Νέο πρόσωπο, παλιά συνταγή

«Μπορεί να γίνει!» είναι το σύνθημα του 38χρονου Ολλανδού Ρομπ Γέτεν, παραλλαγή του γνωστού «Yes we can!» του Μπαράκ Ομπάμα.

Ο 38χρονος ηγέτης του κεντρώου κόμματος D66 έκοψε τη φόρα του ακροδεξιού Γκέερτ Βίλντερς και θα τον στείλει, κατά πάσα πιθανότητα, ξανά εκτός εξουσίας. Στις πρόωρες εκλογές της περασμένης Κυριακής ο Γέτεν έκοψε πρώτος το νήμα και τώρα ράβει κοστούμι για να γίνει ο νεότερος και ο πρώτος ανοιχτά γκέι πρωθυπουργός της χώρας.

Νέο πρόσωπο, παλιά συνταγή. Παραδοσιακά φιλελεύθερος, ευρωπαϊστής, συμπεριληπτικός, άνθρωπος εμπιστοσύνης του μεγάλου κεφαλαίου, ο Γέτεν εμφανιζόταν κάθε βράδυ στις τηλεοπτικές οθόνες κατά την προεκλογική περίοδο και «αλώνιζε» στα κοινωνικά δίκτυα. Το χαμόγελό του ήταν πλατύ και το μήνυμά του έφερνε κάτι απ’ τις «παλιές καλές μέρες της σταθερότητας», όσο κι αν αυτές αποτελούν εξιδανίκευση πρόσφατου παρελθόντος.

«Ο μικρός Ρούτε»

Δεν είναι τυχαίο που εχθροί και φίλοι συχνά τον αποκαλούν «ο μικρός Ρούτε», ευθεία αναφορά στον κεντροδεξιό Μαρκ Ρούτε, νυν γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, ο οποίος στο φαντασιακό πολλών Ολλανδών συνδέεται με μακρά περίοδο σταθερότητας. Ο Ρούτε είναι ο μακροβιότερος πρωθυπουργός στην ολλανδική Ιστορία και η θητεία του διήρκεσε 14 ολόκληρα χρόνια (2010 έως 2024).

Παρά την εμμονή του ξενοφοβικού Βίλντερς να στρέψει τον προεκλογικό διάλογο κυρίως στο μεταναστευτικό, ο Γέτεν επέβαλε άνοιγμα της ατζέντας. Πολλές προτάσεις του, ιδίως στην οικονομία, δεν ξεφεύγουν από τη (νεο)φιλελεύθερη λογική. Το D66 τις έχει επεξεργαστεί σε συνεργασία με μικρότερα κόμματα, συντηρητικά και κεντρώα - κάτι που ο Γέτεν αποκαλεί σκωπτικά «ανίερη συμμαχία».

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι θα περάσουν εβδομάδες, ίσως και μήνες, μέχρι τη συγκρότηση βιώσιμης κυβέρνησης συνασπισμού υπό τον Γέτεν. Αυτό όμως δεν εκπλήσσει κανέναν Ολλανδό. Είναι ο κανόνας σε μια χώρα πλούσια, εμπορικό σταυροδρόμι πετρελαίου, διαμαντιών, ακινήτων, χρηματοπιστωτικών προϊόντων και, φυσικά, γαλακτοκομικών, λουλουδιών και έργων τέχνης. Η διοικητική μηχανή δουλεύει χωρίς προβλήματα όσο οι πολιτικοί αναζητούν κοινά σημεία για το πρόγραμμά τους.

Ο Γέτεν σπούδασε Δημόσια Διοίκηση και διαθέτει σχετικά μικρή κυβερνητική εμπειρία. Ηταν υπουργός για το Κλίμα και την Ενέργεια στην τέταρτη κυβέρνηση Ρούτε (Ιανουάριος 2022 - Ιούλιος 2024) και δρομολόγησε την κατασκευή εθνικού δικτύου μεταφοράς καύσιμου υδρογόνου με ορίζοντα το 2031.

Υπόσχεται δέκα πόλεις

Η στέγαση είναι το υπ’ αριθμόν ένα ζήτημα που ανέδειξε ο νέος συντηρητικός αστέρας της Ολλανδίας. Οι ειδικοί υπολογίζουν ότι στην εύπορη αυτή χώρα της βόρειας Ευρώπης υπάρχει έλλειψη περίπου 400.000 κατοικιών. Στο προεκλογικό πρόγραμμα του Γέτεν διατυπώνεται η δέσμευση για ανέγερση «δέκα νέων πόλεων» στις οποίες θα κατοικήσουν με κοινωνικά κριτήρια νέες οικογένειες εργαζομένων και κοινωνικά ευάλωτα νοικοκυριά. Οι αντίπαλοί του τον κατηγορούν για λαϊκισμό και λένε ότι δεν εξηγεί πού θα βρει τα κονδύλια για να υλοποιήσει το φιλόδοξο σχέδιό του.

Για το υψηλό κόστος ζωής προτείνει ως λύση ένα «ενιαίο βασικό εισόδημα για όλους» που θα αντικαταστήσει τα επιδόματα. Ο Γέτεν υποστηρίζει επίσης την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών (προς όφελος των ευρωπαϊκών στρατιωτικών βιομηχανιών) και τη σταδιακή απομάκρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης από την αμυντική ομπρέλα των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οσο για την προσωπική του ζωή, την κρατά μακριά από την πολιτική του δράση. Ωστόσο πριν από πέντε χρόνια έκανε μια πολιτική πράξη που δημιούργησε αίσθηση: ανέβασε ένα βίντεο στο οποίο διαβάζει έναν μακρύ κατάλογο από ομοφοβικά μηνύματα μίσους που δεχόταν καθημερινά στο κινητό του.