Τρεις κομβικές αναγνωστικές στιγμές στη ζωή μου

Βιβλία στο προσκέφαλο: Πολυαγαπημένα, πολυδιαβασμένα, βιβλία που μας διαμόρφωσαν ή μας στήριξαν σε δύσκολες στιγμές. Πρόσωπα της γραφής ξεφυλλίζουν την «αυτοβιογραφική» βιβλιογραφία τους.

Στον ποιητικό κόσμο του Γιαννακόπουλου διασταυρώνεται η εξομολόγηση, ο πλάγιος ερωτισμός, η λεπτή ειρωνεία και το παίγνιο ανάμεσα στις λέξεις και τα πράγματα, ανάμεσα στον ποιητικό και στον πραγματικό χρόνο.

Φιλόλογος, ποιητής, αν και με ξεκίνημα πεζογραφικό, βιβλιοκριτικός και μεθοδικός αναγνώστης ο σημερινός φιλοξενούμενος της στήλης μας περνάει τον σελιδοδείκτη του σε βιβλία που τον διαμόρφωσαν εντός και εκτός σελίδας –στοχαστικά, ποιητικά, πεζογραφικά.

Επιμέλεια: Μισέλ Φάις

Πέρασα πολλά χρόνια της ζωής μου, όλη τη διάρκεια μιας παρατεταμένης εφηβείας αφιερωμένης αποκλειστικά σχεδόν στα βιβλία, διαβάζοντας τα έργα του Νίτσε και του Μαρξ, την Αγία Γραφή και το Κοινωνικό συμβόλαιο, τη φιλοσοφία του Βουδισμού και τους Μεγάλους μύστες –ανάκατα και χωρίς τα περισσότερα από αυτά στην πραγματικότητα να τα πολυκαταλαβαίνω.

Πίστευα τότε ότι η ανάγνωση ενός βιβλίου μπορεί να αλλάξει άρδην τη ζωή ενός ανθρώπου και ανυπομονούσα να συμβεί και σ’ εμένα –δεν είμαι βέβαιος αν μου συνέβη τελικά. Γιατί μπορεί κάποια βιβλία να με έκαναν να αλλάξω τρόπο ντυσίματος ή να υιοθετήσω ένα κουτάβι, να με έκαναν να ταξιδέψω στην Ανδρο και στη Λισαβόνα, μπορεί να ταρακούνησαν παγιωμένες αντιλήψεις μέσα μου –ώς εκεί όμως.

Υπάρχουν παρ’ όλα αυτά δυο τρεις κομβικές αναγνωστικές στιγμές στη ζωή μου, όπως και στη ζωή κάθε αναγνώστη πιστεύω, που καθόρισαν σε μεγάλο βαθμό το ποιος τελικά έγινα. Και, ίσως, τελικά να άλλαξαν τη ζωή μου.

Η πρώτη χρονολογείται από όταν ήμουν δώδεκα ετών στο πλοίο που με πήγαινε από την Πάτρα στην Ανκόνα της Ιταλίας.

Τέλειωσα τότε, πολύ γρήγορα απ’ ό,τι φαίνεται, το περιπετειώδες μυθιστόρημα που είχα μαζί μου και κατόπιν, αναγκαστικά, στράφηκα στα βιβλία του αδελφού μου, για να βρεθώ να διαβάζω το Ταξιδεύοντας Ιαπωνία Κίνα του Νίκου Καζαντζάκη.

Επιστρέφοντας, δύο εβδομάδες αργότερα, πίσω στην Ελλάδα διάβασα, ξανά και ξανά, όλα τα βιβλία του Καζαντζάκη, διάβασα Ομηρο και Γκέτε, Σικελιανό και Νίτσε, Δάντη και Πλάτωνα και λίγο καιρό αργότερα έβαλα σε κούτες τα βιβλία της παιδικής μου ηλικίας, τον Ντίκενς και τον Βερν, τον Εκτορα Μαλό και τον Αλέξανδρο Δουμά, ακόμα και τον Μαρκ Τουέιν, και χωρίς δισταγμό τα κουβάλησα στην κοντινότερη εκκλησία.

Πέρασαν τέσσερα πέντε χρόνια μέχρι την επόμενη μεγάλη αναγνωστική ανατροπή της ζωής μου. Ημουν δεκαεφτά χρονών πια όταν δανείστηκα, από το πνευματικό κέντρο του Δήμου Αμαρουσίου, τις Έξη και μία τύψεις για τον ουρανό, το πρώτο βιβλίο του Ελύτη που έπιασα στα χέρια μου, από καθαρή περιέργεια.

Συνηθισμένος στην παραδοσιακή ποίηση που ήξερα μέχρι τότε, δεν κατάλαβα απολύτως τίποτε με την πρώτη ανάγνωση. Πήρα ωστόσο το βιβλίο μαζί μου στο σχολείο την επομένη και, όπως ήταν αναμενόμενο, δέχτηκα τις κοροϊδίες των συμμαθητών μου για τις βλακείες που διάβαζα. Και, όπως επίσης μετά από αυτό ήταν αναμενόμενο, ρίχτηκα με τα μούτρα στη λεκτική μαγεία του ποιητή, για να ακολουθήσουν αμέσως μετά ο Εμπειρίκος και ο Εγγονόπουλος, ο Μπρετόν και ο Ελιάρ, ο Λόρκα και ο Σαχτούρης. Και όλοι οι άλλοι ίσαμε σήμερα.

Ή, έστω, ίσαμε τα τριάντα μου χρόνια. Γιατί τότε περίπου διάβασα το βιβλίο του Γιώργου-Ικαρου Μπαμπασάκη William S. Burroughs Το ιλιγγιώδες καλειδοσκόπιο· και ύστερα, ως συνήθως, διάβασα μονοκοπανιά όλα τα βιβλία του Μπάροουζ και όλα τα βιβλία του Μπαμπασάκη.

Και ό,τι είχα διαβάσει μέχρι τότε μετακινήθηκε λίγο μέσα μου και πήρε την οριστική του, όπως νόμιζα, θέση –γιατί ακόμα δεν είχα διαβάσει, βλέπεις, τις Αντιγόνες του Τζορτζ Στάινερ.

Καλύτερα όμως να σταματήσω εδώ και να γυρίσω μερικές δεκαετίες πίσω για να γράψω δυο λόγια και για τον Τομ Σόγερ: «Δεν ξέρετε τίποτα για μένα, εκτός κι αν έχετε διαβάσει ένα βιβλίο που λέγεται Οι περιπέτειες του Τομ Σόγερ, αλλά αυτό δεν είναι πρόβλημα. Το βιβλίο εκείνο το έχει γράψει ο κύριος Μαρκ Τουέιν και γενικά όσα έγραφε μέσα ήταν αληθινά».

Ετσι ξεκινάει ένα άλλο βιβλίο του Μαρκ Τουέιν, Οι περιπέτειες του Χακ Φιν. Ετσι θα μπορούσα, μου φαίνεται, να ξεκινώ όλα μου τα βιβλία. Και μπορώ νομίζω να αφηγηθώ ολόκληρη τη ζωή μου -την παιδική μου ηλικία κυριολεκτικά, τα επόμενα χρόνια μου συμβολικά- πάνω στον καμβά της ζωής αυτού ακριβώς του ήρωα: τις περιπέτειες που έχω ζήσει, αληθινές και φανταστικές, τους έρωτες, τις φιλίες, τις φιλοδοξίες, τις απογοητεύσεις –όλα.

  Τελευταίο βιβλίο Χ. Γιαννακόπουλου είναι το «24ωρο ενός αναγνώστη» (Πόλις, 2017).

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας