Ελληνοτουρκικό μπρα ντε φερ

Διμερείς διπλωματικές επαφές, διαφωνίες για τη συμμετοχή της Αγκυρας στα δάνεια του SAFE, αντιπαράθεση για τη δικαιοδοσία των Αρχών στην έκδοση NAVTEX για την αεροναυτική άσκηση «Ευνομία 6» που πραγματοποιείται στην ανατολική Μεσόγειο, με τη συμμετοχή Ελλάδας, Κύπρου, Γαλλίας και Ιταλίας, αλλά και μονομερείς κινήσεις επί του πεδίου για την προβολή και την κατοχύρωση των δικαιωμάτων σε θαλάσσιες ζώνες για την εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων, συνθέτουν το σκηνικό των ελληνοτουρκικών σχέσεων εν αναμονή της προαναγγελθείσας συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν στα τέλη του μήνα, στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.

Αγώνας δρόμου με Λιβύη

Την ερχόμενη Τετάρτη, 17 Σεπτεμβρίου, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης θα υποδεχτεί τον ασκούντα χρέη υπουργού Εξωτερικών της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, Ταχέρ Σαλέμ αλ Μπαούρ. Σκοπός της συνάντησης είναι η επανέναρξη των συνομιλιών για τον καθορισμό ΑΟΖ οι οποίες είχαν διακοπεί το 2010.

Μετά τη συνάντηση θα ακολουθήσουν διευρυμένες συνομιλίες προκειμένου να οριστεί το χρονοδιάγραμμα των συναντήσεων μεταξύ των ομάδων διαπραγματεύσεων που έχουν ορίσει Αθήνα και Τρίπολη για την εύρεση ενός κοινού τόπου στη διευθέτηση του ζητήματος των θαλάσσιων ζωνών. Στις διευρυμένες συνομιλίες, εκτός του ζητήματος της ΑΟΖ, αναμένεται να τεθούν οι προοπτικές οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας, ειδικά στον τομέα των μεταφορών, με το θέμα της αεροπορικής και ακτοπλοϊκής σύνδεσης Αθήνας - Τρίπολης και της διοργάνωσης νέας αποστολής Ελλήνων επιχειρηματιών στην Τρίπολη με σκοπό τις επενδύσεις στη βορειοαφρικανική χώρα να βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας των διμερών συζητήσεων.

Η ελληνική πλευρά εντείνει τις προσπάθειες προσέγγισης τόσο με την Ανατολική όσο και με τη Δυτική Λιβύη προκειμένου να αποτρέψει το ενδεχόμενο κύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, που επιδιώκει η Τουρκία. «Αγοράζουμε χρόνο με τις παράλληλες επαφές με την Τρίπολη και τη Βεγγάζη», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ανώτατη διπλωματική πηγή απαντώντας στην ερώτηση αν υπάρχει η προσδοκία από την Αθήνα να μην προχωρήσει τελικώς η κύρωση του μνημονίου. Η ίδια πηγή σημειώνει ότι σε αυτή τη διαδικασία κομβικός είναι ο ρόλος του προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων, Ακίλα Σάλεχ, γεγονός που διαφάνηκε την περασμένη εβδομάδα από την επίσκεψη στην Αθήνα του γενικού διευθυντή του Ταμείου για την Ανάπτυξη και Ανασυγκρότηση της Λιβύης, Μπελγκασέμ Χαφτάρ, ενός εκ των τριών γιων του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ.

Επί του πεδίου

Στο μεταξύ η υποβολή προσφοράς της κοινοπραξίας Chevron - Hellenic Energy για έρευνες υδρογονανθράκων νοτίως της Κρήτης, την περασμένη Τετάρτη, προβάλλεται από την ελληνική κυβέρνηση ως κίνηση στήριξης των ελληνικών θέσεων στον τρόπο οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών, καθώς το θαλάσσιο οικόπεδο «Κρήτη 2» εισέρχεται σε τμήμα της περιοχής που ορίζει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Υπενθυμίζεται πάντως ότι η Chevron έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον και στη λιβυκή πλευρά, η οποία έχει ήδη δώσει στη δημοσιότητα χάρτη με τέσσερις θαλάσσιες περιοχές που παραχωρεί για έρευνες υδρογονανθράκων στην τουρκική κρατική εταιρεία TPAO. Αξίζει να σημειωθεί ότι τόσο τα ελληνικά όσο και τα λιβυκά θαλάσσια οικόπεδα σέβονται την αρχή της μέσης γραμμής, από τη στιγμή που δεν έχει καθοριστεί η ΑΟΖ ανάμεσα στα δύο κράτη, παρότι η Τρίπολη έχει εκφράσει με ρηματική της διακοίνωση στον ΟΗΕ τις μαξιμαλιστικές θέσεις της για το εύρος των θαλάσσιων ζωνών, λαμβάνοντας βέβαια, μέσω της ίδιας οδού, τη δέουσα απάντηση από την Αθήνα.

Την ίδια ώρα, η Αγκυρα με αντιNAVTEX που εξέδωσε την περασμένη εβδομάδα αμφισβητεί για άλλη μια φορά τη δικαιοδοσία των ελληνικών Αρχών στην έκδοση ναυτικών αναγγελιών στην ανατολική Μεσόγειο με αφορμή την πολυεθνική άσκηση «ΕΥΝΟΜΙΑ 6» η οποία ξεκίνησε στις 11 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώνεται στις 18 του μήνα. Σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Αμυνας, η τετραμερής συνεργασία καταδεικνύει τη συλλογική δέσμευση των τεσσάρων κρατών στο Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), στο Διεθνές Δίκαιο.

Στοχοποίηση Δένδια

Χθες το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έβαλε εκ νέου κατά του υπουργού Αμυνας, Νίκου Δένδια, με αφορμή ανάρτησή του Ελληνα υπουργού για την «Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας», η οποία καθιερώθηκε με ομόφωνη απόφασή της Βουλής των Ελλήνων στις 24/9/1998. «Απορρίπτουμε τις αβάσιμες και προκλητικές δηλώσεις των ελληνικών αρχών, οι οποίες έγιναν με την πρόφαση της αποκαλούμενης επετείου της περιόδου κατά την οποία η Ελλάδα προσπαθούσε να εισβάλει και να καταλάβει την Ανατολία», ανέφερε σε γραπτή δήλωσή του το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών. «Καλούμε τις ελληνικές αρχές να σταματήσουν να ενεργούν με βάση εσωτερικούς πολιτικούς υπολογισμούς και να προβαίνουν σε ενέργειες που αποσκοπούν στην καλλιέργεια εχθρότητας μεταξύ των δύο λαών», κατέληξε η δήλωση του τουρκικού υπουργείου.

SAFE και casus belli

Την περασμένη εβδομάδα, όπως αποκάλυψε η «Εφ.Συν.» και η ανταποκρίτρια στις Βρυξέλλες, Μαρία Ψαρά, η Κομισιόν γνωστοποίησε το επίσημο αίτημα της Αγκυρας για άντληση δανείων με ευνοϊκούς όρους για στρατιωτικούς εξοπλισμούς από τα δάνεια των Δράσεων για την Ασφάλεια της Ευρώπης (SAFE). Η Τουρκία, ως υποψήφια χώρα για ένταξη στην Ε.Ε., έχει δικαίωμα συμμετοχής στα χρηματοδοτικά εργαλεία στο SAFE, ωστόσο η έγκριση της συμμετοχής της απαιτεί ομόφωνη απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει ως απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε συμφωνία που μπορεί να διεκδικήσει μία χώρα εκτός της Ε.Ε. ότι θα πρέπει να μην απειλεί κράτος-μέλος της Ενωσης.

Ως γνωστόν, η Τουρκία από το 1995 απειλεί την Ελλάδα με casus belli σε περίπτωση που προχωρήσει στο νόμιμο δικαίωμα επέκτασης των χωρικών της υδάτων από τα 6 στα 12 ν.μ. «Ο δρόμος της Τουρκίας περνάει από την Ελλάδα», ήταν το σχόλιο του κυβερνητικού εκπροσώπου Παύλου Μαρινάκη, επαναλαμβάνοντας την ελληνική θέση ότι αν η Αγκυρα δεν άρει το casus belli, η Αθήνα θα μπλοκάρει την ένταξή της στο SAFE.

To μπρα ντε φερ Ελλάδας - Τουρκίας σε όλα τα επίπεδα εν όψει της προαναγγελθείσας συνάντησης από τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, στη Νέα Υόρκη, μεταξύ 22 και 26 Σεπτεμβρίου (ακόμη δεν έχει οριστεί η ακριβής ημερομηνία), προς το παρόν δεν επηρεάζει τα «ήρεμα νερά» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Εντούτοις, η συνάντηση Ερντογάν - Μητσοτάκη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ κρίνεται καθοριστικής σημασίας για την εξέλιξή τους.