Chinamaxxing σημαίνει κινεζική ήπια ισχύς

«Κάνω τον Κινέζο» σημαίνει προσποιούμαι τον ανήξερο, τον ανεύθυνο. Στον σύγχρονο διαδικτυωμένο πλανήτη ακριβώς η ίδια έκφραση μπορεί πλέον να δηλώνει και κάτι ελαφρύ και θετικό: το πόσο cool είναι να φέρεσαι σαν Κινέζος.

Μια νέα τάση κυριαρχεί σε μερίδα νέων της Δύσης στο TikTok. «Γίνονται Κινέζοι» για λίγο υιοθετώντας στερεοτυπικά κινεζικές καθημερινές συνήθειες. Πίνουν χλιαρό νερό για λόγους ευεξίας, φορούν σαγιονάρες, παίρνουν για πρωινό αλμυρό χυλό ρυζιού (κόνζι). Αποφεύγουν να κρατάνε τα «ξυλάκια» κάθετα όταν τρώνε γιατί αυτό θυμίζει κινήσεις θυμιατού στις κηδείες. Φροντίζουν να είναι σεμνοί και ταπεινοί ώστε να επιδεικνύουν πάντα στην κοινωνία το καλό τους πρόσωπο, το «μιάνζι», όπως ορίζει το κινεζικό σαβουάρ βιβρ.

Η τακτική αυτή ακολουθείται μεταξύ σοβαρού και αστείου. Στο ένα άκρο βρίσκεται η αναγνώριση μερικών τυπικών γνωρισμάτων ενός πανάρχαιου λαού, στο άλλο καραδοκεί η επιπέδου σχολικού χαβαλέ πρόκληση – το ιντερνετικό «challenge».

Ομως το Chinamaxxing («Φέρομαι σαν Κινέζος»), όπως ονομάζεται αυτή η εκ πρώτη όψεως αθώα διαδικτυακή μόδα, δηλώνει κάτι περισσότερο. Chinamaxxing σημαίνει κινεζική ήπια ισχύς (soft power). Δίπλα στους δύο εκατομμύρια ένστολους του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, στους πυραύλους με τα πυρηνικά και τις απειλές για εισβολή στην Ταϊβάν, η πολιτισμική διείσδυση της Κίνας στον υπόλοιπο κόσμο είναι γεγονός.

Αϋλα πολύχρωμα πετράδια

«Η Κίνα φαίνεται να γίνεται όλο και πιο cool» γράφει η Βίβιαν Γουάνγκ, ανταποκρίτρια των New York Times στο Πεκίνο. Και εξηγεί: «Μεγάλοι Αμερικανοί influencers, όπως ο youtuber IShowSpeed και ο Hasan Piker, έχουν ταξιδέψει στην Κίνα, όπου ενθουσιάστηκαν με τα τρένα υψηλής ταχύτητας και τα σόου με led φώτα. Ο μπασκετμπολίστας του NBA Βίκτορ Γουενμπανιάμα πέρασε 10 ημέρες διαλογιζόμενος με μαχητές-μοναχούς του βουδιστικού μοναστηριού Σαολίν. Ενα νέο μπουφάν της Adidas, εμπνευσμένο από ρούχα της δυναστείας των Τανγκ, έγινε επιτυχία στη μόδα. Και, φυσικά, υπάρχουν τα Labubu, τα δημοφιλή λούτρινα κουκλάκια με το σαρδόνιο χαμόγελο».

Τα πολύχρωμα πετράδια της ήπιας ισχύος είναι άυλα. Τα περιέγραψαν ο εισηγητής του όρου Αμερικανός καθηγητής Τζόζεφ Νάι (1937-2025) και οι επίγονοί του: ένα πάτσγουορκ από αξίες, συμπεριφορές και εκφάνσεις πολιτισμού, μαζί με lifestyle και ποπ κουλτούρα, αθλητισμό, μόδα, σινεμά, μουσική, mass media, social media, νεωτερική χρήση της παράδοσης – και άλλα ων ουκ έστιν αριθμός.

Από το να βλέπεις την ταινία «Easy Rider» και να ονειρεύεσαι μια Harley-Davidson μέχρι το να θαυμάζεις τις συμφωνικές ορχήστρες της Γερμανίας και να συλλέγεις διαφορετικές ερμηνείες της Ενάτης του Μπετόβεν.

Η αλήθεια είναι ότι η σημερινή Κίνα των κόκκινων καπιταλιστών απέχει ακόμη πολύ από το να επιδεικνύει ήπια ισχύ. Μπορεί τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και τα κάθε λογής προϊόντα να κατακλύζουν τις διεθνείς αγορές, αλλά δεν κερδίζουν «τις καρδιές και τα μυαλά» των άλλων λαών. Αλλο ο καταναλωτισμός, άλλο η soft power.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι απόψεις των Δυτικών για την Κίνα παραμένουν κυρίως αρνητικές. Απλώς, για πολλούς ανθρώπους στον κόσμο, και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπό τον πρόεδρο Τραμπ έχουν απολέσει μεγάλο μέρος της αλλοτινής λάμψης τους.

Ο πολιτικός και πολιτισμικός κατακερματισμός της Αμερικής και η χωρίς ηθική πυξίδα δράση των μεγιστάνων της τεχνολογίας έχουν αποδυναμώσει σημαντικά την ελκυστικότητα των ΗΠΑ. «Ως αντίβαρο, η ελκυστικότητα της Κίνας αυτή τη στιγμή είναι μάλλον μια αντίδραση παρά πραγματικός ενθουσιασμός για την ίδια την Κίνα» λέει στους New York Times η Γιν Ζου, ιστορικός του κινηματογράφου που έχει ερευνήσει την κινεζική ήπια ισχύ.

Tesla εναντίον Shanghai Maglev

Μεταξύ ενός αυτοκινήτου Tesla του Ιλον Μασκ και του εμπορικού τρένου Shanghai Maglev που ταξιδεύει με 500 χιλιόμετρα την ώρα σε μονή μαγνητική ράγα, όλο και περισσότεροι θαυμάζουν το επίτευγμα της κινεζικής τεχνολογίας. Κι ας είναι βιτρίνα ενός 100% ανελεύθερου καθεστώτος, κατ’ όνομα κομμουνιστικού, όπου επικρατούν η ανισότητα, η λογοκρισία, η καταστολή και η ανηλεής εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

Το 2016 το καθεστώς του Πεκίνου έπαιξε κι έχασε σε ένα στοίχημα που δεν έχει κερδηθεί έκτοτε: να υλοποιήσει την πρώτη παγκόσμια εισπρακτική και καλλιτεχνική επιτυχία της Κίνας στο σινεμά.

Ανέθεσε στον γνωστό σκηνοθέτη Ζαν Γιμού να «πουλήσει» στην οθόνη κάτι εμβληματικά κινεζικό. Προέκυψε η ταινία «Το Σινικό Τείχος», αγγλόφωνη, πανάκριβη, με Αμερικανούς σεναριογράφους και πρωταγωνιστή τον Ματ Ντέιμον. Σήμερα ελάχιστοι τη θυμούνται.

Οπως κανείς δεν ξέρει κάποιο 100% κινεζικής εμπνεύσεως διεθνές hit στον χώρο του τραγουδιού – διότι δεν υπάρχει τέτοιο hit. Σε αντιδιαστολή, η μικρή Νότια Κορέα με την K-Pop κάνει θραύση διεθνώς χρόνια τώρα, ένα υπόδειγμα ήπιας ισχύος.

Ηθελε σκληρή δουλειά μέχρι να φορέσουν οι πατεράδες μας «αμερικανικά» τζιν παντελόνια και να λατρέψουν τον Χέντριξ. Ο δρόμος αυτός είναι και σήμερα μακρύς.

Για να τον διαβεί η Κίνα δεν αρκεί μια μόδα στο TikTok όπως το Chinamaxxing.