Περιπλανήσεις σε έναν θαυμαστό υδάτινο κόσμο

Μέσα σε μια σχετικά μικρή ακτογραμμή, που γεωγραφικά δεν ξεπερνά τα 20-30 χιλιόμετρα, απλώνονται κατά μήκος του παραλιακού μετώπου της Θράκης τουλάχιστον επτά μικρές και μεγαλύτερες λίμνες γλυκού και αλμυρού νερού, σχηματίζοντας ένα τοπίο έντονων αντιθέσεων.

Το σύνθετο αυτό υγροτοπικό σύμπλεγμα, που συγκροτούν οι λίμνες και οι λιμνοθάλασσες Βιστωνίδα, Ξηρολίμνη, Καρατζά, Αλυκή, Πτελεά, Ελος και Μητρικού (ή Ισμαρίδα), καταλαμβάνει μια εντυπωσιακή υδάτινη επιφάνεια που αγγίζει σε έκταση τα 170 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Πρόκειται για έναν τόπο ανοιχτό στο φως, μια πλατιά γη όπου το τοπίο μεταμορφώνεται διαρκώς, γεννώντας εικόνες, ήχους, χρώματα και φτερουγίσματα που διασχίζουν τον ορίζοντα. Ακόμα και η σιωπή εδώ έχει τον δικό της ρυθμό.

Αποτελεί ένα μωσαϊκό οικοσυστημάτων με καθοριστική συμβολή στη βιολογική ισορροπία της ευρύτερης περιοχής. Το οδοιπορικό μας στις θαλασσινές άκρες των Νομών Ξάνθης και Ροδόπης ξεφεύγει από τα συνηθισμένα. Εδώ πρωταγωνιστεί η άγρια φύση: τα σμήνη των πουλιών, τα ήρεμα νερά, η ανοιχτή γραμμή του πελάγους. Κι όλα αυτά σε μικρή απόσταση από ανθρώπινες εστίες, όπως το Πόρτο Λάγος και το Φανάρι, όπου η καθημερινότητα συνυπάρχει διακριτικά με έναν ζωντανό, ανόθευτο φυσικό κόσμο.

● Από το 2008, η περιοχή προστατεύεται στο πλαίσιο του Εθνικού Πάρκου Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης. Περισσότερες πληροφορίες: Εθνικό Πάρκο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης 

Λίμνη Βιστωνίδα

Η πρώτη επαφή με αυτόν τον υγρό κόσμο ξεκινά από το λιμάνι του Πόρτο Λάγος, σε απόσταση 25 χιλιομέτρων από την Ξάνθη, γνωστού για τις ψαροταβέρνες και τη θαλασσινή του ατμόσφαιρα. Λίγο έξω από τον οικισμό απλώνεται ο παραλιακός πευκώνας, τόπος φωλιάσματος δεκάδων ερωδιών. Το δειλινό από αυτό το σημείο είναι πραγματικά φαντασμαγορικό.

Επόμενη στάση, το μετόχι του Αγίου Νικολάου - ίσως το πιο αναγνωρίσιμο τοπόσημο της περιοχής. Το μοναστηριακό συγκρότημα είναι χτισμένο πάνω σε δύο νησίδες της λιμνοθάλασσας του Πόρτο Λάγος και συνδέεται με τη στεριά με ξύλινη πεζογέφυρα. Γύρω του η φύση πάλλεται: λευκοτσικνιάδες, σταχτοτσικνιάδες, κορμοράνοι, λαγγόνες, χαλκόκοτες και χουλιαρομύτες κινούνται αδιάκοπα, γεμίζοντας τον ουρανό με σχήματα και ήχους.

Ακολουθώντας χωματόδρομους που οδηγούν στα τοπικά ιχθυοτροφεία, θα βρεθείτε -ιδίως αυτή την εποχή-μπροστά σε εντυπωσιακές συγκεντρώσεις πουλιών.

Η λίμνη Βιστωνίδα καλύπτει έκταση 42.400 στρεμμάτων, με βάθος που κυμαίνεται από 2 έως 3,5 μέτρα. Επικοινωνεί με το Θρακικό Πέλαγος μέσω στενού διαύλου, γεγονός που εξηγεί τον μικτό χαρακτήρα των νερών της: γλυκά στα βόρεια, όπου εκβάλλουν τρία σημαντικά ποτάμια, υφάλμυρα προς τη θαλάσσια πλευρά.

Ο συνδυασμός γλυκού και υφάλμυρου νερού ευνοεί την παρουσία μεγάλου αριθμού οργανισμών. Στη Βιστωνίδα και στη γειτονική λιμνοθάλασσα του Πόρτο Λάγος έχουν καταγραφεί περισσότερα από 264 είδη πουλιών, με μόνιμη ή παροδική παρουσία. Στα νερά της απαντώνται επίσης 61 είδη ψαριών, ανάμεσά τους δύο ενδημικά: η γελάρτσα και η θρίτσα.

● Για ιδιωτικές περιηγήσεις και οικοτουριστικές εμπειρίες στη λίμνη Βιστωνίδα, μπορείτε να απευθυνθείτε στην εταιρεία «Escape for All», η οποία διαθέτει ειδικά διαμορφωμένα σκάφη για θαλάσσιες εκδρομές. Οι εκδρομές αυτές είναι ιδανικές για όσους αναζητούν ποιότητα, ηρεμία και ουσιαστική σύνδεση με τη φύση, μακριά από τον μαζικό τουρισμό. 

Το σύμπλεγμα των λιμνοθαλασσών Φαναρίου - Αρωγής

Από το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου, ακολουθώντας τον παραλιακό δρόμο, φτάνουμε εύκολα στο ψαροχώρι Φανάρι, 12 χιλιόμετρα από το Πόρτο Λάγος. Μια διαδρομή ιδιαίτερης αισθητικής αξίας, με τη θάλασσα και τις λιμνοθάλασσες να εναλλάσσονται στο βλέμμα.

Το Φανάρι, με περίπου 400 μόνιμους κατοίκους, αποτελεί σημαντικό αλιευτικό λιμάνι της Ροδόπης και δημοφιλή θερινό προορισμό. Λίγες δεκάδες μέτρα ανατολικά του οικισμού απλώνεται η κυκλική υδάτινη επιφάνεια της λιμνοθάλασσας Ξηρολίμνης, γνωστής και ως λιμνοθάλασσα Φαναρίου. Προς τα ανατολικά διαδέχονται η μία την άλλη η σχεδόν ομοιόμορφη Καρατζά (Αρωγή), η Αλυκή, η Πτελεά και το Ελος, σχηματίζοντας μια αδιάκοπη αλυσίδα υγροτόπων.

Γύρω από αυτό το υδάτινο σκηνικό εκτείνονται καλλιέργειες, ενώ κατά μήκος του επαρχιακού δρόμου Φαναρίου - Αρωγής αναπτύσσονται αμμοθίνες και λειτουργούν καλαίσθητα τουριστικά καταλύματα. Την εποχή αυτή αξίζει να ακολουθήσει κανείς με τα πόδια ή με ποδήλατο τους χωματόδρομους που ελίσσονται ανάμεσα σε καλαμιώνες, έλη και αραιή βλάστηση από αρμυρίκια και ιτιές, οδηγώντας σε σημεία με αυξημένη παρουσία πουλιών. Αυτονόητα, κάθε μετακίνηση απαιτεί σεβασμό στο περιβάλλον και στην άγρια ζωή.

Σε μικρή απόσταση ανατολικά της Ξηρολίμνης βρίσκεται η ρηχή λιμνοθάλασσα Καρατζά, με δύο αμμώδεις νησίδες πολύτιμες για την αναπαραγωγή των πουλιών. Το καλοκαίρι το παραλιακό αυτό μέτωπο προσελκύει αρκετούς επισκέπτες που απολαμβάνουν την καθαρή θάλασσα, προκαλώντας αναπόφευκτη όχληση στο ευαίσθητο οικοσύστημα. Στις αρχές της άνοιξης, ωστόσο, η περιοχή ανήκει κυρίως στον περιπατητή και τον φυσιολάτρη.

● Σε επιλεγμένα σημεία έχουν τοποθετηθεί κιόσκια, που επιτρέπουν -με ένα καλό ζευγάρι κιάλια- την εποπτεία της ευρύτερης περιοχής.

Λίμνη Ισμαρίδα

Αφήσαμε για το τέλος τη μικρή λίμνη Ισμαρίδα ή Μητρικού, καθώς γεωγραφικά βρίσκεται λίγο βορειότερα από την ακτή, σε μικρή απόσταση από το παραλιακό μέτωπο των υπόλοιπων λιμνοθαλασσών. Με έκταση που αγγίζει τα 3.500 στρέμματα, είναι η μοναδική λίμνη της περιοχής -και γενικότερα της Θράκης- με αποκλειστικά γλυκό νερό.

Αν και το μέγιστο βάθος της δεν ξεπερνά το 1,5 μέτρο, η παρουσία της είναι μόνιμη, καθώς τροφοδοτείται συνεχώς με φρέσκο νερό από τους ποταμούς Λίσσο και Βοσβόζη, που πηγάζουν από την οροσειρά της Ανατολικής Ροδόπης.

Στην Ισμαρίδα έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 200 είδη πουλιών και 45 είδη θηλαστικών, ανάμεσά τους και ένας αξιόλογος πληθυσμός βίδρας.

● Η ευρύτερη περιοχή της λίμνης Μητρικού (Ισμαρίδας) προσεγγίζεται μέσω επαρχιακών δρόμων που συνδέουν τα χωριά Αρωγή, Ιμερο, Παγούρια και Σιδηροχώρι. Για να φτάσει κανείς στην ακρολιμνιά, χρειάζεται να ακολουθήσει μονοπάτια που διασχίζουν ένα μωσαϊκό αραιού δάσους, χέρσων θαμνότοπων και αγροτικών καλλιεργειών. Ιδανικά, η επίσκεψη καλό είναι να γίνεται με τη συνοδεία κάποιου που γνωρίζει καλά την περιοχή.

Ηπιες δραστηριότητες στα όρια του Εθνικού Πάρκου

Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη από το Πανεπιστήμιο Γιορκ στον Καναδά υποστηρίζει ότι η παρατήρηση πουλιών και εν γένει της άγριας ζωής αναδιαμορφώνει τον εγκέφαλο και προστατεύει από τη γήρανση με τρόπο παρόμοιο με την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας ή ενός μουσικού οργάνου.

Η περιοχή που παρουσιάζουμε είναι από τις πιο ενδιαφέρουσες στην Ελλάδα για παρατήρηση πουλιών, αλλά παραμένει σύνθετη και απαιτητική στην προσέγγιση, καθώς διατρέχεται από δαιδαλώδεις αγροτικούς δρόμους που συχνά είναι λασπωμένοι και καταλήγουν σε χωράφια ή αδιέξοδα. Τα τελευταία χρόνια έχουν διαμορφωθεί σηματοδοτημένα μονοπάτια που εξυπηρετούν περιπατητές και παρατηρητές πουλιών (birdwatching), οι οποίοι συρρέουν εδώ από όλη την Ευρώπη, ιδιαίτερα την άνοιξη.

● Οσοι επιθυμούν να πραγματοποιήσουν οργανωμένες και ασφαλείς ποδηλατικές διαδρομές ή να εξερευνήσουν πιο απομονωμένα σημεία των υγροτόπων, καθώς και να εντοπίσουν παρατηρητήρια από όπου με κατάλληλα οπτικά μέσα μπορούν να εποπτεύσουν τη δραστηριότητα των πουλιών, καλό είναι να απευθυνθούν σε τοπικούς επαγγελματίες. Το οικοτουριστικό γραφείο «Riverland» δραστηριοποιείται στην περιοχή περισσότερα από 25 χρόνια και παρέχει οργανωμένες, ασφαλείς εξορμήσεις και καθοδήγηση από έμπειρους συνοδούς. Περισσότερες πληροφορίες: 25410 62488 & 6973 417189.

Διαμονή

Στην ευρύτερη παρουσιαζόμενη περιοχή θα μείνετε στα καταλύματα:

● «Villa Elea Mare», τηλ. 6936747366
● «Ρωξάνη Country House», τηλ. 25330–41391 & 25330-41591
● «Nero Seascape Suites», τηλ. 25311-31905
● «Πέτρινος Λόφος», τηλ. 25410-96930

www.viewsofgreece.com