Το «παράθυρο» της Χάγης για τις γερμανικές οφειλές

Παραμονές της κατάληψης της Θεσσαλονίκης από τα ναζιστικά στρατεύματα το 1941 (9/4/1941) μια μεγάλη εκδήλωση έρχεται 85 χρόνια μετά να υπενθυμίσει ότι ο αγώνας για τις γερμανικές αποζημιώσεις παραμένει αδικαίωτος. Αύριο θα διεξαχθεί μεγάλη συζήτηση στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης (Εθν. Αμύνης 27, 7 μ.μ.) με αφορμή την έκδοση του συλλογικού αφιερώματος των «ΤΕΤΡΑΔΙΩΝ» στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την Εθνική Αντίσταση, τη συντριβή του φασισμού και τις γερμανικές οφειλές.

Η διοργάνωση είναι του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα (ΕΣΔΟΓΕ) και της Εταιρείας Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων (ΕΔΙΑ) Μακεδονίας (1940-1974). Η Μαρία Καβάλα, επίκουρη καθηγήτρια Τμήματος Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ, θα μιλήσει για ένα θέμα που γνωρίζει όσο λίγοι και για δεκαετίες έμενε στο περιθώριο: «Η γερμανική κατοχή στη Θεσσαλονίκη: Η επισιτιστική κρίση».

Στη συνέχεια ο Δημήτρης Κούρτης, επίκουρος καθηγητής Νομικής ΑΠΘ, θα εισηγηθεί το θέμα «Είναι δυνατή μία μονομερής προσφυγή στα διεθνή δικαιοδοτικά όργανα για τη διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών;». Το θέμα βρίσκεται στην καρδιά των πρόσφατων συζητήσεων, προβληματισμών και αγώνων για τις αποζημιώσεις.

Διάδοχος του Γ΄ Ράιχ

Θυμίζουμε ότι επειδή η Ελλάδα στις 4/6/2019 με τη Ρηματική Διακοίνωσή της προς την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας –ως «καθολικού διαδόχου του Γ΄ Ράιχ»– έχει δηλώσει την απόφασή της να ασκήσει ενιαία και αδιάσπαστα τις σχετικές αξιώσεις της για τα ανείπωτα δεινά που υπέστη την περίοδο της τριπλής χιτλεροφασιστικής Κατοχής, οι αγωγές αποζημίωσης που πολυάριθμες κοινότητες και ενώσεις απογόνων θυμάτων έχουν καταθέσει στα ελληνικά δικαστήρια, έχουν αποδεικτική αξία. Λειτουργούν δηλαδή ως εργαλεία τεκμηρίωσης της ταυτότητας και του ύψους των αξιώσεων.

Ταυτόχρονα, το ελληνικό κράτος οφείλει να αναλάβει πλέον αμετάκλητα την υποχρέωση διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών, αξιοποιώντας τον υιοθετημένο από την Ολομέλεια της Βουλής στις 17/4/2019 οδικό χάρτη της Διακομματικής Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Διεκδίκησης. Σύμφωνα με τον τελευταίο, με το άρθρο 36§2 του Καταστατικού του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης δίνεται η δυνατότητα μονομερούς προσφυγής κατά της Γερμανίας, εφόσον αρνείται κάθε ιδέα διαπραγμάτευσης με τη χώρα μας.

Η νομική οδός

Για όσο χρόνο παραμένει η κυβερνητική απροθυμία διεκδίκησης των αξιώσεων, η νομική οδός φαντάζει μονόδρομος. Παρά τις λίγες πιθανότητες να αλλάξει γραμμή πλεύσης η ελληνική Δικαιοσύνη, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως μία νέα υπόθεση διεκδίκησης αποζημιώσεων έρχεται το επόμενο διάστημα προς κρίση στον Αρειο Πάγο. Η αναίρεση των θυμάτων του Δομένικου κατά της απόφασης 70/2024 του Εφετείου της Λάρισας που απέρριψε την αγωγή τους εναντίον του ιταλικού Δημοσίου, δίνει την ευκαιρία στον Αρειο Πάγο, αξιοποιώντας τα δικαιώματα που του παρέχει το ελληνικό Σύνταγμα, να παραμερίσει την «ετεροδικία» και να υπερκεράσει προηγούμενη νομολογία του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου για τη σφαγή στο Δίστομο.

Στην αυριανή εκδήλωση θα υπάρχει εισήγηση του Τριαντάφυλλου Μηταφίδη, προέδρου ΕΔΙΑ Μακεδονίας 1940-1974 με θέμα «Η Εκθεση - Πόρισμα της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής διεκδίκησης των Γερμανικών Οφειλών (27-7-2016)», ενώ τη συζήτηση θα κλείσει ο Αριστομένης Συγγελάκης, συγγραμματέας του (EΣΔΟΓΕ) μιλώντας για τη «Η Μνήμη της Αντίστασης και η Αντίσταση της Μνήμης. Η επικαιρότητα της διεκδίκησης των γερμανικών οφειλών». Την εκδήλωση συντονίζει ο υπογράφων.