Οι Ολλανδοί πηγαίνουν στις κάλπες με τον Βίλντερς να είναι ξανά φαβορί

Ο ακροδεξιός και μισάνθρωπος Γκερτ Βίλντερς φαίνεται ότι θα είναι ο επικρατέστερος στις ολλανδικές εκλογές που διενεργούνται αύριο στη χώρα, όμως το αν θα σχηματιστεί κυβέρνηση και με ποιο σχήμα παραμένει ακόμη γρίφος, καθώς το πολιτικό σκηνικό παραμένει ιδιαίτερα ρευστό. 

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το ακροδεξιό Κόμμα για την Ελευθερία (PVV) του Βίλντερς μπορεί και πάλι να τερματίσει πρώτο, δύο χρόνια μετά την απροσδόκητη τελευταία εκλογική του νίκη, στις εκλογές που προκλήθηκαν όταν ο ίδιος απέσυρε το κόμμα του από τον τετρακομματικό δεξιό κυβερνητικό συνασπισμό τον περασμένο Ιούνιο, μετά από διαφωνία για το σχέδιο 10 σημείων που είχε προτείνει για την εφαρμογή αντιμεταναστευτικών μέτρων.

Ωστόσο, η οργή που προκάλεσε η απόφασή του να τορπιλίσει την κυβέρνηση για αιτήματα που κρίθηκαν ευρέως ως ανεφάρμοστα ή παράνομα, οδήγησε όλα τα μεγάλα κόμματα να αποκλείσουν εκ των προτέρων κάθε πιθανότητα συνεργασίας μαζί του.

Στο ολλανδικό εκλογικό σύστημα, κάθε 0,67% των ψήφων αποφέρει μία έδρα στο κοινοβούλιο. Κανένα κόμμα δεν έχει ποτέ απόλυτη πλειοψηφία, και οι κυβερνήσεις (οι τρεις τελευταίες ήταν τετρακομματικές) πρέπει να λάβουν ψήφο εμπιστοσύνης από ένα κοινοβούλιο 15 ή περισσότερων κομμάτων προτού αναλάβουν την εξουσία.

Αυτό καθιστά τα πράγματα δύσκολα, αν όχι αδύνατα, για τον Βίλντερς, ο οποίος ζει υπό αστυνομική προστασία εδώ και πάνω από 20 χρόνια λόγω απειλών κατά της ζωής του, αλλά δηλώνει τώρα ότι θέλει να υπηρετήσει ως πρωθυπουργός μιας κυβέρνησης μειοψηφίας.

«Αν το PVV είναι το μεγαλύτερο κόμμα την Τετάρτη και μας αγνοήσετε, δεν θελήσετε ούτε να μιλήσετε μαζί μας ούτε να κυβερνήσετε μαζί μας, τότε η δημοκρατία είναι νεκρή στην Ολλανδία», ήταν το μήνυμά του προς του πολιτικούς αρχηγούς των αντίπαλων κομμάτων σε προεκλογική συγκέντρωση στο Βόλενταμ, προπύργιο του κόμματός του. Ελάχιστοι, όμως, φαίνεται να σκοπεύουν να τον ακούσουν.

Η μετανάστευση βρίσκεται εκ νέου στην κορυφή της προεκλογικής ατζέντας, με πολλά μετριοπαθή κόμματα να σκληραίνουν τη ρητορική τους. Οι διαδηλώσεις έχουν γίνει βίαιες, συμπεριλαμβανομένων επεισοδίων έξω από ξενώνες προσφύγων και ταραχών στη Χάγη.

Ακόμη κι αν ο Βίλντερς, που υποστηρίζει ότι η Ολλανδία πρέπει να απορρίπτει όλες τις αιτήσεις ασύλου και να χρησιμοποιεί τον στρατό για τη φύλαξη των συνόρων, καταφέρει να έρθει πρώτος, κάτι όχι βέβαιο, καθώς το PVV μπορεί να χάσει έως και το ένα τρίτο των 37 εδρών του, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα μείνει εκτός κυβέρνησης.

Η απερχόμενη κυβέρνηση με μπροστάρη το PVV θεωρείται από τους ψηφοφόρους ως μία από τις πιο αναποτελεσματικές στην πρόσφατη ολλανδική ιστορία, αφού απέτυχε να τηρήσει την υπόσχεσή της για το πιο αυστηρό μεταναστευτικό καθεστώς στην Ευρώπη και να αντιμετωπίσει τη σοβαρή στεγαστική κρίση της χώρας.

Τα κόμματα που αναμένεται να ενισχυθούν περισσότερο, οι χριστιανοδημοκράτες (CDA), που μπορεί να αυξήσουν τις έδρες τους από 5 σε 22, και οι φιλελεύθεροι προοδευτικοί του D66, που προβλέπεται να φτάσουν τις 23 από 9, είναι εκείνα που ζητούν επιστροφή σε μια «υπεύθυνη» διακυβέρνηση.

Ο ηγέτης του CDA, Χένρι Μποντενμπαλ, πρώην σύμβουλος για θέματα βιωσιμότητας, δήλωσε: «Ζήσαμε δύο χρόνια διχαστικής πολιτικής και χάους. Θέλουμε να παρουσιάσουμε μια πολιτική της ελπίδας και της υπευθυνότητας».

Ο ίδιος δεσμεύτηκε να επαναφέρει την «ευπρέπεια» στην ολλανδική πολιτική, προσθέτοντας ότι ο Βίλντερς «δεν υπερασπίζεται τη δημοκρατία» και ότι «οποιοσδήποτε συνασπισμός με κοινοβουλευτική πλειοψηφία είναι δημοκρατικός: το να κερδίζεις τις εκλογές δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κυβερνάς».

Ο αρχηγός του D66, Ρομπ Γέττεν, δήλωσε από τον κεντρικό σταθμό του Άμστερνταμ: «Τα τελευταία χρόνια ακούσαμε πολύ αρνητισμό από την πολιτική. Ο κόσμος έχει κουραστεί από αυτό. Μια θετική καμπάνια είναι το κλειδί για να νικήσουμε τον Βίλντερς».

Η κεντροαριστερή συμμαχία των Πρασίνων και των Εργατικών (GroenLinks–PvdA), με επικεφαλής τον πρώην αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Φρανς Τίμερμανς, βρίσκεται δεύτερη στις δημοσκοπήσεις πίσω από το PVV και αναμένεται επίσης να αυξήσει τις έδρες της.

«Το πρόβλημα αυτής της χώρας είναι ότι τα τελευταία χρόνια δεν έγινε τίποτα. Κανένα πρόβλημα δεν λύθηκε, τουναντίον όλα έγιναν χειρότερα. Πρέπει να ξαναβάλουμε τη χώρα να δουλέψει, σε κοινωνική τροχιά», είπε ο Τίμερμανς.

Οι τέσσερις εταίροι της απερχόμενης κυβέρνησης: το PVV, το φιλελεύθερο-συντηρητικό VVD της πρώην υπουργού Δικαιοσύνης Ντιλάν Γεσιλγιοζ-Ζεγκερίους, το λαϊκιστικό αγροτικό BBB και το κεντρώο NSC, αναμένεται να χάσουν έδρες.

Το ποια κυβέρνηση θα προκύψει ύστερα από μήνες δύσκολων διαπραγματεύσεων είναι εξαιρετικά αβέβαιο. Αν το κοινοβούλιο απορρίψει μια κυβέρνηση μειοψηφίας του Βίλντερς, «ιστορικά, το δικαίωμα σχηματισμού συνασπισμού περνά στο δεύτερο κόμμα», εξήγησε ο Κλάες ντε Βρέσε από το Πανεπιστήμιο του Άμστερνταμ.

Με 16 κόμματα να αναμένεται να μπουν στη Βουλή, αλλά μόλις 6 να διαθέτουν πάνω από 10 έδρες, το πιθανότερο αποτέλεσμα είναι ένας ευρύς συνασπισμός, είτε κεντροαριστερός είτε κεντροδεξιός, που θα περιλαμβάνει κόμματα και από τις δύο πλευρές.

Όποια κι αν είναι η σύνθεσή του, θα πρέπει να δράσει γρήγορα. Παρά την έμφαση στη μετανάστευση, οι ψηφοφόροι θεωρούν ως μεγαλύτερο πρόβλημα της χώρας την έλλειψη κατοικιών, καθώς υπάρχουν περίπου 400.000 σπίτια σε μια χώρα 18 εκατομμυρίων.

Εάν δεν αντιμετωπιστεί αυτό, καθώς και άλλα πιεστικά ζητήματα όπως το αυξανόμενο κόστος υγείας, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η «επιστροφή στη λογική διακυβέρνηση» της Ολλανδίας μπορεί να αποδειχθεί βραχύβια.

«Υπάρχει μεγάλη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων και για πολλά άλλα ζητήματα», λέει η Λεονί ντε Γιονγκ, ειδική για την άκρα δεξιά στο Πανεπιστήμιο του Τίμπινγκεν. «Και ο Βίλντερς είναι κάποιος που ξέρει να μετατρέπει αυτή τη δυσαρέσκεια σε ψήφους».