Υποκριτικό το ενδιαφέρον της κυβέρνησης για τους 200

«Σε μια περίοδο όπου ο κίνδυνος του φασισμού απειλεί εκ νέου ολόκληρη την Ευρώπη, η ανάγκη δημιουργίας ενός κεντρικού Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα λαμβάνει επιτακτικό χαρακτήρα».

Η φράση αυτή δεν εμπεριέχεται σε κάποια σημερινή δήλωση ή ανακοίνωση (μετά, δηλαδή, και τη δημοσιοποίηση των συγκλονιστικών φωτογραφιών από Χαϊδάρι και Καισαριανή), αλλά αποτελεί την κατακλείδα της 42σέλιδης μελέτης, υπό τον τίτλο «Μουσείο Εθνικής Αντίστασης 1941-1944. Η βασική ιδέα ενός νέου μουσείου για την Αθήνα». Τη μελέτη είχαν εκπονήσει τον Δεκέμβριο του 2018 ο φορέας «Η Αθήνα Ελεύθερη», η «Ανάπλαση Αθήνας» Α.Ε., το Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος-Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, η Περιφέρεια Αττικής και το υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης & Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Επτά χρόνια μετά, η τύχη του μουσείου αγνοείται αλλά ακόμη και αυτής της μελέτης (πιθανώς να βρίσκεται σε κάποιο ξεχασμένο συρτάρι του προέδρου της Βουλής). Η «Εφ.Συν.» ξετυλίγει ξανά όλα όσα είχαν γίνει ώς το 2019, αλλά και ποια τύχη είχαν αυτά μετά τις εκλογές και την αλλαγή κυβέρνησης…

Η προμελέτη

Η αρχική διαπίστωση της παγκόσμιας πρωτοτυπίας στη χώρα μας να εορτάζεται η είσοδος της Ελλάδας στον πόλεμο και όχι η απελευθέρωση από τους κατακτητές φαίνεται πως οδήγησε στη σύσταση του φορέα «Η Αθήνα Ελεύθερη, 12 Οκτωβρίου 1944». Με δεδομένο το έντονο ενδιαφέρον αντιστασιακών, μεταξύ των οποίων και ο Μανώλης Γλέζος, επίσημοι φορείς, όπως η Βουλή των Ελλήνων, η Περιφέρεια Αττικής, ο Δήμος Αθηναίων και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, με επιστημονικό υπεύθυνο τον διδάκτορα Ιστορίας του ΕΚΠΑ, Μενέλαο Χαραλαμπίδη, αποφασίζουν να τραβήξουν την κουρτίνα που κάλυπτε την εποποιία της Εθνικής Αντίστασης επτά δεκαετίες μετά την Απελευθέρωση. Κορωνίδα των διαβουλεύσεων ήταν οι ώριμες, όπως αποδείχθηκε, συζητήσεις για την απόκτηση Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην πόλη των Αθηνών.

Επειτα από πρόσκληση του τότε προέδρου της Βουλής Νίκου Βούτση, ιστορικοί, αρχιτέκτονες και στελέχη της «Ανάπλασης», του υπουργείου Εργασίας και της Περιφέρειας Αττικής εκπονούν προμελέτη. Εν αρχή, η ιστορική διαπίστωση ότι «η Αθήνα είναι η μοναδική, από τις υπό ναζιστική/φασιστική κατοχή ευρωπαϊκές πρωτεύουσες κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που δεν έχει προβάλει τον αντιστασιακό αγώνα των κατοίκων της, μέσα από τη δημιουργία ενός κεντρικού Μουσείου Αντίστασης. Η μαζικότητα και η πολυμορφία του αντιστασιακού κινήματος στην Αθήνα το καθιστούν το σημαντικότερο, μαζί με αυτό της Βαρσοβίας, που εμφανίστηκε σε κατεχόμενη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα».

Με αυτό το δεδομένο, βάζουν τα επιστημονικά θεμέλια του μουσείου, προσδιορίζοντας εν πρώτοις τις μουσειακές ενότητες: Ελληνο-ιταλικός πόλεμος, Κατοχή, Λιμός, Αντίσταση και οι κύριες νίκες αυτής, Γερμανικά εγκλήματα πολέμου και επιχειρήσεις καταστολής, Δωσιλογισμός, Απελευθέρωση. Η ομάδα εργασίας προχωρά στον εντοπισμό κατάλληλων για τη στέγαση του μουσείου κτιρίων στο κέντρο της πρωτεύουσας και, τελικώς, προκρίνεται εγκαταλελειμμένο κτίριο στην οδό Βουλής 6 (ιδιοκτησίας ΕΦΚΑ).

Στο μουσείο θα εκτίθενταν αντικείμενα, έγγραφα, νόμιμες εφημερίδες και παράνομος αντιστασιακός Τύπος, φωτογραφίες, χάρτες, οπτικοακουστικό υλικό. Ταυτόχρονα, θα βρισκόταν σε διασύνδεση με περίπου είκοσι τοπόσημα στο κέντρο της πόλης, άμεσα συνδεδεμένα με σημαντικά ιστορικά γεγονότα.

Αξίζει να επισημανθεί ότι φορείς και επιστήμονες δεν ανακάλυπταν την… Αμερική προτείνοντας τη δημιουργία κεντρικού Μουσείου Εθνικής Αντίστασης. Υπάρχουν τέσσερα αντίστοιχα μουσεία στη Γαλλία, τρία στην Ολλανδία, από ένα στη Γερμανία (για όσους αντιτάχθηκαν στην άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού), στη Δανία, στη Νορβηγία, ακόμη, όμως, και στο Λουξεμβούργο (στη μνήμη των Εβραίων του μικροσκοπικού αυτού κράτους).

Μετά την ολοκλήρωσή της, η προμελέτη παίρνει τον δρόμο του Κοινοβουλίου, όπου πραγματοποιείται σύσκεψη στις 12 Μαρτίου 2019, υπό τον γενικό γραμματέα Κώστα Αθανασίου. Εκεί ανάβει το πράσινο φως για το κτίριο της οδού Βουλής, με προϋπολογισμό 8,7 εκατ. ευρώ, ενώ θα απαιτούνταν 24-36 μήνες για τις μελέτες και άλλος τόσος χρόνος για την κατασκευή.

Σκοτάδι

Λίγους μήνες μετά ακολουθούν οι εθνικές εκλογές και η αλλαγή κυβερνητικής σκυτάλης… Από τη στιγμή εκείνη, οι εκδηλώσεις για την «Αθήνα Ελεύθερη» σταματούν (η τελευταία χρονιά ήταν το φθινόπωρο του 2019, επειδή είχαν ήδη προγραμματιστεί), ενώ παγώνει και το έργο κατασκευής του κεντρικού Μουσείου Εθνικής Αντίστασης. «Η γιορτή για την απελευθέρωση της πόλης από τους Γερμανούς σταμάτησε», είπε στην «Εφ.Συν.» ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης. Μόνη... παρηγοριά, ότι όλο το ιστορικό υλικό έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του, με αντικείμενο τους ιστορικούς περιπάτους της Αθήνας (www.athenshistorywalks.com).

Το νέο σκηνικό είχε προκαλέσει τότε την πολιτική καταγγελία εκ μέρους του Νίκου Βούτση, ο οποίος είχε κατηγορήσει την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας για:

● Ιδεολογική σκοπιμότητα: Η διακοπή στοχεύει στην υποβάθμιση της μνήμης της Εθνικής Αντίστασης και του ρόλου των λαϊκών κινημάτων στην απελευθέρωση.

● Πολιτική επιλογή λήθης: Προσπάθεια να επιστρέψει η επέτειος της 12ης Οκτωβρίου στην αφάνεια, περιορίζοντας τον επίσημο εορτασμό μόνο στην 28η Οκτωβρίου, ώστε να αποφευχθούν αναφορές στις κοινωνικές και πολιτικές συγκρούσεις της περιόδου εκείνης.

● Υποβάθμιση του Ιδρύματος της Βουλής: Απόσυρση της αιγίδας και των πόρων που επέτρεπαν τη διεξαγωγή μεγάλων ιστορικών εκθέσεων και περιπάτων στην πόλη. Υπενθυμίζεται ότι πρόεδρος της Βουλής από τις εκλογές του 2019 μέχρι πριν από έναν χρόνο ήταν ο νυν Πρόεδρος της Δημοκρατίας…

«Μετά το 2019 δεν υπήρξε η απαραίτητη πολιτική βούληση για να προχωρήσει το Μουσείο της Εθνικής Αντίστασης», επανέλαβε ο Ν. Βούτσης σε δηλώσεις του χθες (NaftemporikiTV), με την ταυτόχρονη επισήμανση ότι «η μνήμη δεν μπαίνει στο συρτάρι». Η προμελέτη του μουσείου είναι, πάντως, στο συρτάρι…