ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ: «Ο αυτόπτης μάρτυρας» του Ερνστ Βάις

autoptysmartys.jpg

Κόρτο Μαλτέζε, μάρτυρας, Ναζί, ναζισμός, Χάρβεϊ, καπιταλισμός «Ο αυτόπτης μάρτυρας» του Ερνστ Βάις

«Ο αυτόπτης μάρτυρας» του Ερνστ Βάις

μετάφραση: Αλέξανδρος Κυπριώτης

εκδόσεις: ΣΚΑΡΙΦΗΜΑ (Ξενοφώντος 71, Καλλιθέα, Αθήνα, τηλ. 2109595692)

σελ. 400

ISBN 978-618-81070-6-9

 

Το βιβλίο που εκδόθηκε το 1963, είκοσι χρόνια μετά το θάνατο του συγγραφέα Ερνστ Βάις, που αυτοκτόνησε τη μέρα που μπήκαν οι Ναζί στο Παρίσι. Το βιβλίο αποτελεί μια διεισδυτική ματιά στην ανθρώπινη φύση και στο φαινόμενο της γέννησης, της ανόδου και της επικράτησης του ναζισμού.

 

«Η μοίρα με όρισε να παίξω έναν συγκεκριμένο ρόλο στη ζωή ενός από τους σπάνιους ανθρώπους που μετά τον Μεγάλο Πόλεμο επρόκειτο να προκαλέσουν τρομερές αλλαγές και ανυπολόγιστα πάθη στην Ευρώπη. Αρκετές φορές μετέπειτα αναρωτήθηκα τι με ώθησε τότε το φθινόπωρο του 1918 να εμπλακώ σ' εκείνη την υπόθεση, αν ήταν η φιλομάθεια, η κύρια ιδιότητα ενός ερευνητή που ασχολείται με την ιατρική επιστήμη, ή ένα είδος παντοδυναμίας, η επιθυμία να ορίσω μια φορά κι εγώ τα πράγματα».

Έτσι αρχίζει το τελευταίο μυθιστόρημα του Αυστριακού γιατρού και συγγραφέα Έρνστ Βάις, για το οποίο θα έγραφε από το Παρίσι, όπου ήταν αυτοεξόριστος, σε έναν επίσης αυτοεξόριστο φίλο του στις ΗΠΑ τον Αύγουστο του 1939: «Πρόκειται, όπως σας έχω ήδη μάλλον πει, για ένα μυθιστόρημα με γιατρούς (της Ψυχιατρικής), στο οποίο παίζει κάποιον ρόλο ο Χίτλερ· δεν είναι ο πρωταγωνιστής, αλλά κατά κάποιον τρόπο περιστρέφεται γύρω απ' αυτόν. Δύσκολα νομίζω ένας εκδοτικός οίκος εδώ ή στην Ολλανδία θα βρει το θάρρος να βγάλει κάτι τέτοιο».

«Ο αυτόπτης μάρτυρας» εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1963, είκοσι τρία χρόνια μετά τον θάνατο του συγγραφέα του, προκαλώντας μεγάλη αίσθηση λόγω της διεισδυτικής ματιάς του Ερνστ Βάις στην ανθρώπινη φύση και στο φαινόμενο της γέννησης, της ανόδου και της επικράτησης του ναζισμού. Ογδόντα σχεδόν χρόνια μετά τη συγγραφή του «Ο αυτόπτης μάρτυρας» μοιάζει, δυστυχώς, πιο επίκαιρος από ποτέ.

 

ΕΡΝΣΤ ΒΑΪΣ – ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ

Κόρτο Μαλτέζε, μάρτυρας, Ναζί, ναζισμός, Χάρβεϊ, καπιταλισμός Ο γιατρός και ιδιαίτερος συγγραφέας, Ερνστ Βάις |

Ο Ερνστ Βάις γεννήθηκε στις 28 Αυγούστου 1882 στη Μοραβία υπό την Αυστροουγγρική Μοναρχία. Ο πατέρας του, έμπορος υφασμάτων, πέθανε όταν ο Βάις ήταν 4 χρόνων. Παρά τα οικονομικά προβλήματα, τις δυσκολίες και τις αλλαγές σχολείων, ο Βάις κατάφερε ν’ αποφοιτήσει από το Γυμνάσιο το 1902 και να σπουδάσει στη συνέχεια Ιατρική στην Πράγα και στη Βιέννη.

Στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο ο Βάις υπηρέτησε ως γιατρός σε διάφορες περιοχές της Αυστροουγγρικής Μοναρχίας. Μετά τον πόλεμο δεν κατάφερε να εξασκήσει το επάγγελμα του γιατρού για μεγάλο χρονικό διάστημα και αντιμετώπισε σημαντικές οικονομικές δυσκολίες.

Εγκατέλειψε την Πράγα το 1921 και αφού έμεινε για λίγο στο Μόναχο, πήγε στο Βερολίνο, όπου συνέχισε να ζει ως συγγραφέας. Λίγο μετά τον εμπρησμό του Ράιχσταγκ στο Βερολίνο, στις 27 Φεβρουαρίου 1933, και τη φρενήρη πλέον άνοδο του εθνικοσοσιαλισμού, ο Βάις έφυγε οριστικά από το Βερολίνο, για να επιστρέψει στην Πράγα, όπου έμεινε με τη μητέρα του μέχρι τον θάνατό της, τον Ιανουάριο του 1934, ενώ έναν μήνα αργότερα αυτοεξορίστηκε στο Παρίσι.

Στη Γαλλία δεν μπορούσε να εξασκήσει το επάγγελμα του γιατρού, αλλά έγραφε για διάφορα γερμανόφωνα λογοτεχνικά περιοδικά. Στα χρόνια της εξορίας του στο Παρίσι τον στήριξαν ιδιαίτερα ο Τόμας Μανν και ο Στέφαν Τσβάιχ.

Την ημέρα της εισβολής των γερμανικών στρατευμάτων στο Παρίσι, ο Ερνστ Βάις ήπιε δηλητήριο και έκοψε τις φλέβες του. Πέθανε την επόμενη ημέρα, στις 15 Ιουνίου 1940, στο κοντινό νοσοκομείο. Η βαλίτσα του με το ημερολόγιό του και άλλα αδημοσίευτα κείμενά του αλλά και η ακριβής τοποθεσία της ταφής του δεν βρέθηκαν ποτέ.

Το τελευταίο του μυθιστόρημα «Ο αυτόπτης μάρτυρας» γραμμένο το 1938, εκδόθηκε για πρώτη φορά 23 χρόνια μετά τον θάνατό του, το 1963.

Άλλα έργα του: «Η γαλέρα» (1913), «Ο αγώνας» (1916), «Αλυσοδεμένα ζώα» (1918), «Άνθρωπος εναντίον ανθρώπου» (1919), «Το αστέρι των δαιμόνων» (1920), «Νάχαρ» (1922), «Η δοκιμασία της φωτιάς» (1923), «Η υπόθεση Βουκομπράνκοβιτς» (1924), «Άνδρες τη νύχτα - Μυθιστόρημα για τον Μπαλζάκ» (1925), «Μποέτιους φον Ορλαμύντε» (1928, βραβείο Άνταλμπερτ Στίφτερ στην Αυστρία και Αργυρό Μετάλλιο στην 9η Ολυμπιάδα με τη σημαία της Γερμανίας), «Γκέοργκ Λέταμ - Γιατρός και δολοφόνος» (1931), «Ο γιατρός της φυλακής ή Εκείνοι που δεν έχουν πατέρα» (1934), «Ο φτωχός σπάταλος» (1936, αφιερωμένο στον Στέφαν Τσβάιχ), «Ο διαφθορέας» (1938, αφιερωμένο στον Τόμας Μανν).

 

Επιμέλεια: ΝΟΡΑ ΡΑΛΛΗ, n.ralli@efsyn.gr, τηλ.: 211 104 5162

ΠΡΟΣΟΧΗ: Τα ονόματα των νικητών θα ανακοινωθούν δημόσια, στην «Εφημερίδα των Συντακτών», στο φύλλο της Πέμπτης, 15 Μαρτίου 2018. Οι νικητές θα ενημερωθούν με προσωπικό μήνυμα (email), στο οποίο θα τους ζητηθούν επιπλέον στοιχεία ταυτοπροσωπίας.

ΔΗΛΩΣΤΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ (έως και την Τετάρτη 14/02/2018, στις 12.00 το μεσημέρι) ΚΑΙ ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ (3 αντίτυπα):