και υφυπουργός