«Υπόθεση Μύρτου»: Οταν ο «κατηγορούμενος» έγινε μηνυτής

Αφορμή στάθηκε ένα γραφειοκρατικό χάος, το οποίο εκμεταλλεύτηκε ο Μύρτου «για να βγει από πάνω» και να διεκδικήσει την επάνοδό του στο τμήμα, κατηγορώντας την κ. Φιλοκύπρου και άλλους τρεις διοικητικούς υπαλλήλους του ΕΚΠΑ για παράβαση καθήκοντος επειδή δεν του ανατέθηκαν καθήκοντα μετά την προαναφερθείσα ολιγόμηνη ποινή αργίας. Στο πιο πρόσφατο επεισόδιο (14/10) αυτής της παρεμπίπτουσας, πλήρως αποπροσανατολισμένης από τη βασική υπόθεση δίκης, η κ. Φιλοκύπρου έλαβε ποινή φυλάκισης 10 μηνών με τριετή αναστολή, με τον δικηγόρο της να έχει ήδη ασκήσει έφεση.

Το χρονικό της υπόθεσης

Το παρελθόν του Νίκου Μύρτου στο τμήμα ΕΜΜΕ δεν είναι μυστικό. Εχει απασχολήσει και στο παρελθόν την «Εφ.Συν.», η οποία έχει δεχθεί εξώδικο από τον ίδιο για τις αποκαλύψεις της, σε μια προσπάθειά του επί της ουσίας να φιμώσει όποια φωνή αναδεικνύει το παρελθόν του («Επιστρέφει στον τόπο του εγκλήματος», Αννα Ανδριτσάκη, «Εφ.Συν.», 02/06/25). Ηδη από το 2020 υπήρχαν πολλές καταγγελίες εις βάρος του που περιέγραφαν το τι βίωσαν φοιτήτριες και φοιτητές στα μαθήματά του, αλλά και έξω από αυτά. Καταγγελίες για σεξουαλική παρενόχληση, ανάρμοστη συμπεριφορά, ρατσιστικές και εκφοβιστικές συμπεριφορές.

Οπως καταγγέλλουν σπουδαστές του τμήματος, προέτρεπε τις φοιτήτριες και τους φοιτητές να τον κάνουν «add» στο Facebook «για να μιλάνε πιο άμεσα», έστελνε προσωπικά μηνύματα σε βραδινές ώρες, πρότεινε σε φοιτήτριες να κάνουν μαζί του γυμνές φωτογραφίσεις ή φωτογραφίσεις με μαγιό «για να νιώσουν καλύτερα με το σώμα τους» (!), και η μακρά λίστα συνεχίζεται. Αυτό το «κοινό μυστικό» μέσα στο τμήμα οδήγησε και στην απόφαση διενέργειας Ενορκης Διοικητικής Εξέτασης (ΕΔΕ), μετά από τεράστιες πιέσεις από τον φοιτητικό σύλλογο του τμήματος, γεγονός που αξίζει να αναδειχθεί.

Το πόρισμα

Την άνοιξη του 2021 βγαίνει το πόρισμα της ΕΔΕ, το οποίο υποβάλλεται στη σύγκλητο του ΕΚΠΑ και κρίνει πειθαρχικά ελεγκτέα τη συμπεριφορά του Νίκου Μύρτου –κοινώς, ότι οι κατηγορίες έχουν βάση. Με βάση αυτό το πόρισμα, η σύγκλητος αποφασίζει την άσκηση πειθαρχικής αγωγής και θέτει τον Μύρτου σε αποχή από τα καθήκοντά του μέχρι να βγάλει απόφαση το πειθαρχικό. Η απόφαση του πειθαρχικού βγαίνει τον Ιούνιο του 2022 και του επιβάλλει ως ποινή εξάμηνη παύση από τα καθήκοντά του και στέρηση μισθού. Ο Μύρτου είχε προσφύγει κατά της απόφασης στο Διοικητικό Εφετείο. Η κ. Φιλοκύπρου είχε καταθέσει ως μάρτυρας στην προαναφερθείσα ΕΔΕ.

Η απόφαση του πειθαρχικού έχει επικριθεί από τον φοιτητικό σύλλογο του τμήματος ως προσχηματική και περισσότερο «ως μια πράξη συγκάλυψης παρά ως μέτρο ουσιαστικής ευθύνης και αποτροπής». Κοινοποιείται στον Νίκο Μύρτου και στο τμήμα τον Νοέμβριο 2022. Σε αυτήν αναγράφεται ότι η ποινή ισχύει από τις 23 Ιουνίου 2022, μία ημέρα μετά την έκδοση της απόφασης. Κρατήστε το αυτό, γιατί μελλοντικά θα αποδειχθεί λάθος.

Πάντως, με βάση την ενημέρωση που είχαν όλοι από την απόφαση, η τότε πρόεδρος του τμήματος, Ελλη Φιλοκύπρου, θεωρούσε –και λογικό ήταν– ότι στις 23 Δεκεμβρίου θα έληγε η ποινή του Νίκου Μύρτου. Ετσι, πήγε στο τμήμα για να βεβαιώσει την επιστροφή του, όμως ο Μύρτου δεν προσήλθε ποτέ. Σημειώνεται ότι οι φοιτητές ήδη πραγματοποιούσαν κινητοποιήσεις κατά της επικείμενης επιστροφής Μύρτου, με την κ. Φιλοκύπρου να τους απαντά ότι δεν μπορεί να παρακάμψει την απόφαση του πειθαρχικού και άρα θα επικύρωνε την επιστροφή Μύρτου σε περίπτωση που αυτός παρουσιαζόταν.

Παρόλα αυτά, η κ. Φιλοκύπρου ενημέρωσε τον κοσμήτορα κ. Νικόλαο Ηρειώτη για την αναταραχή που έχει προκαλέσει στο φοιτητικό σώμα η επικείμενη επιστροφή Μύρτου. Ο κοσμήτορας πρότεινε στον Μύρτου να μετακινηθεί στο Μουσείο Ιστορίας του ΕΚΠΑ, πρόταση την οποία ο Μύρτου αποδέχτηκε τον Ιανουάριο του 2023. Η όλη διαδικασία μπήκε στον πάγο όμως μέχρι να διευκρινιστεί αν θα ονομαστεί «απόσπαση» ή «μετάταξη», με τον Μύρτου να μη θέλει η μετακίνησή του να υποβαθμίζει την ακαδημαϊκή του θέση, αλλά και χωρίς να αποσύρει την αίτησή του για μετακίνηση.

Παράλληλα, προκύπτει ακόμα ένα ζήτημα. Οταν η απόφαση του πειθαρχικού διαβιβάζεται στις οικονομικές υπηρεσίες του ΕΚΠΑ τον Νοέμβριο του 2022, η προϊσταμένη κ. Μαρινάκη (μια εκ των τριών διοικητικών υπαλλήλων που μήνυσε ο Μύρτου και εν τέλει αθωώθηκαν) παρατηρεί ότι οι αποφάσεις του πειθαρχικού ξεκινούν από τη στιγμή της επίδοσής τους στον πειθαρχικά διωκόμενο, δηλαδή τον Μύρτου. Αρα –θυμηθείτε αυτό που λέγαμε πιο πάνω– η ποινή θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει να ισχύει από τις 5 Νοεμβρίου 2022 (και όχι από τις 23 Ιουνίου, όπως είχαν ενημερωθεί το τμήμα και ο Μύρτου). Κατόπιν αυτής της διαπίστωσης, η κ. Μαρινάκη ζητά γνωμοδότηση από τη νομική υπηρεσία του ΕΚΠΑ. Η νομική υπηρεσία λέει ότι ισχύει η έναρξη της ποινής από 5 Νοεμβρίου και ο πρύτανης την επικυρώνει τον Ιανουάριο του 2023. Ούτε η αμφιβολία της κ. Μαρινάκη ούτε η τελική απόφαση κοινοποιούνται στο τμήμα, το οποίο συνεχίζει να μένει με την εσφαλμένη εντύπωση.

Εκπαιδευτική άδεια

Τον Μάρτιο του 2023 ο Μύρτου απευθύνει ερώτημα προς το τμήμα για το τι μαθήματα θα διδάξει, ενώ ζητά εκπαιδευτική άδεια σε περίπτωση που δεν του ανατεθούν μαθήματα. Να σημειωθεί εδώ ότι το εξάμηνο ήδη είχε ξεκινήσει... Η κ. Φιλοκύπρου εισάγει το αίτημά του στη γενική συνέλευση του τμήματος, η οποία αποφασίζει ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα μαθήματα και ότι, από τη στιγμή που ο Μύρτου είναι σε ανοικτή επικοινωνία με τον κοσμήτορα για τη μετακίνησή του, θα πρέπει να απευθύνει τα αιτήματά του στο Μουσείο Ιστορίας του ΕΚΠΑ, όπου ήθελε να μετακινηθεί –ή τουλάχιστον έτσι είχε δηλώσει. Ο Μύρτου ποτέ δεν εξέφρασε, απ’ ό,τι φαίνεται, τη σαφή και ρητή του πρόθεση να επιστρέψει στο τμήμα και να αποσύρει το αίτημα για μετακίνησή του. Κάθε ενέργεια παγώνει για μεγάλο διάστημα.

Τον Αύγουστο του 2023, με τη θητεία της κ. Φιλοκύπρου ως προέδρου να έχει λήξει, ο δικηγόρος του Μύρτου κατόπιν αιτήματός του ενημερώνεται από τις διοικητικές υπηρεσίες του ΕΚΠΑ (συγκεκριμένα από την κ. Αρετουλάκη, η οποία ήταν μια εκ των τριών διοικητικών υπαλλήλων που μήνυσε και αθωώθηκε) για τη γνωμοδότηση των νομικών υπηρεσιών (ότι δηλαδή η ποινή του ξεκινούσε 5 Νοεμβρίου 2022 και όχι 23 Ιουνίου). Ο Μύρτου επανέρχεται με αίτησή του, αρχικά, και ύστερα με εξώδικο. Η κ. Τσαλίκη, που μόλις είχε αναλάβει καθήκοντα ως πρόεδρος του τμήματος, κινείται άμεσα. Συγκαλείται γενική συνέλευση του τμήματος στις 10 Οκτωβρίου, οπότε και αποφασίζεται η ανάθεση καθηκόντων στον Μύρτου με αναδρομική ισχύ. Ο Μύρτου εντέλει πήρε εκπαιδευτική άδεια τον Ιανουάριο 2024 για δύο χρόνια, για την ολοκλήρωση του διδακτορικού του.

Μήνυση

Απ’ όλα τα παραπάνω, δεν θα περίμενε κανείς ο Μύρτου να μηνύσει το πανεπιστήμιο στο οποίο τόσο πολύ, θεωρητικά, ήθελε να επιστρέψει. Να όμως που το έκανε. Και το έκανε κατηγορώντας για παράβαση καθήκοντος, και μάλιστα με δόλο, την πρώην πρόεδρο, κ. Φιλοκύπρου, και τους άλλους διοικητικούς υπαλλήλους. Αυτό που τόνισε και η ίδια στη δίκη είναι ότι, ασχέτως από το αν ο Μύρτου ήταν ανεπιθύμητος στο τμήμα, η ίδια θα έκανε ό,τι ορίζει ο νόμος για να επανέλθει στο πανεπιστήμιο αν είχε τη σωστή ενημέρωση από τις διοικητικές υπηρεσίες και από τον ίδιο τον Μύρτου.

Ορισμένα πράγματα αξίζει να σημειωθούν. Αρχικά, η Εισαγγελέας εισηγήθηκε την πλήρη απαλλαγή των κατηγορουμένων, καθώς δεν αποδείχθηκε δόλος ούτε από τις απολογίες τους, ούτε από αυτές των μαρτύρων, ούτε κι από τον ίδιο τον Νίκο Μύρτου, παρόλα αυτά η απόφαση του δικαστηρίου ήταν καταδικαστική για την κ. Φιλοκύπρου. Στη διάρκεια της δίκης, ο Μύρτου έκανε αβάσιμα (έως και μηνύσιμα) υπονοούμενα ότι μέλη διοικητικών υπηρεσιών του ΕΚΠΑ του ζήτησαν «ανταλλάγματα» για να προχωρήσουν τα αιτήματά του. Επίσης, ο Μύρτου δεν έχει επιδείξει ποτέ μεταμέλεια για τις παρενοχλητικές και παραβιαστικές συμπεριφορές του, ούτε ενώπιον του τμήματος ούτε ενώπιον των φοιτητών. Αντίθετα, θεωρεί, όπως το είπε και ο δικηγόρος του, ότι παρεξηγήθηκε η «πλεονάζουσα οικειότητα» (!) την οποία επιδείκνυε προς τις φοιτήτριές του. Τέλος, έκανε –και ενώπιον του δικαστηρίου– χυδαία σχόλια για δήθεν διαρροή πληροφοριών στην «Εφ. Συν.» από την κ. Φιλοκύπρου, αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχει κάποιου είδους «δούναι - λαβείν» μεταξύ της εφημερίδας και της κ. Φιλοκύπρου, με σκοπό να βλαφτεί ο ίδιος.

Αναφορικά με τις παρενοχλητικές συμπεριφορές του Μύρτου που καταγγέλλουν φοιτήτριες και φοιτητές του ΕΜΜΕ, ας αποτελέσει η «υπόθεση Μύρτου» μια «αλλαγή παραδείγματος» στον τρόπο που τα πανεπιστήμια διαχειρίζονται αντίστοιχα περιστατικά. Το ΕΚΠΑ, και όλα τα πανεπιστήμια, πρέπει, όπως τονίζει η Ομάδα Αποφοίτων ΕΜΜΕ για την Υπεράσπιση Φοιτητριών/Φοιτητών του Τμήματος, «να θεσπίσει διαφανείς και αποτελεσματικούς μηχανισμούς, στους οποίους θα μπορούν να απευθυνθούν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές σε περίπτωση που χρειαστεί να καταγγείλουν περιστατικά παρενόχλησης, καθηγητικής αυθαιρεσίας ή άλλων προβληματικών συμπεριφορών».