Τα «Συμβόλαια» και η μεταφυσική

Το απόγευμα του Σαββάτου, σε ένα μικρό χωριό της ενδοχώρας της Τήνου, στην Καλλονή -όνομα και πράγμα-, ογδόντα νησιώτες άκουγαν με προσοχή τις εισηγήσεις για το παρόν και το μέλλον του νησιού, αλλά και για τους κινδύνους που κρύβει η μονόπλευρη τουριστική ανάπτυξη.

Οι περισσότεροι, στην ηλικία των -ήντα, που είχαν ζήσει την εποχή που το χωριό τους ήταν «η καρδιά» της γεωργίας του νησιού, αντιμετώπιζαν με έκδηλο σκεπτικισμό τη στροφή προς τον... εσπρέσο και τη χωριάτικη σαλάτα.

Την ίδια στιγμή, αρκετά μίλια βορειότερα, ο πρωθυπουργός αναφέρονταν και αυτός στον τουρισμό, λέγοντας: «Δεν επαναπαυόμαστε με τα ρεκόρ που σπάνε κάθε χρονιά. Και φέτος είχαμε ένα πολύ σημαντικό ρεκόρ, με πάνω από 34 εκατ. επισκέψεις στη χώρα μας. Ομως, δουλεύουμε εντατικά και με γνώμονα τη βελτίωση του τουριστικού προϊόντος, την επέκταση της τουριστικής περιόδου, το άνοιγμα σε νέες αγορές, αλλά και την προώθηση εναλλακτικών μορφών τουρισμού».

Σίγουρα, αν οι νησιώτες άκουγαν αυτές τις φράσεις, δεν θα αισθάνονταν ούτε περισσότερο σοφοί ούτε λιγότερο ανήσυχοι. Αντίθετα, θα ένιωθαν ανασφαλείς, όπως και όσοι Ελληνες περίμεναν ότι, το Σάββατο 8 Σεπτεμβρίου, θα άκουγαν από τον πρόεδρο της κυβέρνησής τους ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το πώς θα πορευτεί η Ελλάδα στη μεταμνημονιακή περίοδο.

Δηλαδή, έναν αναπτυξιακό σχεδιασμό με στόχους, κανόνες, όρια και κόκκινες γραμμές, στο οποίο θα καθορίζονταν: ρόλοι, πολιτικές και κατευθύνσεις. Κοντολογίς, αυτό που οι οικονομολόγοι ονομάζουν αναπτυξιακό σχέδιο.

Ενα πλαίσιο που θα περιλαμβάνει: πολιτικές για τον πρωτογενή, δευτερογενή και τριτογενή τομέα της οικονομίας, ποσοτικούς στόχους για τη συμμετοχή του καθένα στο συνολικό προϊόν της οικονομίας, όρια εντός των οποίων θα κινείται ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας της οικονομίας και κόκκινες γραμμές στον ρόλο των «επενδυτών» που με το Ταμείο της Δημόσιας Περιουσίας έχει αναβαθμιστεί.

Μία εύκολη απάντηση είναι ότι δεν μπορεί να υπάρξει αναπτυξιακό σχέδιο, όταν δεν υπάρχει δυνατότητα άσκησης δημοσιονομικής και συναλλαγματικής πολιτικής και όταν το πλαίσιο λειτουργίας των οικονομικών δραστηριοτήτων ορίζεται και καθορίζεται από την κοινοτική νομοθεσία.

Πώς είναι δυνατόν να μιλά κανείς για αγροτική πολιτική, για παράδειγμα, όταν υπάρχει η ΚΑΠ;

'Η πώς να είναι δυνατόν να αξιοποιήσει μια κυβέρνηση το συγκριτικό πλεονέκτημα του ναυπηγοεπισκευαστικού τομέα, όταν ισχύει ένα περιοριστικό θεσμικό πλαίσιο;

Εύλογα ερωτήματα, τα οποία όμως κρύβουν την υψίστη πολιτική πρόκληση για μια κυβέρνηση της Αριστεράς.

Για τον κ. Μητσοτάκη και τους οικονομικούς εγκεφάλους του, το πρόβλημα ενός αναπτυξιακού σχεδίου δεν υπάρχει, διότι θα το λύσουν οι... επενδυτές. Οι κεφαλαιούχοι δηλαδή, οι οποίοι οσμιζόμενοι το άρωμα του κέρδους, θα κάνουν τις βέλτιστες επιλογές και θα συμπαρασύρουν την οικονομία στην ανάπτυξη.

Μια προσέγγιση θεολογικού χαρακτήρα με ιδιότητες μαθηματικού αξιώματος και γνωρίσματα θεολογικού δόγματος, που φλερτάρει με τη μεταφυσική.

Γι' αυτό πρόσφατα εμφανίστηκαν... αιρετικοί, όπως ο κ. Τραμπ. Ακραιφνής οπαδός των δυνάμεων της αγοράς, με το «Πρώτα η Αμερική», αμφισβήτησε την παντογνώστρια αγορά και συγκρούστηκε με πολιτικούς και οικονομικούς του εταίρους. Προκειμένου, μάλιστα, να εφαρμόσει τον δικό του σχεδιασμό, δεν δίστασε να αμφισβητήσει το «Βατικανό» της παγκοσμιοποίησης, τον ΠΟΕ.

Για τον κ. Τσίπρα και την κυβέρνησή του η ύπαρξη ενός αναπτυξιακού σχεδίου για τη χώρα είναι μια επιλογή μείζονος πολιτικού και οικονομικού χαρακτήρα και συμβολισμού. Διαφοροποιείται από τη θεολογικού χαρακτήρα προσκόλληση του κ. Μητσοτάκη στις δυνάμεις της αγοράς. Επανατοποθετεί τις σχέσεις του με τον μέσο Ελληνα, που, έπειτα από όσα έγιναν από το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης μέχρι σήμερα, έχουν διαρραγεί.

Γιατί το να διατυπώνεις δημόσια στόχους και δεσμεύσεις είναι μία μορφή «συμβολαίου» μεταξύ αρχόντων και αρχομένων, από το οποίο απορρέουν ευθύνες και υποχρεώσεις.

Τέλος, ένα αξιόπιστο και συγκροτημένο οικονομικό σχέδιο μπορεί να είναι η απάντηση της Αριστεράς σε όσους ισχυρίζονται ότι «όλοι ίδιοι είναι», προκειμένου να κατευθύνουν τους πολίτες στα ερεβώδη νερά της Ακροδεξιάς και του λαϊκισμού.

Η μεταπολεμική ευρωπαϊκή Αριστερά καθιέρωσε αυτά τα «συμβόλαια», προκειμένου να διαμορφώσει τα δικά της επιχειρήματα στην ιδεολογική αντιπαράθεση με την άλλη πλευρά.

Στην Ελλάδα, τα κείμενα του ΑΝΤΑΙΟΥ, του μνημειώδους περιοδικού του δεύτερου μισού της δεκαετίας του '40, αλλά και η εργασία του Μπάτση για τη βαριά βιομηχανία, ήταν η απάντηση στην τυχοδιωκτική, κερδοσκοπική και καιροσκοπική αναπτυξιακή πρόταση των δύσκολων εκείνων χρόνων.

Μπορεί ο Κλίντον, ο Μπλερ να απεμπόλησαν αυτήν τη στοιχειώδη έκφραση πολιτικής δέσμευσης, παρασύροντας στη συνέχεια όλη την Αριστερά (από τη σοσιαλδημοκρατία μέχρι τους παραδοσιακούς φορείς της) στον θολό κόσμο της αβεβαιότητας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι απλοί άνθρωποι, σαν τους νησιώτες αυτού του πανέμορφου χωριού της Τήνου, δεν αναζητούν απαντήσεις στα αγωνιώδη ερωτήματα για το μέλλον των ίδιων, των παιδιών τους και του τόπου τους.

*δημοσιογράφος, συγγραφέας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας