Ζωγραφίζοντας τη Ρωσική Επανάσταση και την ουτοπία

bandiera_russa.jpg

Πάνος Χαραλάμπους, «Bandiera Russa», 2016 Πάνος Χαραλάμπους, «Bandiera Russa», 2016

Επετειακό το 2017 καθώς συμπληρώνονται 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση, από τα μεγαλύτερα ιστορικά γεγονότα της ανθρωπότητας, που επέφερε σαρωτικές αλλαγές στην κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, επηρέασε όλες τις μορφές τέχνης δημιουργώντας νέες τάσεις και καθόρισε εν τέλει συνολικά την πορεία του 20ού αιώνα.

Η ουτοπία της επανάστασης, τα σύμβολα, οι εικόνες, τα μηνύματα, τα συνθήματα, το πνεύμα, το πάθος, οι ριζοσπάστες πρωτοπόροι καλλιτέχνες και τα έργα τους παραμένουν επίκαιρα, γίνονται πεδίο μελέτης, αναζήτησης, δημιουργίας.

Το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης δεν θα μπορούσε να μην τιμήσει την επετειακή χρονιά. Διαθέτει το προνόμιο να κατέχει την εξαιρετική Συλλογή Κωστάκη, στην οποία βρίσκονται όλοι οι μεγάλοι εκπρόσωποι των κινημάτων της ρωσικής πρωτοπορίας.

Ετσι από αύριο και για τέσσερις μήνες φιλοξενεί στους χώρους του στη Μονή Λαζαριστών την έκθεση «Η μνήμη της επανάστασης. Σύγχρονοι Ελληνες εικαστικοί-100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση».

Γιάννης Λασηθιωτάκης, «Το κόκκινο τρίγωνο», 2016 Γιάννης Λασηθιωτάκης, «Το κόκκινο τρίγωνο», 2016 |

Εργα ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής, εγκαταστάσεις, βίντεο, τα περισσότερα εκ των οποίων δημιουργήθηκαν ειδικά για τη διοργάνωση, έχουν πάρει τις θέσεις τους για την έκθεση στην οποία συμμετέχουν 31 σύγχρονοι Ελληνες εικαστικοί δημιουργοί, που καλούνται να δώσουν τη δική τους εκδοχή και να διαμορφώσουν μια ενιαία εικαστική παρέμβαση για την ουτοπία της επανάστασης.

Παρουσιάζονται έργα των: Μιχάλη Αρφαρά, Κωστή Βελώνη, Μπάμπη Βενετόπουλου, Ανδρέα Βούσουρα, Κορνήλιου Γραμμένου, Λυδίας Δαμπασίνα, Δημήτρη Ζουρούδη, Αντιγόνης Καββαθά, Στέφανου Καμάρη, Δημήτρη Καρλαφτόπουλου, Θοδωρή Λάλου, Γιάννη Λασηθιωτάκη, Ανδρέα Λυμπεράτου, Αλέξανδρου Μαγκανιώτη, Δημήτρη Μεράντζα, Μανώλη Μπαμπούση, Ξενοφώντα Μπήτσικα, Νικόλα Μπλιάτκα, Αντώνη Παπαδόπουλου, Αλίκης Παππά, Κωνσταντίνου Πάτσιου, Νατάσσας Πουλαντζά, Νίκου Σεπετζόγλου, Γιάννη Σκαλτσά, Μάριου Σπηλιόπουλου, Γιώργου Τσεριώνη, Κώστα Τσώλη, Πάνου Χαραλάμπους, Κώστα Χριστόπουλου, Θοδωρή Χρυσικού και Γιάννη Ψυχοπαίδη.

«Η έκθεση δεν είναι περιγραφική, ούτε φιλοδοξεί να υποκαταστήσει την αυστηρή ιστορική μελέτη, τις διαφορετικές αναγνώσεις, αντικρουόμενες ερμηνείες και αποτιμήσεις των ιστορικών. Αντίθετα, στοχεύει σ' έναν ξεχωριστό προβληματισμό και σε ιστορικούς και πολιτισμικούς συνειρμούς, με εκκίνηση έργα των Καζιμίρ Μαλέβιτς, Ιβάν Κλιουν, Λιουμπόβ Ποπόβα, Κλιμέντ Ρέντκο, Αλεξάντρ Ρότσενκο, Κονσταντίν Μεντουνέτσκι, Αλεξέι Μπάμπιτσεφ, Ιβάν Κουντριασόφ, Ξένια Εντερ κ.ά.», αναφέρουν οι διοργανωτές και ο επιμελητής Γιάννης Μπόλης, ιστορικός της τέχνης και επιμελητής του ΚΜΣΤ.

Τα έργα των Ρώσων πρωτοπόρων παρουσιάζονται ως ξεχωριστή ενότητα, μαζί με αρχειακό υλικό, περιοδικά, αφίσες και φωτογραφίες από το αρχείο Κωστάκη και ιδιωτικές συλλογές.

Οι έννοιες της επανάστασης και της ουτοπίας βρίσκονται στον πυρήνα αυτής της ενότητας με τέσσερις διαφορετικές θεματικές: Νέα Αισθητική, Καθημερινή Ζωή, Εκπαιδευτικοί Νεωτερισμοί, Τέχνη και Προπαγάνδα. Η τέχνη εξάλλου της ρωσικής πρωτοπορίας αποτελεί μέχρι σήμερα για τους καλλιτέχνες μια ανεξάντλητη πηγή έμπνευσης, προβληματισμού και ερεθισμάτων.

Μάριος Σπηλιόπουλος, «Γεννήθηκα 18 του Οκτώβρη…», 2017 Μάριος Σπηλιόπουλος, «Γεννήθηκα 18 του Οκτώβρη…», 2017 |

«Εως το 1917, η σχέση των καλλιτεχνών της ρωσικής πρωτοπορίας με την εξουσία ήταν αιρετική και αντιδραστική. Τα αντεξουσιαστικά μηνύματα των μανιφέστων, τα ζωγραφισμένα πρόσωπα και το εκκεντρικό ντύσιμο των καλλιτεχνών συμβάδιζαν με την περιρρέουσα ατμόσφαιρα των διαρκών απεργιακών κινητοποιήσεων, των διαδηλώσεων και των φέιγ βολάν, των αναρίθμητων φοιτητικών, εργατικών, πολιτικών ομάδων.

Οι Ρώσοι πρωτοπόροι καλλιτέχνες συντάχθηκαν και έθεσαν τον εαυτό τους στην υπηρεσία της Οκτωβριανής Επανάστασης, επικεντρώθηκαν στη δημιουργία μιας ολοκληρωτικά καινούργιας αντίληψης για την τέχνη, πλήρως αποδεσμευμένης από αστικά και αισθητικά πρότυπα, για μια τέχνη σε άμεση συνάρτηση με την παραγωγή και την τεχνολογία, τα υλικά, τις ιδιότητες και τις δυνατότητές τους, για μια τέχνη που χαρτογραφούσε τα νέα όριά της σε σχέση με τη ζωή. Η τέχνη στη ζωή, η ζωή στην τέχνη.

Η πίστη στη συλλογική δράση και η επαναστατική νοοτροπία οδήγησαν στα πρώτα χρόνια μετά τον Οκτώβριο του 1917 σε ένα κλίμα πρωτοφανούς συνεργασίας της εξουσίας με την τέχνη. Ιδρύθηκαν οργανώσεις για την τέχνη και σχολές με ριζοσπαστικές εκπαιδευτικές μεθόδους καθώς και τα πρώτα μουσεία σύγχρονης τέχνης στον κόσμο που ονομάζονταν Μουσεία Καλλιτεχνικής Παιδείας.

Συνδετικός κρίκος μεταξύ καλλιτεχνών και μπολσεβίκων ήταν η ίδια η έννοια της επανάστασης και το όραμα της κοινωνικής αλλαγής που στην καλλιτεχνική του διάσταση ο Βασίλι Καντίνσκι ονόμασε "Μεγάλη Ουτοπία"», γράφει η διευθύντρια του ΚΜΣΤ Μαρία Τσαντσάνογλου.

Την έκθεση πλαισιώνουν αφίσες και προτομές με τους ηγέτες της Οκτωβριανής Επανάστασης, φωτογραφίες, ζωγραφικοί πίνακες σοσιαλιστικού ρεαλισμού κ.ά. της συλλογής του Βασίλη Κωνσταντίνου, την οποία έχει παραχωρήσει στο ΚΜΣΤ.

 Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Μονή Λαζαριστών, τηλ. 2310 589222.
Εγκαίνια: Τετάρτη 22/3. Διάρκεια έως 22/7.

Το efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες του έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας