Σύνοδος Κορυφής: Πιο κοντά σε μηχανισμό ενεργοποίησης της αμοιβαίας ρήτρας συνδρομής της Ε.Ε.

Το ενδεχόμενο σύνταξης ενός οδικού χάρτη για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης συζήτησαν χθες οι ηγέτες στη Σύνοδο Κορυφής. Πρόκειται ουσιαστικά για την πρόταση μηχανισμού για άμεση ενεργοποίηση του άρθρου 42.7 της Συνθήκης Λειτουργίας της ΕΕ σε περίπτωση που ένα κράτος-μέλος δεχθεί κάποιου είδους επίθεση.

Είναι κάτι που ζήτησαν ο Κύπριος Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, με αφορμή τις εξελίξεις στην Κύπρο. Αλλά και η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχουν προηγουμένως προτείνει να διευκρινιστεί ο τρόπος με τον οποίο το Άρθρο 42.7 - το αντίστοιχο της ΕΕ με τη ρήτρα άμυνας του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ - θα λειτουργήσει στην πράξη και θα «ενεργοποιήσει» τη διάταξη.

Απαντώντας σε ερώτηση του ΣΤΑΡ, ο Έλληνας Πρωθυπουργός αποκάλυψε ότι «η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά και η Κάγια Κάλλας αναγνώρισαν, μαζί με τους συναδέλφους μας, την ανάγκη να προχωρήσουμε γρήγορα κάποια βήματα παραπέρα. Να χαράξουμε, δηλαδή, έναν σαφή οδικό χάρτη, με ορίζοντα μηνών και όχι ετών, έτσι ώστε να μπορούμε να έχουμε ένα σαφές επιχειρησιακό σχέδιο σε περίπτωση που χρειαστεί να ενεργοποιηθεί αυτή η ρήτρα, ποια θα ήταν τα βήματα τα οποία θα παίρναμε ανάλογα με το είδος της απειλής».

Στην περίπτωση της επίθεσης που δέχτηκε η Κύπρος, πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με πρώτη την Ελλάδα, έσπευσαν να συνδράμουν την Κύπρο, προσφέροντας αεροναυτική υποστήριξη, έτσι ώστε η Κύπρος να αισθάνεται απολύτως ασφαλής. Ο Κύπριος Πρόεδρος τόνισε ότι αυ΄το αποτέλεσε ουσιαστικά μία de facto, αν όχι de jure, ενεργοποίηση του Άρθρου 42, παράγραφος 7, ρήτρα της αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Θεωρώ ότι αυτή είναι μία πολύ σημαντική κατάκτηση για την πατρίδα μας, αλλά και για την Κύπρο, καθώς μιλούσα επιστάμενα για την ανάγκη, στα πλαίσια της στρατηγικής αυτονομίας, να δώσουμε περιεχόμενο και, θα έλεγα, βάθος σε αυτή την πολύ σημαντική ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, η οποία όμως στον δημόσιο διάλογο μάλλον είχε «παραπέσει». Η περιπέτεια της Κύπρου είναι μία ευκαιρία και για την Ελλάδα και για την Κύπρο μετ' επιτάσεως να προχωρήσει αυτή η συζήτηση σε μία κατεύθυνση που αναντίρρητα εξυπηρετεί τα εθνικά συμφέροντα», συπλήρωσε ο Έλληνας Πρωθυπουργός.

Η στήριξη στην Κύπρο αποτυπώνεται και στο κείμενο των συμπερασμάτων. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει σθεναρά και κατηγορηματικά τα κράτη μέλη που βρίσκονται κοντά στην περιοχή. Χαιρετίζει την υποστήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη σε αυτό το πλαίσιο, ιδίως μέσω της ανάπτυξης στρατιωτικών μέσων στην Ανατολική Μεσόγειο και προς υποστήριξη της Κύπρου».

Χθες, μετά την τοποθέτηση του Κύπριου Προέδρου στη Σύνοδο, προστέθηκε και μία αναφορά για τις βρετανικές βάσεις: «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια, εφόσον χρειαστεί».

Πηγές από την Κύπρο ανέφεραν ότι αυτή η συζήτηση θα πραγματοποιηθεί όταν η κατάσταση στην περιοχή ηρεμήσει.

«Η Κύπρος έχει πληγεί από αυτόν τον πόλεμο περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος και στέλνουμε ένα σαφές, ενιαίο μήνυμα: Η ασφάλεια της Κύπρου είναι η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε η Πρόεδρος της Κομισιόν μετά το τέλος της Συνόδου.

«Επαινώ τον χειρισμό της κατάστασης από τον πρόεδρο και την προεδρία που συνεχίζει να αποδίδει. Όπως είπε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, υπάρχει κανονικότητα και ασφάλεια στην Κύπρο και ανυπομονώ να βρίσκομαι εκεί τον Απρίλιο για το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο», κατέληξε.

«Η σημερινή αναχαίτιση αποτελούσε μία αυστηρά αμυντική δράση»

Ο Έλληνας Πρωθυπουργός απέρριψε τις επικρίσεις της αντιπολίτευσης ότι η κυβέρνηση βάζει πιο βαθιά την Ελλάδα στον πόλεμο, εξαιτίας της αναχαίτισης δύο ιρανικών πυραύλων από Patriot στη Σαουδική Αραβία.

«Οι Patriot βρίσκονται στη Σαουδική Αραβία με απόφαση του ΚΥΣΕΑ από το 2021, στα πλαίσια μιας ευρύτερης προσπάθειας να προστατευτούν κρίσιμες υποδομές, οι οποίες έχουν να κάνουν με την ασφάλεια της τροφοδοσίας καυσίμων. Και η σημερινή αναχαίτιση αποτελούσε μία αυστηρά αμυντική δράση, η οποία εντάσσεται στα πλαίσια αυτής της συμφωνίας την οποία έχουμε κάνει με τη Σαουδική Αραβία», απάντησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Για τον Πρωθυπουργό, θα έπρεπε κανείς «μόνο να αναγνωρίσει ότι και στην πράξη οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις απέδειξαν, σε μια πολυσύνθετη άσκηση, την επιχειρησιακή τους ετοιμότητα. Και σε αυτούς οι οποίοι αναρωτιούνται «καλά και πώς ωφελείται η Ελλάδα από μία τέτοια πρωτοβουλία;», θα πω μία κουβέντα μόνο: εάν τα διυλιστήρια αυτά, ένα κρίσιμο διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας είχε πράγματι χτυπηθεί, τότε να ήσασταν απολύτως βέβαιοι ότι η τιμή του πετρελαίου σήμερα θα ήταν πολύ υψηλότερη από αυτή που τελικά είναι. Διότι η προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών ένθεν και ένθεν θα πρέπει να αποτελεί αυτή τη στιγμή πρώτη προτεραιότητα».

Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι Ελλάδα και Γαλλία πρωταγωνίστησαν και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην ανάγκη να εντυπωθεί μία πρόταση για ένα μορατόριουμ, το οποίο θα αποκλείει οποιοδήποτε πλήγμα κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων, είτε αυτές βρίσκονται στο Ιράν είτε αυτές βρίσκονται στις χώρες του Κόλπου. Κάτι αντίστοιχο βέβαια είχε και πει και ο Καγκελάριος Μερτς μπαίνοντας στη Σύνοδο.

Το Σχέδιο για τις τιμές ενέργειας

Άμεση ανακούφιση όπου είναι δυνατόν, διαρθρωτικές αλλαγές όπου είναι απαραίτητο. Στη Σύνοδο Κορυφής, οι ηγέτες καθόρισαν τέσσερα στοιχεία που συμβάλουν στη διαμόρφωση των υψηλών τιμών.

Το πρώτο στοιχείο είναι το ίδιο το κόστος ενέργειας, το οποίο αποτελεί το μεγαλύτερο μερίδιο, κυρίως το ήμισυ της τιμής, 56% κατά μέσο όρο στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη μπορούν ήδη να χρησιμοποιήσουν μέτρα κρατικής βοήθειας για να αντισταθμίσουν τις αυξήσεις του κόστους της πηγής ενέργειας.

«Θα ενισχύσουμε περαιτέρω την ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων για τον σκοπό αυτό. Συμφωνήσαμε επίσης να συνεργαστούμε στενά με τα κράτη μέλη που αναπτύσσουν εθνικά προγράμματα, για να μετριαστεί περαιτέρω ο αντίκτυπος του κόστους καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας», τόνισε η Πρόεδρος της Κομισιόν στο τέλος της Συνόδου.

Το δεύτερο στοιχείο της τιμής είναι τα τέλη δικτύου, περίπου κατά μέσο όρο 18%. Η Κομισιόν θα προετοιμάσει μια νομική πρόταση για τη βελτίωση της παραγωγικότητας των υποδομών δικτύου και θα επιτρέψουμε στα κράτη μέλη να μειώσουν τα τέλη δικτύου για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Το τρίτο στοιχείο των τιμών είναι οι φόροι και οι εισφορές, περίπου, κατά μέσο όρο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 15%. Η κατάσταση ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται πολύ περισσότερο από το φυσικό αέριο - εν μέρει έως και 15 φορές περισσότερο. «Αυτό δεν μπορεί να ισχύει. Επομένως, θα προτείνουμε να επιβάλουμε χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές στην ηλεκτρική ενέργεια και να διασφαλίσουμε ότι η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα», υπογράμμισε η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν.

Το τέταρτο και τελευταίο στοιχείο είναι η τιμολόγηση του άνθρακα. Σύμφωνα με την Κομισιόν, το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων (ETS)  λειτουργεί. Έχει μειώσει σημαντικά την κατανάλωση φυσικού αερίου. Λόγω αυτού, έχει μειώσει την εξάρτησή της ΕΕ από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων και έχει μειώσει την ευαλωτότητά της ΕΕ. Και έχει οδηγήσει σε σημαντικές επενδύσεις στην ενεργειακή μετάβαση στις πηγές ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η πυρηνική ενέργεια, που είναι εγχώριες και μας δίνουν ανεξαρτησία.

«Αλλά πρέπει να το εκσυγχρονίσουμε και να το κάνουμε πιο ευέλικτο. Ως εκ τούτου, προετοιμάζουμε τέσσερα μέτρα: θα ενημερώσουμε τα σημεία αναφοράς για τις δωρεάν κατανομές και θα λάβουμε υπόψη τις ανησυχίες της βιομηχανίας. Θα αυξήσουμε την ισχύ του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς για να μειώσουμε την αστάθεια των τιμών. Αυτά τα μέτρα θα ληφθούν τις επόμενες ημέρες», είπε η Φον Ντερ Λάιεν.

Η Επιτροπή όμως εξετάζει και μεσοπρόθεσμα μέτρα, όπως μια πιο ρεαλιστική πορεία χωρίς δικαιώματα για τις βιομηχανίες μετά το 2034 και ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τον ναυτιλιακό μας τομέα. Οι ηγέτες συμφώνησαν να τα αναπτύξουμε από κοινού με τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Τέλος, όσον αφορά τις επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και στην απαλλαγή από τις εκπομπές εκπομπής άνθρακα, «η Κομισιόν θα παρέχει την απαραίτητη οικονομική υποστήριξη για τον κλάδο μας. Γι' αυτό πρότεινα ένα Ενισχυτικό Έργο Επενδύσεων ETS. Θα έχει προϋπολογισμό 30 δισεκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενο από 400 εκατομμύρια δικαιώματα ETS».

Συγκεκριμένα deadlines για την ανταγωνιστικότητα

Οι τιμές ενέργειας είναι ένα μόνο από τα στοιχεία που μειώνουν την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Χθες, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ενέκριναν την ατζέντα «Μία Ευρώπη, Μία Αγορά». «Πρόκειται για ένα φιλόδοξο σχέδιο δράσης, με σαφώς καθορισμένα χρονοδιαγράμματα, που θα εφαρμοστεί έως το τέλος του 2027, και το μεγαλύτερο μέρος του φέτος, το 2026», είπε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Σύμφωνα με όσα είπε, προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. «Στόχος μας είναι να αντιμετωπίσουμε τα «δέκα τρομερά» εμπόδια στην εσωτερική αγορά έως τον Μάρτιο του 2027».

Απαριθμώντας τις αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν, ο Πρόεδρος Κόστα ανέφερε τη διασφάλιση της αμοιβαίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων, για να προωθηθεί η κινητικότητα των εργαζομένων στην Ευρώπη.

Μέχρι το τέλος του έτους, θα εγκριθεί η πρόταση που μόλις παρουσίασε η Επιτροπή για τη δημιουργία ενός ενιαίου, εθελοντικού συστήματος για όλες τις εταιρείες που επιθυμούν να το υιοθετήσουν ώστε να λειτουργούν σε ολόκληρη την ενιαία αγορά.

Επίσης ως το τέλος του έτους θα υιοθετηθούν  συγκεκριμένες αποφάσεις για την ανάπτυξη της Ένωσης Κεφαλαιαγορών, δηλαδή της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ιδίως όσον αφορά την τιτλοποίηση, τα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά συστήματα και την ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών και την εποπτεία. Μέχρι το τέλος του έτους έχει προσδιοριστεί και η λήψη μέτρων για την ανάπτυξη του ψηφιακού ευρώ.

Τέλος, η ΕΕ θα συνεχίσει την ατζέντα απλούστευσης, εγκρίνοντας πρώτα, μέχρι το τέλος του έτους, όλα τα πακέτα Omnibus που έχει ήδη παρουσιάσει η Επιτροπή και καλώντας την Επιτροπή να συνεχίσει το έργο της προς την απλούστευση.