Βελανίδια και χρυσάφι

velanidia.jpg

Βελανίδια EUROKINISSI/ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

«Το χρυσάφι, το ασήμι και τα διαμάντια είναι πράγματα στα οποία η φαντασία ή η συμφωνία [των ανθρώπων] έχει προσδώσει αξία μεγαλύτερη από την πραγματική τους χρήση και συμβολή στις ανάγκες της ζωής». Αυτά επισήμαινε σε ένα καίριο σημείο του βιβλίου του «Δεύτερη πραγματεία περί κυβερνήσεως» ο διάσημος Αγγλος φιλόσοφος του 17ου αιώνα Τζον Λοκ, που επανεκδόθηκε στη γλώσσα μας από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Η πρώτη έκδοση της πραγματείας είχε συμπεριληφθεί στη σειρά «Φιλοσοφική και Πολιτική Βιβλιοθήκη» των εκδόσεων Γνώση το 1990, την επιμέλεια της οποίας είχε ο αείμνηστος Παναγιώτης Κονδύλης.

Ως δοκίμιο με θέμα την «αληθινή αρχή, έκταση και σκοπό της πολιτικής εξουσίας» το παρουσίασε ο Λοκ. Σε αυτό προσπάθησε να θεμελιώσει την πολιτική φιλοσοφία που αργότερα ονομάστηκε «κλασικός φιλελευθερισμός», στο πλαίσιο του οποίου διαμορφώθηκε και αναπτύχθηκε ο νεότερος δυτικός πολιτισμός.

Κύρια σημεία της πραγματείας του Λοκ αποτελούν η θεμελίωση δύο βασικών στοιχείων της σύγχρονης Πολιτικής Οικονομίας: ατομική ελευθερία και «ελεύθερη αγορά». Αναπτύσσοντας το επιχείρημά του, ο Λοκ συνέδεσε την αξία που δίνουμε στα πολύτιμα μέταλλα με την πρακτική της κοπής, της κυκλοφορίας και της συσσώρευσης χρήματος. Οπως αναφέρει, αυτά μπορούν να συσσωρευτούν και να αποθηκευτούν χωρίς να υπάρχει κίνδυνος να σαπίσουν, όπως για παράδειγμα μπορεί να συμβεί με «εκατό μόδια βελανίδια ή μήλα». Με τη σκέψη αυτή θεμελιώνεται η πρακτική να μπορεί να ανταλλάσσει κάποιος τα προϊόντα του με χρήμα, γιατί τα μεν προϊόντα του, αν τα φυλάξει θα αχρηστευτούν, το δε χρήμα και τα πολύτιμα μέταλλα, όχι.

Ετσι θεμελιώνεται και η πρακτική της «ελεύθερης αγοράς». Και αν κάποιος δεν κατάλαβε: «Η επινόηση του χρήματος τους έδωσε την ευκαιρία να εξακολουθήσουν να το αυξάνουν», συνεχίζει ο Λοκ, τονίζοντας ότι η συσσώρευση πλούτου γεννά δίψα για επιπλέον πλούτο. Με αυτό το σκεπτικό, ο φιλόσοφος θεωρεί «φυσική» εξέλιξη την ανισοκατανομή του παραγόμενου πλούτου: Είναι το φυσιολογικό αποτέλεσμα της εκχρηματισμένης οικονομίας και της λειτουργίας της ελεύθερης αγοράς, στην οποία -κατά τον ίδιο- έχουμε έστω και σιωπηρά συναινέσει, άρα νομιμοποιήσει.

Ας μην το λησμονούμε λοιπόν: Είναι το χρήμα και οι περίφημες «αγορές» που δημιουργούν τις συνθήκες εμφάνισης και όξυνσης της οικονομικής ανισότητας, που καταλήγει να γίνει κοινωνική. Και αυτό το έχουμε αποδεχθεί, λες και δεν υπάρχουν εναλλακτικές. Ο Λοκ θεμελίωσε και έχτισε αυτό που έχτισε, επισημαίνοντας ότι γίνεται με τη συγκατάθεσή μας. Και όχι, ο Λοκ δεν «έτρωγε βελανίδια».

* (Ph.D.)2, επίκουρος καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης

  

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας