Η εξέγερση πέτυχε, το μέλλον αβέβαιο

Η Μαδαγασκάρη είναι από εκείνα τα μέρη που σπάνια γίνονται είδηση. Οι περισσότεροι την έχουν στο μυαλό τους απλά ως έναν εξωτικό προορισμό με μαγευτικές παραλίες, αλλά δεν γνωρίζουν τίποτα για τον τόπο, ένα μεγάλο νησί στον Ινδικό Ωκεανό απέναντι από την Αφρική, πρώην γαλλική αποικία, και για τους ανθρώπους του. Αυτό άλλαξε από τα μέσα περίπου του Σεπτέμβρη που μόλις πέρασε, όταν οι «εξωτικοί» κάτοικοι του μαγευτικού νησιού εξεγέρθηκαν για να διεκδικήσουν μια καλύτερη ζωή.

Εκτοτε, η Μαδαγασκάρη αποτελεί σε καθημερινή σχεδόν βάση θέμα στα μεγάλα διεθνή ειδησεογραφικά μέσα, καθώς εκεί εξελισσόταν μια από τις πιο μεγάλες, αλλά ταυτόχρονα και από τις πιο βίαιες των λεγόμενων εξεγέρσεων της Gen Z που σημειώνονται αυτό το διάστημα σε κάποιες χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου. Σε αντιδιαστολή όμως με το Νεπάλ, η πρόσφατη εξέγερση του οποίου ενέπνευσε σε μεγάλο βαθμό τη νεολαία της Μαδαγασκάρης, τα ηνία της εξουσίας δεν έχουν περάσει σε μια μεταβατική πολιτική εξουσία, αλλά στον στρατό.

Παρωδία δημοκρατίας

Χθες, η CAPSAT, μια επίλεκτη μονάδα του στρατού που από το Σάββατο είχε ταχθεί στο πλευρό των διαδηλωτών, ανακοίνωσε επίσημα ότι ανέλαβε τα ηνία της κυβέρνησης. Αγνωστο το πού βρίσκεται ο έκπτωτος -όπως όλα δείχνουν- πρόεδρος της χώρας, Αντρι Ρατζοελίνα, ο οποίος τις τελευταίες μέρες είχε εξαφανιστεί, φοβούμενος, όπως είπε, για απόπειρα κατά της ζωής του. Σύμφωνα με κάποιες φήμες βρίσκεται στο Ντουμπάι. Σύμφωνα με άλλες, διέφυγε με αεροπλάνο που του διέθεσε η γαλλική κυβέρνηση.

Χθες πάντως, πρόλαβε να διατάξει εξ αποστάσεως τη διάλυση της Βουλής προκειμένου να αποτρέψει ψηφοφορία για την καθαίρεσή του λόγω απουσίας από τη θέση του. Οι βουλευτές προχώρησαν τελικά κανονικά στην ψηφοφορία, αν και όλα αυτά δεν έχουν πια ιδιαίτερη σημασία.

«Σε 18 μήνες με δύο χρόνια», απάντησε ο νέος, προσωρινός επικεφαλής της χώρας, συνταγματάρχης Μάικλ Ραντριανιρίνα, όταν ρωτήθηκε πότε θα προκηρυχθούν νέες εκλογές και υποσχέθηκε ότι θα διορίσει προσεχώς μια πολιτική κυβέρνηση. Ο κόσμος είχε ξεχυθεί στους δρόμους πανηγυρίζοντας για την εξέλιξη, ενώ από το γραφείο της προεδρίας ανακοινωνόταν ότι ο Ρατζοελίνα παραμένει πρόεδρος.

Αιματοβαμμένοι στρατηγοί

Μάλλον μάταια. Ο Ρατζοελίνα είχε προσπαθήσει να κατευνάσει τη λαϊκή οργή στα τέλη Σεπτεμβρίου απομακρύνοντας τον πρωθυπουργό και ολόκληρη την κυβέρνηση. Είχε προηγηθεί πάνω από μία εβδομάδα αναταραχών μετά την άγρια καταστολή των διαδηλώσεων που κατέληξε στον θάνατο 22 ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων 100, σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ. Η νεολαία της χώρας εξεγέρθηκε διαμαρτυρόμενη για τη φτώχεια και τις συχνές διακοπές στην υδροδότηση και στο ηλεκτρικό ρεύμα και ζητούσε την παραίτηση του προέδρου και της κυβέρνησης, τους οποίους κατηγορούσε για διαφθορά και ανικανότητα. Η ειρωνεία είναι ότι ο Ρατζοελίνα αποπέμπεται από την εξουσία από την ίδια επίλεκτη στρατιωτική μονάδα που τον είχε ανεβάσει σε αυτήν το 2009.

Ο Ρατζοελίνα, επιχειρηματίας και πρώην DJ που το 2007 είχε εκλεγεί δήμαρχος της πρωτεύουσας Ανταναναρίβο, πρωτοστάτησε σε ένα λαϊκό κίνημα κατά του αντιδημοφιλούς προέδρου Μαρκ Ραβαλομανάνα, που τότε είχε αφήσει πίσω του πάνω από 100 νεκρούς, και ανέλαβε την προεδρία με τη στήριξη του στρατού. Εκείνο ήταν το τρίτο στη σειρά πραξικόπημα που βίωνε η Μαδαγασκάρη από το 1960, τη χρονιά που απέκτησε την ανεξαρτησία της. Ο Ρατζοελίνα έχασε τις εκλογές το 2013, αλλά επανεκλέχθηκε το 2018 και το 2023, ενώ ενδιαμέσως, κατά την περίοδο 2021-2022, η Μαδαγασκάρη έφτασε στα όρια του λιμού εξαιτίας της παρατεταμένης ξηρασίας.

Η Μαδαγασκάρη ζει κυρίως από τη γεωργία και τον τουρισμό και συγκαταλέγεται στις φτωχότερες χώρες στον κόσμο. Περίπου το 75% του πληθυσμού της ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, ενώ μόνο το ένα τρίτο έχει πρόσβαση σε ηλεκτρισμό. Για την ιστορία, τη δεκαετία του 1980 αναγκάστηκε να προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο το οποίο, κατά τη συνήθη τακτική του, απαίτησε λιτότητα και ιδιωτικοποιήσεις. Πράγμα που, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, δεν βοήθησε τελικά καθόλου τη χώρα.