Πολύ προτού ο Ντόναλντ Τραμπ και ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, οραματιστούν αυτόνομες περιοχές υπό επιχειρηματική ιδιοκτησία, όπως τη Ριβιέρα της Μεσογείου ή τις 6-7 ιδιωτικές κυρίαρχες «έξυπνες πόλεις» στην ισοπεδωμένη Γάζα, μια σειρά από μεγιστάνες της Σίλικον Βάλεϊ έβαλαν μπροστά να δημιουργήσουν τις δικές τους, όπου μόνος νόμος θα είναι το «δίκαιο» των επιχειρήσεών τους και η απρόσκοπτη ροή των κερδών τους.
Ο Ιλον Μασκ μόλις απέκτησε τη Starbase, μια περιοχή που εντάχθηκε επίσημα ως καινούργια πόλη του Τέξας. Ο Μπράιαν Αρμστρονγκ, CEO της Coinbase, νουθετεί τον πρόεδρο Τραμπ να αρχίσει να υλοποιεί την προεκλογική δέσμευσή του για την ίδρυση δέκα επίσης ιδιόκτητων «Εξυπνων Ελεύθερων Πόλεων» σε ομοσπονδιακά εδάφη. Ο Πάλμερ Λάκι, ιδρυτής της εταιρείας αμυντικής τεχνολογίας Anduril, προτείνει να μετατραπεί ο Κόλπος του Γουαντάναμο (που οι ΗΠΑ κατέχουν παράνομα στην Κούβα) σε μια ιδιωτική «Πόλη Ελευθερίας, ένα είδος Σιγκαπούρης της Καραϊβικής». Κι ο Ντράιντεν Μπράουν ίδρυσε την εταιρεία Praxis, η οποία σχεδιάζει τη δημιουργία μιας ομώνυμης κυρίαρχης πόλης με τη συμμετοχή 124 επιχειρήσεων σε κάποιο (απροσδιόριστο;) σημείο της Μεσογείου αφού απέτυχε να αγοράσει... τη Γριλανδία (πριν απειλήσει να το κάνει ο Τραμπ) όπου ήθελε να την εγκαταστήσει.
Το Δικτυωμένο Κράτος
Είναι αποκαλυπτικό πως την Praxis κι άλλες ανάλογες «πειραματικές πόλεις» χρηματοδοτούν μέσω της Pronomos Capital (επενδυτική εταιρεία του Πάτρι Φρίντμαν, εγγονού του νεοφιλελεύθερου οικονομολόγου Μίλτον Φρίντμαν) κάποιοι από τους πιο γνωστούς δισεκατομμυριούχους της Σίλικον Βάλεϊ: ο Πίτερ Τιέλ (με περιουσία 20,8 δισ. δολάρια), συνιδρυτής των PayPal και Palantir, χρηματοδότης ακροδεξιών ομάδων, από τους συμβούλους στη διαμόρφωση του υπουργικού συμβουλίου του Τραμπ στην πρώτη του θητεία και εμπνευστής της ιδέας για δημιουργία πλωτών πόλεων-κρατών σε διεθνή ύδατα· ο Μαρκ Αντρίσεν (με περιουσία 1,9 δισ. δολάρια), συνιδρυτής του Netscape και της τεχνο-επενδυτικής εταιρείας Andreessen Horowitz, ο οποίος διορίστηκε άτυπος σύμβουλος του Τραμπ το 2024· ή ο Σαμ Αλτμαν (με περιουσία 1,8 δισ. δολάρια), CEO της OpenAI, που επέβλεψε το λανσάρισμα του ChatGPT.
Τα σχέδιά τους κουβαλούν ένα βαρύ ιδεολογικό φορτίο ολοκληρωτισμού, αφού αυτές οι εταιρικές «ελεύθερες ζώνες» αποτελούν στην ουσία ένα είδος φασιστικών πόλεων, «αρένες αυταρχισμού» όπου οι δισεκατομμυριούχοι και οι επιχειρήσεις τους καθορίζουν κάθε πτυχή της ζωής και της λειτουργίας τους. Ετσι τις φαντάστηκε στο βιβλίο του «Το Δικτυωμένο Κράτος» (The Network State) ο δισεκατομμυριούχος τεχνο-επενδυτής, πρώην επικεφαλής τεχνολογίας (CTO) της Coinbase και πρώην μέτοχος της Andreessen Horowitz, Μπάλατζι Σρινιβάσαν.
Το πόνημά του σταχυολογεί ιδέες που έχει διατυπώσει από το 2008 ο ακροδεξιός ιδεολόγος της αυλής του Τραμπ, συνιδρυτής του «νεο-αντιδραστικού κινήματος» (NRx) και του «Σκοτεινού Διαφωτισμού», Κέρτις Γιάρβιν, στο «Patchwork», δοκίμιό του για μικρo-κράτη - «κυρίαρχες επιχειρήσεις» (τις SovCorp, που θα κυβερνούνται από έναν μονάρχη CEO με απόλυτη εξουσία), αλλά και θεωρίες από παλαιότερο ακροδεξιό ελευθεριακό μανιφέστο, «Το Κυρίαρχο Ατομο», που προφήτευε την κατάρρευση των κρατών-εθνών και την ανάδυση στη θέση τους ιδιωτικών μικρο-εθνών.
Τεχνο-σιωνισμός
Η λύση που προτείνει το Δικτυωμένο Κράτος, δηλαδή η «έξοδος» από τη δημοκρατία και η είσοδος σε ένα «λαμπρό μέλλον» όπου ιδιωτικά τεχνολογικά φέουδα κυβερνιούνται από το κεφάλαιο και οτιδήποτε δημόσιο καταργείται, περιλαμβανομένης της κοινής γνώμης, έγινε το όραμα αυτής της tech oligarchy ή broligarchy (τεχνο-ολιγαρχία ή αδελφο-oλιγαρχία, ανάμεσα στους «bro» της Σίλικον Βάλεϊ), όπως τους αποκαλεί το The Week: «Μιλούν για καινοτομία, αλλά στην πραγματικότητα είναι μέρη όπου δημοκρατία, κανονισμοί, φόροι δεν θα ισχύουν: ένα καταφύγιο δισεκατομμυριούχων για να αποφύγουν τους δημοκρατικούς κανόνες και θεσμούς και τη δημόσια λογοδοσία», γράφει χαρακτηριστικά η ερευνητική πλατφόρμα techpolicy.press.
Εχει εξαιρετικό ενδιαφέρον πως ο Σρινιβάσαν εμπνεύστηκε το Διαδικτυακό Κράτος από το Ισραήλ, όπως έλεγε σε podcast του: «Αυτό που πραγματικά επιδιώκω είναι ένα είδος τεχνο-σιωνισμού: μια κοινότητα που διαμορφώνεται στον κυβερνοχώρο και έπειτα συγκεντρώνεται σε έναν φυσικό χώρο για να δημιουργήσει μια αντίστροφη διασπορά». Δηλαδή, να έρθουν όλοι οι «ομοϊδεάτες με κοινά συμφέροντα» σε αυτόν τον τόπο εκτοπίζοντας όσους μένουν εκεί, όπως ακριβώς κάνει το Ισραήλ με τους Παλαιστίνιους.
Το Δικτυωμένο Κράτος δεν είναι μια περιθωριακή φαντασίωση, αλλά το αναδυόμενο σχέδιο ενός τεχνολογικά υποστηριζόμενου αυταρχισμού. Οι άνθρωποι πίσω από αυτό δεν είναι εκκεντρικά φρικιά, αλλά μεγιστάνες της τεχνολογίας που αναδιαμορφώνουν την παγκόσμια πολιτική με επιχειρηματικά κεφάλαια και ιδεολογία. Και σε αυτήν την προσπάθεια νομιμοποίησης και ομαλοποίησης της ιδιωτικοποιημένης εταιρικής κυριαρχίας, ο Τραμπ είναι το τέλειο όχημα για τεράστιες επενδύσεις σε real estate, ανεξέλεγκτη εξουσία, απεριόριστες επιχειρηματικές ευκαιρίες χωρίς κανένα θεσμικό κώλυμα: ολοκληρωτισμός μεταμφιεσμένος σε καινοτομία, κυριαρχία ξεπουλημένη στον πλειοδότη και καπιταλισμός χωρίς προσκόμματα.
«Είναι θύλακες απαλλαγμένοι από κάθε δημοκρατική αρχή: η επιτομή ενός νέου αντιδημοκρατικού εξτρεμισμού, δικτυωμένου, χρηματοδοτούμενου από κρυπτονομίσματα με μανδύα μια γλώσσα της ελευθερίας», συμπυκνώνει η ερευνητική πλατφόρμα techpolicy.press. «Το Δικτυωμένο Κράτος δεν έχει σχέση με την ελευθερία, αλλά με την εξουσία. Δεν είναι ουτοπία, αλλά οχυρό απέναντι σε ρυθμίσεις, φόρους, κυρώσεις. Μια πόλη-φρούριο με άμυνα από drones και ανεξέλεγκτη βιοτεχνολογία, όπου το κεφάλαιο είναι βασιλιάς και η ιθαγένεια είναι μια συνδρομή».
Ολα αυτά δεν είναι απλώς θεωρίες. Οι οπαδοί του Κράτους Δικτύου έχουν ήδη δημιουργήσει μια πρότυπη πιλοτική τέτοια οντότητα. Χρηματοδοτείται από την Pronomos, λέγεται Próspera κι είναι μια αυτόνομη πόλη στην Ονδούρα που λειτουργεί με δική της «κυβέρνηση» και ξεχωριστό νομικό σύστημα από την υπόλοιπη χώρα. Η Próspera μάλιστα προσέφυγε κατά της κυβέρνησης απαιτώντας 11 δισ. δολάρια σε ζημιές, μετά που το Ανώτατο Δικαστήριο κήρυξε αντισυνταγματικούς τους όρους λειτουργίας της «ελεύθερης ζώνης» που της πρόσφερε προηγούμενη διεφθαρμένη ακροδεξιά κυβέρνηση που ανέλαβε τη χώρα μετά το πραξικόπημα του 2009.
Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.
Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.
Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.
Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.
Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας