Οι έξι αλλαγές που προωθεί η κυβέρνηση

Ενα από τα μεγαλύτερα κεφάλαια στην πολιτική ατζέντα που σκοπεύει να ανοίξει φέτος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αλλά και πρόκληση για τον ίδιο, είναι η συνταγματική αναθεώρηση. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που έχει προαναγγείλει προ πολλού και την οποία αναμένεται να φέρει στον δημόσιο διάλογο μέσα στους επομένους μήνες - σύμφωνα με πληροφορίες, το αργότερο μέχρι το καλοκαίρι, δεδομένου ότι πρόκειται για μια διαδικασία που απαιτεί αρκετό χρόνο συζήτησης στη Βουλή.

Ειδική αναφορά στο θέμα έκανε ο πρωθυπουργός στο πρωτοχρονιάτικο μήνυμά του, όπου μίλησε για μια «φιλόδοξη» συνταγματική αναθεώρηση, προτάσσοντας την ανάγκη συνεννόησης. «Για να ολοκληρωθεί με επιτυχία θα χρειαστούν ευρύτερες συναινέσεις. Θα δοκιμαστούν επομένως στην πράξη η ωριμότητα, η συνέπεια, αλλά και η επάρκεια κάθε πολιτικής δύναμης», σημείωσε, πετώντας το μπαλάκι και στα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ως γνωστόν, η αναθεώρηση πρέπει να εξελιχθεί σε δύο διαδοχικές Βουλές και για να ολοκληρωθεί απαιτείται σε μία από τις δύο σχετικές ψηφοφορίες να συμφωνήσουν τουλάχιστον 180 βουλευτές. Στο μεταξύ, έχει κάνει βήματα συνεννόησης, απευθύνοντας πρόσκληση πρωτίστως προς την πλευρά του ΠΑΣΟΚ, για τον ορισμό νέων προέδρων στις ακέφαλες Ανεξάρτητες Αρχές και για τη δημιουργία διακομματικής επιτροπής με αντικείμενο τον πρωτογενή τομέα.

Ποιες αλλαγές προωθεί

Εξι είναι τα άρθρα των οποίων την αναθεώρηση προωθεί η κυβέρνηση.

1. Μία από τις βασικές αλλαγές που επιδιώκει η Νέα Δημοκρατία εδώ και χρόνια είναι η αναθεώρηση του άρθρου 16 που αφορά την ίδρυση μη κρατικών και μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Αν και στο μεταξύ βρήκε μια φόρμουλα που επέτρεψε την ίδρυση παραρτημάτων τέτοιων πανεπιστημιακών σχολών, είναι δεδομένο πως θα προωθήσει την αλλαγή του συγκεκριμένου άρθρου, την οποία έχει χαρακτηρίσει προτεραιότητα και κεντρική επιλογή. Ενα από τα κυριότερα επιχειρήματα της Ν.Δ. προς αυτήν την κατεύθυνση είναι πως φεύγουν παιδιά που θέλουν να σπουδάσουν στο εξωτερικό και ότι η Ελλάδα είναι μία από τις εξαιρέσεις στον κόσμο που δεν δίνουν αυτή τη δυνατότητα. Ουκ ολίγες φορές έχει απευθυνθεί στο ΠΑΣΟΚ για το συγκεκριμένο θέμα καταλογίζοντάς του «κυβίστηση» στο παρελθόν, ενώ έχει προτείνει συμφωνία σε βασικά άρθρα προς αναθεώρηση, που η αξιωματική αντιπολίτευση ερμήνευσε και κατήγγειλε ως «παζάρι».

2. Το δεύτερο άρθρο που επιδιώκει να αναθεωρηθεί είναι το άρθρο 86, που αφορά τον νόμο περί ευθύνης υπουργών. Εδώ τα περιθώρια σύγκλισης είναι περισσότερα αφού τα περισσότερα κόμματα έχουν ταχθεί υπέρ της αλλαγής του. Ηδη από την εποχή που ήταν απλώς βουλευτής, το 2006, είχε προωθήσει αλλαγές στο συγκεκριμένο άρθρο αποστέλλοντας τότε πρόταση στους υπόλοιπους βουλευτές αλλά χωρίς να βρει θετική ανταπόκριση. Παρ’ όλ’ αυτά στην περίπτωση των Τεμπών αλλά και του ΟΠΕΚΕΠΕ η κυβέρνηση ουσιαστικά κρύφτηκε πίσω από τον συγκεκριμένο νόμο για να προστατεύσει τα μέλη της που βρίσκονταν στη δίνη του κυκλώνα. Πέρασαν μάλιστα πέντε χρόνια από την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση, για να φέρει πέρυσι τον νέο εκτελεστικό νόμο σχετικά με την κατάργηση της αποσβεστικής προθεσμίας δίωξης, εν μέσω καταγγελιών από την αντιπολίτευση αλλά και ενστάσεων από διακεκριμένους νομικούς για το ζήτημα, ενώ η κυβέρνηση υποστήριζε πως δεν υπήρχε νομικό κενό. Ως προς την κατεύθυνση που θέλει να δώσει στην επόμενη αναθεώρηση, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει προαναγγείλει πως «εμείς θα προτείνουμε την αναθεώρηση του άρθρου 86, έτσι ώστε να περιοριστεί ο ρόλος της Βουλής και οι υποθέσεις να φτάνουν πιο γρήγορα στον φυσικό δικαστή», ενώ το πολιτικό στίγμα που θέλει να δώσει είναι πως «αν θέλουμε να γεφυρώσουμε σχέσεις εμπιστοσύνης, θα πρέπει να μη δίνουμε την εντύπωση ότι το πολιτικό σύστημα έχει τη δυνατότητα να προστατεύει πολιτικούς από την εκάστοτε πλειοψηφία».

3. Το τρίτο εμβληματικό άρθρο που η κυβέρνηση επιδιώκει να αναθεωρηθεί, παρότι αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, είναι το άρθρο 103 και η δυνατότητα άρσης της μονιμότητας για τους δημόσιους υπαλλήλους. Οπως είχε τονίσει ο πρωθυπουργός, «αυτή η πρωτοβουλία αφορά πρωτίστως τη θεσμική κατοχύρωση της έννοιας της αξιολόγησης και της δυνατότητας αφενός να μπορούμε να επιβραβεύουμε τους συνεπείς και εργατικούς δημόσιους υπαλλήλους, αλλά αφετέρου, αν υπάρχουν περιπτώσεις υπαλλήλων οι οποίοι συστηματικά, επίμονα και επί μακρό χρόνο δεν ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές της θέσης τους, να μην υπάρχει συνταγματικό κώλυμα προκειμένου να απομακρύνονται από το Δημόσιο». Σύμφωνα με τον Κυρ. Μητσοτάκη, πρόκειται για «μια σημαντική πρωτοβουλία, η οποία είναι και ένα μήνυμα ωρίμανσης για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις ευθύνες, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις συνολικά της δημόσιας διοίκησης, η οποία πρέπει να τίθεται πάντα στην υπηρεσία των πολιτών».

4. Η τέταρτη βασική αλλαγή που προωθεί είναι η αναθεώρηση του άρθρου 90 για τον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, που μέχρι τώρα γίνεται με προεδρικό διάταγμα κατόπιν πρότασης του υπουργικού συμβουλίου. Στο συγκεκριμένο θέμα ο Κυρ. Μητσοτάκης έχει ήδη δηλώσει προθυμία να συμφωνήσει με την πρόταση του ΠΑΣΟΚ ώστε να πάψει να αποτελεί μονοκομματική επιλογή.

5. Η πέμπτη αλλαγή αφορά τροποποιήσεις στο άρθρο 24, «χωρίς να κάνουμε εκπτώσεις από την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος», όπως είχε αναφέρει ο Κυρ. Μητσοτάκης. Το περίγραμμα που είχε δώσει στο παρελθόν είναι η συνταγματική υποχρέωση του κράτους για βιώσιμη ανάπτυξη και αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, η διαφύλαξη των υδάτινων πόρων και η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, να καταστεί ρητή η υποχρέωση να κηρύσσονται αναδασωτέα και να μη διατίθενται για άλλον προορισμό καμένα δάση, εκτός εάν προκύπτει άλλη χρήση την οποία να επιβάλει «επιτακτικό δημόσιο συμφέρον».

6. Τέλος, η έκτη αλλαγή που προωθεί έχει να κάνει με το άρθρο 30 και τον τρόπο εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο Κυρ. Μητσοτάκης έχει δηλώσει πως θα προτείνει την καθιέρωση μιας και μοναδικής θητείας εξαετούς διάρκειας, με το επιχείρημα ότι «η συζήτηση για ανανέωση της παραμονής του στο αξίωμα δεν θα άνοιγε, κάθε τόσο, τον χορό των αντιπαραθέσεων. Και ο θεσμός θα έμενε μακριά από τις κομματικές σκοπιμότητες».