Τι μου θύμισες τώρα!

Γεγονότα και πρόσωπα του πολιτισμού που ξεχώρισαν το 2017

■ Γιώργος Λάνθιμος

Δεν είναι να πάει στις Κάνες. Εχει βραβείο από τη σέντρα. Ετσι φέτος κέρδισε (έστω και εξ ημισείας με τη Λιν Ράμσεϊ) το βραβείο σεναρίου για τον «Θάνατο του ιερού ελαφιού», που φυσικά το είχε γράψει για μία ακόμα φορά με τον Ευθύμη Φιλίππου.

Ηταν το τρίτο βραβείο στην Κρουαζέτ (2009 με τον «Κυνόδοντα», 2015 με τον «Αστακό») για τον Ελληνα σκηνοθέτη, που κάνει λαμπρή διεθνή καριέρα και τον κυνηγάνε για να παίξουν στις ταινίες του σταρ σαν την Κίντμαν. Στην Ελλάδα η ταινία έκοψε 42 χιλιάδες εισιτήρια. Μια χαρά.

■ Κατερίνα Ευαγγελάτου

Είχε τους λόγους της να επιλέξει και να παρουσιάσει με το Εθνικό Θέατρο στην Επίδαυρο την «Αλκηστη» του Ευριπίδη, ένα δύσκολο, «προβληματικό» στην ανάγνωσή του έργο που ακροβατεί μεταξύ τραγωδίας και κωμωδίας. Και ήταν η καλύτερη παράσταση που είδαμε να παίζεται στο αρχαίο θέατρο, με σκηνοθετική ματιά πραγματικά καινούργια πάνω στο έργο, σίγουρη, γενναία, μετρημένη στην ακρίβεια. Και με εξαιρετικές ερμηνείες.

Κατερίνα Ευαγγελάτου

■ documenta 14

Ο «αγέλαστος» Πολωνός Ανταμ Σίμτσικ με την Ελληνίδα σύζυγο επιχείρησε ένα φιλόδοξο και τολμηρό πείραμα φέρνοντας στην Αθήνα -για πρώτη φορά εκτός έδρας- τη γερμανική documenta του Κάσελ.

Το εγχείρημα δίχασε, μερικοί μίλησαν για παρωχημένο αριστερίζον μανιφέστο, άλλοι για επίδειξη πολιτιστικού ιμπεριαλισμού κι άλλοι για διεθνές εικαστικό άνοιγμα της Αθήνας που ενεργοποίησε μουσεία, ιδρύματα, δημόσιους χώρους (ΕΜΣΤ, Ωδείο Αθηνών, ΑΣΚΤ κ.ά.) και υποδέχτηκε χιλιάδες ξένους επισκέπτες.

Ο καθένας κάτι «έμαθε από την Αθήνα» -σύμφωνα με τον τίτλο της documenta 14- πόσο μάλλον ο καλλιτεχνικός διευθυντής της που στο τέλος κατηγορήθηκε από τους Γερμανούς για έλλειμμα 7 εκατ. στη διοργάνωση.

 documenta 14

■ Δημήτρης Παπαϊωάννου

Το άστρο του μέσα στο 2017 έλαμψε ίσως όσο ποτέ άλλοτε. Με το νέο του έργο, «Ο Μεγάλος Δαμαστής» («Τhe Great Tamer»), που ξεκίνησε τον Μάιο από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, μπήκε για πρώτη φορά τον Ιούλιο στο περίφημο Φεστιβάλ της Αβινιόν - και αποθεώθηκε.

Η διεθνής περιοδεία του συνεχίστηκε με μεγάλη επιτυχία. Το Χοροθέατρο του Βούπερταλ, της Πίνα Μπάους, αυτόν επέλεξε για να γίνει ο πρώτος, μετά τον θάνατό της, χορογράφος που θα προσφέρει νέο έργο στην ομάδα της - πρεμιέρα τον Μάιο του 2018. Τέλος, παρέλαβε πριν από λίγες μέρες στη Ρώμη τιμητικό Eιδικό Βραβείο κατά την XVI απονομή των Europe Theatre Prizes.

■ Φορντ και Ερντογάν

«Ο Τραμπ είναι τέρας και βλάκας». «Στην Τουρκία δεν υπάρχει δικαιοσύνη». Σε δύο μεγάλους ξένους συγγραφείς ανήκουν αυτές οι φράσεις. Στον Αμερικανό, βραβευμένο με Πούλιτζερ, 73χρονο Ρίτσαρντ Φορντ, που έκανε την πρώτη του επίσκεψη στη χώρα μας, όπου τα μυθιστορήματά του «Καναδάς», «Η χώρα, όπως είναι» και «Ημέρα Ανεξαρτησίας» διαβάζονται με δέος.

Και στην 50χρονη Τουρκάλα Ασλί Ερντογάν, που αντί να γίνει διάσημη μόνο για τα ωραία βιβλία της, έγινε παγκόσμιο σύμβολο του αγώνα για δημοκρατία στη χώρα της όταν συνελήφθη για συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση και υπονόμευση της εθνικής ενότητας. Η όμορφη, αισθαντική και ηρωική κοκκινομάλλα, ελεύθερη (για την ώρα) στην Ευρώπη, ήρθε στην Αθήνα, όπου ο «Ποταμός» είχε φροντίσει να βγάλει δύο βιβλία της.

■ Μάκης Παπαδημητρίου

Τι κι αν το «Suntan» του Αργύρη Παπαδημητρόπουλου κυριάρχησε το 2016; Οι Ευρωπαίοι συνέχισαν και φέτος να ανακαλύπτουν και να υμνούν την ταινία. Για παράδειγμα, όταν βγήκε την άνοιξη στο Λονδίνο, ο «Γκάρντιαν» της έβαλε 4 στα 5 αστεράκια! Αλλά αυτός που ξέφυγε κυριολεκτικά ήταν ο πρωταγωνιστής της, ο κοσμαγάπητος Μάκης Παπαδημητρίου, που είδε τον εαυτό του να επιλέγεται από τον πολύ Πίτερ Μπράντσο, κριτικό της ίδιας εφημερίδας, ανάμεσα στους δέκα καλύτερους ηθοποιούς του 2017.

■ Ταξιδιάρα υπουργός

Η μακροβιότερη υπουργός Πολιτισμού στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, με θητεία έως σήμερα 13 μηνών, η Λυδία Κονιόρδου θα μείνει στην Ιστορία ως η υπουργός που δεν άγγιξε κανένα από τα μεγάλα ζητήματα του υπουργείου. Τον περισσότερο χρόνο μάλλον ταξίδευε παρά εργαζόταν στο γραφείο του 5ου στην Μπουμπουλίνας.

Η μόνη τομή της, ότι επανέφερε τις επιχορηγήσεις στο θέατρο. Φρόντισε δηλαδή τους ανθρώπους του χώρου της. Οσο για το ηλεκτρονικό εισιτήριο, παρά τις δεσμεύσεις από το βήμα της Βουλής, ποτέ δεν τέθηκε σε λειτουργία. Και ας είχε εξασφαλιστεί χορηγός από το 2015.

■ Ελληνικό σινεμά

Την ώρα που η κυβέρνηση νομοθετεί οικονομικά κίνητρα τα οποία θα προσελκύσουν ξένες παραγωγές στη χώρα μας -το cash rebate μάς μάρανε-, στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου και στην ΕΡΤ γίνεται ο κακός χαμός.

Η Λυδία Κονιόρδου αποκεφάλισε την Ηλέκτρα Βενάκη, τον τρίτο μέσα σε δύο χρόνια γενικό διευθυντή του ΕΚΚ. Γιατί; Τι ζόρι τραβάει το υπουργείο με το ελληνικό σινεμά; Ο ανάστατος κινηματογραφικός κόσμος είδε επιπλέον και άλλη μία διεθνή πρωτοτυπία.

Η διοίκηση της ΕΡΤ απέλυσε τα πρόσωπα κύρους της επιτροπής σεναρίων και τα αντικατέστησε με υπαλλήλους της, μηδενικής κινηματογραφικής εμπειρίας. Η συνέχεια επί της οθόνης.

■ Ανέκδοτο

Εχει καταντήσει το άνοιγμα του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Από χρόνο σε χρόνο κι από εξάμηνο σε εξάμηνο κι ακόμα να το δούμε να λειτουργεί πλήρως - από το άνετο υπόγειο μέχρι την υπέροχη ταράτσα του. Αναγκαία βήματα έγιναν, περιοδικές εκθέσεις βλέπουμε, η θητεία της διευθύντριας Κατερίνας Κοσκινά ανανεώθηκε, αλλά πότε θα γίνουν τα επίσημα εγκαίνια;

■ Ελληνικό

Επειτα από πολύωρες συνεδριάσεις του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου τα μέλη του ομόφωνα -πλην ενός- ψήφισαν υπέρ της κήρυξης του αρχαιολογικού χώρου του Ελληνικού. Το θέμα σήκωσε στους ώμους της κυρίως η γενική γραμματέας του ΥΠΠΟ Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, η οποία λοιδορήθηκε και συκοφαντήθηκε, αφού το Ελληνικό αναδείχθηκε σε πρώτο θέμα από όλα τα μέσα ενημέρωσης όπου στις περισσότερες περιπτώσεις η αλήθεια παραποιήθηκε προς όφελος των επενδυτών. Οσο για την υπουργό Λυδία Κονιόρδου, που ποτέ δεν ασχολήθηκε σοβαρά με το ζήτημα, εκείνες τις ημέρες έδινε παραστάσεις στην Ευρώπη.

■ Εγκαίνια στο Νιάρχος

«Σήμερα γίνεται κι επισήμως δικό σας»: Ηταν μια Πέμπτη του περασμένου Φεβρουαρίου που ο πρόεδρος του Ιδρύματος Σ. Νιάρχος, Ανδρέας Δρακόπουλος, παρέδωσε στο ελληνικό κράτος το κλειδί του ΚΠΙΣΝ. Στην κατακόκκινη Κεντρική Σκηνή της Λυρικής Σκηνής, με σύσσωμη την πολιτική ηγεσία παρούσα, ζήσαμε την παράδοση της μεγαλύτερης προσφοράς που έγινε τα τελευταία χρόνια στον πολιτισμό. Οκτώ χρόνια μετά τη σύμβαση που υπέγραψαν τον Μάρτιο του 2009 το Ιδρυμα και το ελληνικό Δημόσιο η δωρεά είχε πάρει σάρκα και οστά με την υπογραφή του Ρέντζο Πιάνο.

Από αυτή τη μεταβατική περίοδο δεν έλειψαν φυσικά οι παλινωδίες (ο Γιώργος Κιμούλης αποχώρησε από το Δ.Σ. του ΚΠΙΣΝ πριν καλά καλά αναλάβει καθώς διαφώνησε στο μοίρασμα των γενικών εξουσιών και αρμοδιοτήτων). Αλλά έπειτα ήρθε η πυρακτωμένη «Ηλέκτρα» με Κλυταιμνήστρα την Αγνή Μπάλτσα και σπουδαία μουσική διεύθυνση από τον Βασίλη Χριστόπουλο -με την οποία η Λυρική ξεκίνησε επισήμως τη λειτουργία της- και τα ξεχάσαμε όλα σε ένα βράδυ.

 Εγκαίνια στο Νιάρχος

■ Απώλειες

Εφυγε από τη ζωή ένας σπουδαίος σκηνοθέτης με διεθνή καταξίωση, ο Σπύρος Ευαγγελάτος, ιδρυτής του «Αμφι-θεάτρου», πανεπιστημιακός, ακαδημαϊκός, μεταφραστής. Ο καλλιτεχνικός κόσμος -και όχι μόνο- αποχαιρέτησε τη σπουδαία θεατρική συγγραφέα Λούλα Αναγνωστάκη που το έργο της σφράγισε τη σύγχρονη δραματουργία αλλά και την ιστορία του ελληνικού θεάτρου.

Ο Νίκος Κούνδουρος μας άφησε τα δώρα του, να έχουμε να τον μακαρίζουμε: ταινίες (με κορυφαία ανάμεσά τους τον «Δράκο»), πίνακες, βιβλία και κουβέντες. Η πιο ωραία μοιραία του παλιού ελληνικού σινεμά, η Ζωή Λάσκαρη, μια πραγματική σταρ έφυγε ξαφνικά από τη ζωή. Θλίψη προκάλεσε ο θάνατος του «μοναχικού καβαλάρη» Λουκιανού Κηλαηδόνη αλλά και τις ευαίσθητης Αρλέτας. Η άρτε πόβερα έγινε πιο φτωχή δίχως τον Γιάννη Κουνέλλη και η ελληνική ζωγραφική χωρίς τον Δημήτρη Μυταρά.

■ Μαρίνα Σάττι

Ενα κορίτσι που όρμησε, τραγουδώντας στα στενά του Ψυρρή, έβαλε επιτέλους φωτιά στο ελληνικό τραγούδι. Εκατομμύρια κλικ για το χαρούμενο βιντεοκλίπ της «Μάντισσας», άπειρες μεταδόσεις, διχογνωμία στα social media και το θαύμα που ονομάζεται Μαρίνα Σάττι πήρε διαστάσεις φαινομένου. Η επιτυχημένη της ερμηνεία ως ερωτευμένης, επαναστάτριας Αρετούσας στον έξοχο «Ερωτόκριτο» των Δ. Μαραμή-Κ. Ρήγου δεν πολλαπλασίασε τις προσδοκίες. Επιβεβαίωσε τις προβλέψεις.

■ Στάθης Λιβαθινός

Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση του Εθνικού Θεάτρου, είναι γνωστό με πόσο πάθος διεκδίκησε τις ιδέες του που αφορούσαν κυρίως την εκπαίδευση, και μάλιστα σ' ένα πεδίο έντονων συγκρούσεων που είχε με τον πρόεδρο του Δ.Σ. Το παλιό του όνειρο αναμένεται λοιπόν να γίνει πραγματικότητα, αφού η λειτουργία του Τμήματος Σκηνοθεσίας υπερψηφίστηκε από το διοικητικό συμβούλιο του θεάτρου.

■ Δημήτρης Κουρτάκης

Εργάζεται αθόρυβα, διακριτικά, συγκεντρωμένα, μελετώντας το θέμα του κυκλωτικά, επίμονα, βασανιστικά. Μας παρουσίασε στην Πειραιώς 260 μια εμπνευσμένη multimedia παράσταση που διατρέχει το μπεκετικό σύμπαν με τίτλο «Αποτυχημένες απόπειρες αιώρησης στο εργαστήριό μου».

Και ήταν μια πετυχημένη απόπειρα του σκηνοθέτη σ' ένα δύσκολο εγχείρημα. Δημιούργησε ένα σπουδαίο καλλιτεχνικό γεγονός, έφερε την καλύτερη παράσταση στο Φεστιβάλ Αθηνών, η οποία θα επαναληφθεί κι αυτό το καλοκαίρι. Μ' έναν μοναδικό ερμηνευτή, τον Αρη Σερβετάλη.

 Δημήτρης Κουρτάκης

Φωτομοντάζ

Δεν ήρθε ποτέ στην Αθήνα ο Ανγκ Λι για να σκηνοθετήσει την Πέμη Ζούνη, όπως ισχυρίζονταν η ίδια και η εταιρεία παραγωγής της παράστασης. Οσο για τις φωτογραφίες που μοιράστηκαν στον Τύπο και απεικονίζουν τον διεθνή σκηνοθέτη με την ηθοποιό, ήταν... φωτομοντάζ. Μια απίθανη ιστορία, που ακόμα κανείς δεν έχει πάρει ξεκάθαρα την ευθύνη για τη σύλληψη και την εκτέλεσή της, με αφορμή το έργο του Ακη Δήμου «… και Ιουλιέτα», που φιλοξενήθηκε στο Ιδρυμα «Μ. Κακογιάννης».

■ Νατάσσα Μποφίλιου

Η συνέντευξή της στην εφημερίδα μας έγινε viral και συζητήθηκε παντού και απ' όλους. Μια σημαντική τραγουδίστρια, ένα κορίτσι που είχε το θάρρος της γνώμης της να μιλήσει για το ΚΚΕ, την Ευρωπαϊκή Ενωση και τον τροτσκισμό, βρήκε απέναντί της ανθρώπους σαν έτοιμους από καιρό να την κατασπαράξουν. Βγήκαν στα social media και τα ΜΜΕ να την επικρίνουν. Εκείνη δεν πτοήθηκε, τίποτα δεν είπε «κατά λάθος», η δήλωσή της αμέσως μετά ήταν ακόμα πιο σκληρή και απολύτως ξεκάθαρη.

Νατάσσα Μποφίλιου Φωτ. Yiannis Margetousakis

■ ΑΕΠΙ

Το παιχνίδι της χάθηκε πια. Αποτέλεσμα, η διανομή των χρημάτων του Δεκεμβρίου για τα πνευματικά δικαιώματα να μην έχει γίνει ακόμα στους δημιουργούς και πολύ πιθανόν να μη γίνει και ποτέ. Από την άνοιξη μπήκε κρατικός επίτροπος στην ΑΕΠΙ και προσπαθεί να βάλει τάξη στο χάος. Οσο για τους καλλιτέχνες, έχουν χωριστεί σε δύο στρατόπεδα. Το τοπίο παραμένει ομιχλώδες.

■ «O Στόουνερ»

Ηρθε ο καιρός να ανακαλύψουν και οι Ελληνες βιβλιόφιλοι χάρη στον οίκο Gutenberg τον ξεχασμένο σπουδαίο Αμερικανό συγγραφέα Τζον Γουίλιαμς (1922-1994) με το αριστουργηματικό μυθιστόρημά του «Ο Στόουνερ».

Στόμα το στόμα έγινε ανάρπαστο. Γράφτηκε το 1965 και ήταν παραγνωρισμένο, μέχρι που πριν από λίγα χρόνια το 'βγαλαν στην επιφάνεια οι ξύπνιοι οι Ευρωπαίοι. Διηγείται τον ταπεινό, αποτυχημένο και ασήμαντο βίο ενός μέτριου ανθρώπου, πανεπιστημιακού χωρίς καριέρα, οικογενειάρχη χωρίς αγάπη. Η σχέση μας με τον Γουίλιαμς ευτυχώς συνεχίζεται με την έκδοση, πάλι από τον Gutenberg, του ιστορικού του μυθιστορήματος «Αύγουστος».

■ Ανω-κάτω ΤΑΠΑ

Αρχές Αυγούστου η υπουργός Πολιτισμού Λυδία Κονιόρδου καρατόμησε την πρόεδρο του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων, Ασπασία Λούβη, και σύσσωμο το Διοικητικό Συμβούλιο. Με μια κίνηση πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων τη δουλειά δύο ετών, με τις όποιες ελλείψεις, αδυναμίες της.

Ποτέ δεν δόθηκε η συνέντευξη Τύπου, παρουσία της Ασπασίας Λούβη, όπως είχε δεσμευτεί η υπουργός, η οποία ακολούθως δεν απάντησε ποτέ στις βαρύτατες κατηγορίες της πρώην προέδρου του ΤΑΠΑ. Σήμερα, τέσσερις μήνες μετά, σιγή ιχθύος από το Ταμείο για την αντιμετώπιση των σοβαρότατων ζητημάτων που έχει να επιλύσει.

■ Τρεις σταρ

Του σινεμά ήρθαν για να κάνουν για λίγο την Αθήνα Κάνες και Λος Αντζελες. Η Βανέσα Ρεντγκρέιβ με την πρώτη της ταινία, το ντοκιμαντέρ «Τα δεινά της θάλασσας» με θέμα το προσφυγικό. Ο Κεν Λόουτς για να τον τιμήσει το Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου. Και ο Αλεξάντερ Πέιν; Καλά, αυτός έχει που έχει ελληνικές ρίζες, παντρεύτηκε και ωραία Αιγιώτισσα και όλο και πιο Ελληνας γίνεται, με τα άψογα ελληνικά του και τα όλα του.

Εδειξε το «Downsizing», τη νέα του ταινία με τον Ματ Ντέιμον, στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Τράβηξε με το κινητό του τους θεατές του «Ολύμπιον» να καλωσορίζουν ουρλιάζοντας τη νεογέννητη κορούλα του για να εντάξει, λέει, τις σκηνές στο βίντεο με τα βαφτίσια της. Δεν θα γλιτώσει έτσι εύκολα την ελληνική ταινία που μας χρωστάει.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας