Ο Καλβίνος δεν θέλει γυναίκες πολιτικούς

Το Μεταρρυθμισμένο Πολιτικό Κόμμα (SGP), που ιδρύθηκε το 1918 από εκπροσώπους των εκκλησιαστικών συμβουλίων των καλβινιστικών εκκλησιών, αποφάσισε (εκ νέου) να μην περιλάβει γυναίκες στις προκαταρκτικές λίστες των υποψηφίων του για τις βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου. Αψηφώντας δημοκρατικά κόμματα και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που απαιτούν το Σύνταγμα και οι διατάξεις των διεθνών συμβάσεων που έχει συνυπογράψει η Ολλανδία περί μη διακρίσεων στη βάση του φύλου να υπερισχύσουν της θρησκοληψίας ως πολιτικής αξίας και των όποιων επιταγών ανάγονται στην εποχή και σε ρήσεις της Βίβλου.

Το φονταμενταλιστικό αυτό προτεσταντικό κόμμα είναι μια περιθωριακή δύναμη στην πολιτική σκηνή. Εχει 30.000 μέλη, μόλις τρεις βουλευτές από τους 150 της ολλανδικής Βουλής, δύο γερουσιαστές και έναν ευρωβουλευτή. Αλλά η μικρή επιρροή του δεν μπορεί να είναι λόγος για μια πρακτική που συνιστά δημοκρατική ανωμαλία στην ίδια την καρδιά της «προηγμένης» Ευρώπης, που τόσο αρέσκεται να κάνει μαθήματα σε «λιγότερο αναπτυγμένες κοινωνίες που με την κρατική συνενοχή περιορίζουν τα δικαιώματα των γυναικών» λέει το Ιδρυμα Κλάρα Βίχμαν, που πήρε το όνομά του από μία από τις πρώτες νομικούς της χώρας, αναρχική, φεμινίστρια και ακτιβίστρια για την κατάργηση των φυλακών.

Με μόνη πυξίδα τη Βίβλο

Ο εκπρόσωπος του κόμματος, Πέτερ Σμιτ, επιμένει πως το φύλο δεν υπήρξε ποτέ κριτήριο για τις λίστες των υποψηφίων στις βουλευτικές εκλογές, έστω κι αν όλοι ανεξαιρέτως είναι άντρες. Αλλά η πραγματικότητα είναι πως ο αποκλεισμός των γυναικών αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις αρχές αυτού του κόμματος, που δηλώνει πως «η χώρα πρέπει να κυβερνάται απόλυτα στη βάση των εντολών του Θεού όπως αυτές αποκαλύφθηκαν στις Ιερές Γραφές».

Στο καταστατικό του ορίζει πως τα δύο φύλα έλαβαν διαφορετικό «κάλεσμα» από το Θεό, που πρώτα δημιούργησε τον Αδάμ και μετά την Εύα, εξ ου και «ο άντρας είναι η κεφαλή της γυναίκας». Γεγονός που δείχνει ότι είναι ακατάλληλες για την άσκηση πολιτικής -λέει- παραθέτοντας τον Απόστολο Παύλο που «στις επιστολές του είπε πως εκείνες πρέπει να παραμένουν σιωπηλές όσο εκείνοι παίρνουν τις αποφάσεις».

Εναν αιώνα και περισσότερο από τότε που οι Ολλανδές κέρδισαν το δικαίωμα να εκλέγονται (1917) το κράτος επιτρέπει να υπάρχει (χωρίς να υφίσταται καμία συνέπεια) ένα θρησκευτικό κόμμα που τους το αρνείται και που ώς πρόσφατα τους απαγόρευε ακόμη και να είναι και μέλη του.

Παρά την απόφαση του 2001 της Eπιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Κατάργηση Ολων των Μορφών Διακρίσεων κατά των Γυναικών (CEDAW) ότι αυτή η πρακτική παραβιάζει τη σχετική Σύμβαση του ΟΗΕ, την οποία η Ολλανδία έχει συνυπογράψει, χρειάστηκε να περάσουν άλλα έξι χρόνια αδιαφορίας της κυβέρνησης, μια τεράστια κινητοποίηση γυναικείων οργανώσεων, μια δικαστική απόφαση το 2005 που κήρυσσε παράνομη τόσο την πρακτική του SGP όσο την κρατική χρηματοδότηση των 800.000 ευρώ τον χρόνο που συνέχιζε να παίρνει, για να επιτρέψει τελικά γυναίκες να γίνονται μέλη του το 2007, χωρίς όμως το δικαίωμα να εκλέγονται.

Για το δικαίωμα αυτό χρειάστηκε άλλη πολύχρονη δικαστική μάχη, μια απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Ολλανδίας και ακόμα μία από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 2012 που επικύρωσε πως η στάση του SGP εκπορευόταν από διακρίσεις και πως το κράτος πρέπει να διασφαλίσει πως οι γυναίκες θα έχουν δικαίωμα να μετέχουν στις λίστες των υποψηφίων του. Εναν χρόνο μετά το SGP άλλαξε κάποιες διατυπώσεις συμφωνώντας (ως πολιτικό στρατήγημα) να άρει την απαγόρευση των γυναικών να μετέχουν στις λίστες του, αλλά όχι και τις «θεμελιώδεις αρχές» του, συνεχίζοντας να αποτρέπει έτσι συστηματικά τη συμμετοχή τους.

Ουδετερότητα στην παρανομία;

Η Λίλιαν Γιάνσεν ήταν η πρώτη γυναίκα που το 2014 εκλέχτηκε δημοτική σύμβουλος με το SGP (τρεις όλες και όλες σήμερα) στο Βλίσινγεν, όπου το κόμμα δεν είχε άντρα υποψήφιο να κατεβάσει. Αλλά τον Μάιο η ηγεσία του καταψήφισε με συντριπτική πλειοψηφία πρότασή της για τροποποίηση του καταστατικού, ώστε να επιτραπεί σε γυναίκες (όπως η ίδια) να διεκδικήσουν μια θέση στη Βουλή.

Ούτε στο παρελθόν, ούτε και μετά την άρνηση αλλαγής του καταστατικού του, ούτε και με την παρουσίαση της αποκλειστικά αντρικής λίστας υποψηφίων του στις αρχές Αυγούστου η ολλανδική κυβέρνηση θέλησε να κινηθεί κατά του SGP, να το απαγορεύσει έως ότου συμμορφωθεί με το Σύνταγμα, τις δικαστικές αποφάσεις και τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας ή έστω να του επιβάλει κάποιες κυρώσεις. Το ολλανδικό κράτος δεκαετίες τώρα προτιμά να κρατά μια παράδοξου τύπου «ουδετερότητα», θεωρώντας πως έρχονται σε σύγκρουση και αντιπαράθεση δύο διαφορετικά βασικά δικαιώματα: η ελευθερία θρησκευτικών πεποιθήσεων και η ελευθερία πολιτικής εκπροσώπησης.

Μια άποψη που, όπως έλεγε ο Τομ Μπαρκχάουσεν, νομικός του Ιδρύματος Κλάρα Βίχμαν, δεν είναι αμερόληπτη, αλλά ενδεικτική δύο μέτρων και δύο σταθμών. «Εχει ενδιαφέρον πόσο πιο ανεκτικοί είμαστε απέναντι στο SGP, ένα κόμμα που δρα ορμώμενο από τη χριστιανική παράδοση. Η κατάσταση θα ήταν τελείως διαφορετική αν ένα κόμμα της ισλαμικής πίστης δεν κατέβαζε γυναίκες υποψήφιες γιατί λέει ότι το απαγορεύει το Κοράνι. Ενδεικτικό αυτής της ανεκτικότητας είναι και το γεγονός ότι όταν με επιστολή του το Ιδρυμα ζήτησε από την απερχόμενη υπουργό Εσωτερικών, Γιούντιθ Αϊτερμαρκ, να ανακοινώσει τι μέτρα θα λάβει ώστε να αποτρέψει το SGP από αυτή την αντισυνταγματική πρακτική, η απάντησή της ήταν «θα μιλήσω με τους υπεύθυνους του κόμματος».