Προς συγκάλυψη και για το μπλακ άουτ στο σύστημα του FIR Αθηνών

Ενα φάντασμα πλανιέται με «παρεμβολές θορύβου» πάνω από το FIR Αθηνών: το «φάντασμα» της συγκάλυψης των ευθυνών της κυβέρνησης για το πρωτοφανές φιάσκο της περασμένης Κυριακής 4 Ιανουαρίου 2026, όταν έπεσαν για ώρες όλα τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα της αεροναυτιλίας, μετατρέποντας τους γαλανούς μας αιθέρες σε μαύρη τρύπα του παγκόσμιου αεροπορικού χάρτη και οδηγώντας σε ακυρώσεις και καθυστερήσεις εκατοντάδων πτήσεων.

Τα χειρότερα μπορεί να αποφεύχθηκαν αφού τα πρώτα κρίσιμα λεπτά της «σιγής ασυρμάτου» βρέθηκε τρόπος να δοθούν εντολές σε αεροσκάφη που βρίσκονταν σε πορεία σύγκρουσης μετά από 5 λεπτά, μέσω της συχνότητας κινδύνου, που ούτε και αυτή λειτουργούσε κανονικά, ενώ οι δεκάδες άλλες διαθέσιμες συχνότητες είχαν καλυφθεί από ηλεκτρονικό «θόρυβο», σαν κάποιος να πατούσε συνεχώς το κουμπί ειδοποίησης για συνομιλία. Η λύση που εφαρμόστηκε ήταν κάτι αντίστοιχο με το 112 για τις πυρκαγιές, καθώς δόθηκε εντολή άμεσης απομάκρυνσης όλων των αεροπλάνων που ήδη πετούσαν, στα FIR γειτονικών κρατών. Αμέσως μετά ξεκίνησε η επικοινωνιακή διαχείριση της κυβέρνησης:

● Με ανακοινώσεις και non paper δινόταν η εικόνα ότι το πρόβλημα ξεπεράστηκε από το μεσημέρι κιόλας. Επιβάτες συνέχισαν να συρρέουν στα αεροδρόμια με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ουρές χιλιάδων ανθρώπων στα γκισέ. Κάποιες αεροπορικές εταιρείες, για να μη χαλάσουν το κυβερνητικό αφήγημα, άφηναν επίσης τον κόσμο να έρχεται για να πετάξει, χωρίς να προσφέρουν καν ένα μπουκαλάκι νερό.

● Μόνον αργά το βράδυ άρχισαν να βγαίνουν οι επίσημες ανακοινώσεις. Παραδέχονταν το πρόβλημα, αλλά τόνιζαν με κάθε τρόπο ότι δεν τέθηκε θέμα ασφαλείας για τις πτήσεις. Αντικρουόμενες ήταν και οι ενημερώσεις για τα αίτια της ολικής απώλειας συστημάτων, καθώς αρχικά πολλοί πέριξ της κυβέρνησης θέλησαν να διοχετεύσουν σενάρια κυβερνοεπιθέσεων για να μην αναδειχτεί το πόσο ευάλωτα είναι τα απαρχαιωμένα συστήματα της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).

● Οι «μηχανές της συγκάλυψης» άρχισαν να μαρσάρουν από την επόμενη μέρα, την 5η Ιανουαρίου. Ο καθ’ ύλην αρμόδιος υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, ανακοίνωσε τη συγκρότηση «ειδικής επιτροπής», με έργο να αποσαφηνιστούν «τα ακριβή αίτια του προβλήματος». Ομως, ο κ. Δήμας είναι εκείνος που έχει ορίσει τη διοίκηση ενός άλλου φορέα, του επίσημου φορέα διερεύνησης αεροπορικών και σιδηροδρομικών ατυχημάτων και συμβάντων, ΕΟΔΑΣΑΑΜ, που έγινε «διάσημος» λόγω της ανυπαρξίας του στο «έγκλημα των Τεμπών».

● Ο υπουργός Δήμας άρχισε να εμφανίζεται και να μιλά για την «ειδική επιτροπή» αγνοώντας παντελώς τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ που συστάθηκε με τον νόμο 5014 της παρούσας κυβέρνησης. Ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ υποτίθεται πως ακολουθεί τις ευρωπαϊκές οδηγίες ώστε να λειτουργεί ανεξάρτητα και να βγάζει πραγματικά πορίσματα, χωρίς να υπολογίζει ότι μπορεί να θίξει κάποιον κυβερνητικό παράγοντα. Η παράκαμψη του ΕΟΔΑΣΑΑΜ επανέλαβε αυτό που συνέβη μετά τα Τέμπη, όταν ο Γιώργος Γεραπετρίτης, ως εκτελών χρέη υπουργού Μεταφορών, αγνόησε παντελώς τον νόμο 5014 για τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ και όρισε και εκείνος «ειδική επιτροπή» για να εκδοθεί πόρισμα-εξπρές πριν από τις εκλογές που πλησίαζαν επικίνδυνα. Μάλιστα, αναγκάστηκε να αλλάξει ένα από τα μέλη της, τον Αθ. Ζηλιασκόπουλο, που αργότερα ορίστηκε πρόεδρος στη Hellenic Train.

● Στην «επιτροπή Δήμα» ορίστηκε ως πρόεδρος ο νυν διοικητής της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ), Χρήστος Τσίτουρας, δηλαδή αυτός που θα έπρεπε τα προηγούμενα χρόνια να πιέζει για να προχωρήσουν τα έργα εκσυγχρονισμού. Πρόκειται για τον ίδιο άνθρωπο που εμφανίστηκε στην Εξεταστική-παρωδία της Βουλής τον Δεκέμβριο του 2023, επειδή ήταν επί σειρά ετών πρόεδρος της ΕΡΓΟΣΕ, δηλαδή του φορέα που, αν υλοποιούσε τις συμβάσεις όπως η περιώνυμη 717, μπορεί να είχε αποφευχθεί η μετωπική σύγκρουση με τους 57 νεκρούς. Τότε, ο κ. Τσίτουρας προκάλεσε αίσθηση, απευθύνοντας βουρκωμένος έκκληση να παρθούν μέτρα ώστε να μην υπάρξουν «αεροπορικά Τέμπη». Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται και τα έργα για τα συστήματα αεροναυτιλίας που παραμένουν «παγωμένα», όπως απεδείχθη την περασμένη Κυριακή.

● Ο Xρ. Τσίτουρας, πάντως, επανήλθε στην επικαιρότητα το καλοκαίρι του 2025 όχι επειδή πίεζε για να προχωρήσουν τα έργα αλλά όταν αποκαλύφθηκε πως υπέγραψε απόφαση για να εισπράξει ο ίδιος αναδρομικά ύψους 492.000 ευρώ. Φυσικά, η αποκάλυψη δεν δημιούργησε κανένα πρόβλημα στο να ανανεωθεί πρόσφατα η θητεία του που είχε λήξει στην ΑΠΑ. Και να τώρα που ανέλαβε να βρει ποιος φταίει για το φιάσκο…

● Κάποια μέσα ενημέρωσης συνέχισαν να αναρωτιούνται για την απουσία του ΕΟΔΑΣΑΑΜ από τη διερεύνηση. Υπενθυμίζεται ότι το πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ για τα Τέμπη, έστω και αν εκδόθηκε δύο χρόνια μετά, ήταν το μόνο επίσημο κείμενο στο οποίο γινόταν λόγος για τα αίτια της πυρόσφαιρας στα Τέμπη και την άγνωστη καύσιμη ύλη. Ακολούθησε, βεβαίως, αποδόμηση του πορίσματος τόσο από την κυβέρνηση όσο και από τον τότε επικεφαλής του φορέα για τα σιδηροδρομικά, Χρ. Παπαδημητρίου, ο οποίος οδηγήθηκε σε παραίτηση μετά από μια θύελλα δηλώσεων και δημόσιων εμφανίσεων και επέστρεψε ως νομικός σύμβουλος στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ).

● Από την άλλη πλευρά, έτσι όπως έχει διαμορφώσει την κατάσταση η κυβέρνηση, το διερευνητικό μπάχαλο ήταν εξασφαλισμένο εκ προοιμίου, όπως συνέβη και στα Τέμπη. Πρόεδρος του ΕΟΔΑΣΑΑΜ είναι σήμερα ο απόστρατος Γ. Δριτσάκος. Ομως, ο κ. Δριτσάκος ήταν έως το τέλος του 2023 διοικητής της ΥΠΑ, η οποία ελέγχεται επειδή έμειναν «παγωμένες» οι συμβάσεις για τα νέα ραντάρ αλλά και τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα που κατέρρευσαν την περασμένη Κυριακή. Εν ολίγοις, ο κ. Δριτσάκος θα πρέπει να ελέγξει και τις δικές του ευθύνες για την απραξία της ΥΠΑ ανάμεσα στα έτη 2019 και 2023.

● Μετά από όλα αυτά, αίφνης εμφανίστηκε στο αραχνιασμένο σάιτ του ΕΟΔΑΣΑΑΜ μια ολιγόλογη ανακοίνωση, με ημερομηνία 5 Ιανουαρίου 2026. Εκεί αναφέρεται ότι το Διοικητικό Συμβούλιο του ΕΟΔΑΣΑΑΜ είχε ήδη συνεδριάσει «από το πρωί της Κυριακής 4/1» και αποφάσισε «ομόφωνα τη διενέργεια της διαδικασίας διερεύνησης».

● Πάντως, έως και χθες ο κ. Δήμας δεν αναφέρθηκε καθόλου στη διερεύνηση του ΕΟΔΑΣΑΑΜ, ενώ υπήρχαν κάποιοι που υποστήριζαν ότι αυτή δεν είναι απαραίτητη καθώς δεν συνέβη αεροπορικό ατύχημα. Αυτό δεν ισχύει καθόλου αφού στον Κανονισμό Λειτουργίας του φορέα ορίζεται ότι επιλαμβάνεται όχι μόνο σε ατυχήματα αλλά και σε «σοβαρά συμβάντα», όπως «βλάβη περισσότερων του ενός συστημάτων σε πολλαπλό σύστημα, που είναι υποχρεωτικό για την καθοδήγηση των πτήσεων και την αεροναυτιλία».

● Για να μπερδευτούν ακόμα χειρότερα τα πράγματα, η άλλη επιτροπή, εκείνη που όρισε ο υπουργός Δήμας, ξεκίνησε χθες τις εργασίες της, για τις οποίες ανέλαβε, μάλιστα, να ενημερώσει το πανελλήνιο η ΥΠΑ, δηλαδή ο φορέας που ελέγχεται. Η ανακοίνωση αναφέρει ότι η Επιτροπή Δήμα συναντήθηκε με τη διοίκηση της ΥΠΑ, η οποία, αν και ελεγχόμενη, προχώρησε και σε «πόρισμα», περιγράφοντας το πρόβλημα με τον «θόρυβο» στις συχνότητες και αναλύοντας τον «αγώνα» της να αποκαταστήσει τη λειτουργία των συστημάτων.

Εάν, στο τέλος, προκύψουν πολλαπλά πορίσματα με διαφορετικά συμπεράσματα, απορίας άξιον είναι ποιο θα λάβει υπόψη τόσο ο εισαγγελέας που ανέλαβε δική του διερεύνηση όσο και η Ενορκη Διοικητική Εξέταση που παρήγγειλε ο κ. Δήμας από την ΥΠΑ.