Μαδαγασκάρη όπως Νεπάλ;

Η Μαδαγασκάρη σπάνια γίνεται είδηση. Οι περισσότεροι την έχουν στο μυαλό τους απλά ως ένα εξωτικό προορισμό με μαγευτικές παραλίες, αλλά δεν γνωρίζουν τίποτα για τον τόπο, ένα μεγάλο νησί στον Ινδικό Ωκεανό, απέναντι από την Αφρική και για τους ανθρώπους του. Ανθρώπους πραγματικούς και όχι φόντο σε καρτ ποστάλ ή σε αναρτήσεις στο Ινσταγκραμ, η ζωή των οποίων μόνο ειδυλλιακή δεν είναι. Αυτό άλλαξε λίγο τις τελευταίες μέρες όταν αυτοί οι «εξωτικοί» άνθρωποι εξεγέρθηκαν για να διεκδικήσουν μια καλύτερη ζωή, χτυπήθηκαν, μάτωσαν, κάποιοι από αυτούς σκοτώθηκαν, αλλά προκάλεσαν την πτώση της κυβέρνησής τους. Η ιστορία τους θυμίζει πολύ τα πρόσφατα γεγονότα στο Νεπάλ, άλλον ένα «εξωτικό» προορισμό για τον οποίο στην πραγματικότητα γνωρίζουμε ελάχιστα. Κοινός παρονομαστής και στις δύο περιπτώσεις ο ξεσηκωμός των νέων και της λεγόμενης Gen Z.

O πρόεδρος της χώρας Αντρι Ρατζοελίνα έδωσε την Τρίτη την εντολή για παραίτηση της κυβέρνησης, ύστερα από περίπου μία εβδομάδα αναταραχών που κατέληξε στον θάνατο τουλάχιστον 22 ανθρώπων και τον τραυματισμό άλλων 100, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΟΗΕ ο οποίος καταδίκασε την υπέρμετρη και άσκοπη χρήση βίας. Η νεολαία της χώρας εξεγέρθηκε διαμαρτυρόμενη για τη φτώχεια και τις συχνές διακοπές στην υδροδότηση και στο ηλεκτρικό ρεύμα και ζητούσε την παραίτηση του προέδρου και της κυβέρνησης, τους οποίους κατηγορούσε για διαφθορά και ανικανότητα. Η εξέγερση, η οποία οργανώθηκε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυρίως από το Facebook, είχε ως επίκεντρο το κεντρικό Πανεπιστήμιο της χώρας στην πρωτεύουσα Ανταναναρίβο και επεκτάθηκε γρήγορα σε άλλες οχτώ πόλεις. Πολλοί έγραψαν στις αναρτήσεις τους ότι εμπνεύστηκαν από τον πρόσφατο ξεσηκωμό της Gen Z στο Νεπάλ, καθώς κι από την αντίστοιχη εξέγερση πέρυσι στην Κένυα.

Η κυβέρνηση επέβαλε απαγόρευση της κυκλοφορίας και έστειλε την αστυνομία να καταστείλει τις διαδηλώσεις κάνοντας χρήση δακρυγόνων και πλαστικών σφαιρών. Πολλοί άνθρωποι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν: διαδηλωτές, απλοί περαστικοί, καθώς και άλλοι που συμμετείχαν σε λεηλασίες καταστημάτων. Παρά την άγρια καταστολή, οι διαδηλωτές δεν έκαναν πίσω. Τελικά, αναγκάστηκε να διατάξει τη διάλυση σύσσωμη της κυβέρνησης, αφού η προ ημερών αποπομπή του υπουργού ενέργειας δεν στάθηκε αρκετή για να κατευνάσει τη λαϊκή οργή. Οι ίδιοι κυβερνώντες όμως θα παραμείνουν στις θέσεις τους ως μεταβατικοί, μέχρι τον διορισμό νέας κυβέρνησης. Ο πρόεδρος κάλεσε σε διάλογο τη νεολαία, ζήτησε συγγνώμη και δήλωσε ότι «κατανοεί» την οργή της και τις αγωνίες της. Αμφισβήτησε όμως τα νούμερα για τους νεκρούς και τους τραυματίες, αποδίδοντάς τα σε φήμες και παραπληροφόρηση.

Μένει να φανεί αν οι διαδηλώσεις θα κοπάσουν και αν ο Ρατζοελίνα θα καταφέρει να παραμείνει στη θέση του, πράγμα που φαίνεται να τον καίει περισσότερο αυτή τη στιγμή. Πρόκειται για ένα πρόσωπο που έχει διαδραματίσει κομβικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της χώρας τις δυο τελευταίες δεκαετίες. Το 2009 πρωτοστάτησε σε ένα κίνημα κατά του αντιδημοφιλούς προέδρου Ραβαλομανάνα που τότε είχε αφήσει πίσω του πάνω από 100 νεκρούς. Το Ανώτατο Δικαστήριο ανακήρυξε πρόεδρο της χώρας τον Ρατζοελίνα ο οποίος παρέμεινε στην εξουσία ως το 2013, οπότε έχασε τις εκλογές. Επανεκλέχθηκε το 2018 και κατόπιν το 2023, ενώ ενδιαμέσως, κατά την περίοδο 2021-2022, η Μαδαγασκάρη έφτασε στα όρια του λιμού εξαιτίας της παρατεταμένης ξηρασίας.

Ενημερωτικά, η Μαδαγασκάρη, πρώην γαλλική αποικία που απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1960 και ζει κυρίως από τη γεωργία και τον τουρισμό, συγκαταλλέγεται στις φτωχότερες στον κόσμο. Περίπου το 75% του πληθυσμού της ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα. Για την ιστορία, την δεκαετία του 1980 αναγκάστηκε να προσφύγει στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο το οποίο, κατά την συνήθη τακτική του, απαίτησε λιτότητα και ιδιωτικοποιήσεις. Κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, δεν πήγε καθόλου καλά αυτό. Ούτε στη Μαδαγασκάρη.