Μαγειρεύω κάθε μέρα – ή σχεδόν κάθε μέρα. Και κατά γενική ομολογία μαγειρεύω καλά. Οχι σαν επαγγελματίας σεφ, αλλά καλά.
Το μαγείρεμα ήταν κάτι που έμαθα έχοντας μεγαλώσει σε πολυμελή οικογένεια, με γονείς που προέρχονταν από πολυμελείς οικογένειες και με μαμά και γιαγιάδες που μπορούσαν «με τα ψέματα» να σε κάνουν να γλείφεις τα δάχτυλά σου.
Οι μνήμες μου είναι γεμάτες αρώματα. Επίσης, η εκμάθηση της κουζίνας προέκυψε και ως ανάγκη – μερικές φορές αναρωτιέμαι τι θα μπορούσε να έχει συμβεί αν δεν την κατείχα.
Ενδεχομένως, τίποτα.
Τόσος και τόσος κόσμος ζει χωρίς να έχει βάλει ποτέ τσουκάλι στη φωτιά. Κάποιος άλλος φροντίζει γι’ αυτούς: φίλοι και συγγενείς που λυπούνται τους «καημένους, που δεν μπορούν να βράσουν ούτε αυγό», τα καλά και οικονομικά εστιατόρια αφθονούν, όπως και τα λιγότερο καλά ή αυτά με το «γρήγορο» φαγητό.
Και όμως, όταν άρχισα να μαγειρεύω συνειδητά και από επιλογή -όχι γιατί έπρεπε, αλλά γιατί το ήθελα- κατάλαβα ότι πίσω από τη διαδικασία αυτή κρύβεται ένα μεγάλο μυστικό. Αυτό δεν έχει να κάνει με την ανάγκη ή την επιθυμία να προσφέρεις στους άλλους -και στον εαυτό σου- κάτι νόστιμο, που θα φέρει χαρά, ικανοποίηση, και δεν θα καλύψει απλώς μια ζωτική για την επιβίωση ανάγκη.
Το αντίθετο, μάλιστα. Τα ωραιότερα πράγματα τα έχω φτιάξει όταν δεν υπήρχε καμία άμεση ανάγκη γι’ αυτά. Και δυστυχώς, ποτέ ξανά δεν κατάφερα να τα επαναλάβω, όσο και αν προσπάθησα.
Τα «χειρότερα», που δεν ήταν και άσχημα, πάντως, τα σέρβιρα όταν αυτή η ρημάδα η ανάγκη τα επέβαλλε… Το τελευταίο διάστημα δε, παίρνω βραβείο «αποτυχιών».
Εμαθα όμως ότι η ουσία πίσω από όλη τη διαδικασία είναι η ανάγκη για δημιουργία – αυτή είναι η κινητήριος δύναμη, ακόμη και αν δεν το βλέπεις. Κάπου πρέπει να διοχετεύσεις μέρος της ενέργειάς σου, των ιδεών σου και να δοκιμάσεις αν και πώς και πόσο αποτελεσματικά μπορείς να συνδυάσεις ό,τι έχεις μπροστά σου.
Αυγά, γάλα, αλεύρι, μαγιά, αλάτι, νερό, ζάχαρη, λεμόνι, πορτοκάλι, λάδι. Και μετά μπαχαρικά: πιπέρι, κανέλα, δαφνόφυλλα, μοσχοκάρυδο και μοσχοκάρφι, κάρι και πάπρικα και πικάντικο μπούκοβο.
Κάθε φαγητό, κάθε γλυκό είναι σαν τον ζυμαρένιο άντρα (ο Μοσκάμπαρης του δωδεκανησιακού παραμυθιού), που έφτιαξε η βασιλοπούλα με τα χέρια της, με αλεύρι, νερό και μπαχαρικά, αλλά αγωνίστηκε πολύ για να τον κάνει όπως της άρεσε και τελικά δικό της. Τα υλικά είναι πάντα σωστά, τα χέρια μας τα πλάθουν λάθος στην πινακωτή.
Μια φίλη μού χάρισε κάποτε -κοντά δέκα χρόνια πριν- ένα βιβλίο-τετράδιο για να γράφω τις συνταγές που μάζευα με τα χρόνια. Δεν έχω καταφέρει να τις καθαρογράψω και να το γεμίσω… Οι περισσότερες βρίσκονται σε κομμένα χαρτιά, μέσα στις σελίδες του, λερωμένες και λαδωμένες. Οταν πρόκειται δε γι’ αυτές που αγαπώ, αυτές βρίσκονται στη χειρότερη κατάσταση.
Ομως, ακόμη και αν δεν το χρειάζομαι, το ανοίγω συχνά.
Γιατί, εκτός από τις ρετρό εικόνες με κουζινικά και μαγειρέματα που περιλαμβάνει, έχει και φράσεις ή ρήσεις ανθρώπων που αγάπησαν το φαγητό ή ήξεραν να το παρασκευάζουν.
Η αγαπημένη μου, αυτή στην οποία επιστρέφω πάντα, είναι ένα απόσπασμα από μια επιστολή της Αμερικανίδας ποιήτριας Εμιλι Ντίκινσον. Εγραφε σε μια φίλη της:
Αύριο θα μάθω να φτιάχνω ψωμί. Φαντάσου με, έχοντας τα μανίκια σηκωμένα, να ανακατεύω αλεύρι, γάλα, μαγιά κ.λπ. με μεγάλη χάρη.
Σε συμβουλεύω, αν δεν ξέρεις ήδη να φτιάχνεις τα σημαντικά συστατικά της ζωής, να μάθεις όσο το δυνατόν πιο γρήγορα
Ε, λοιπόν, όταν τα υλικά υπάρχουν, δεν μπορείς παρά να τα χρησιμοποιήσεις και δημιουργήσεις σαν μικρός θεός τα σημαντικά συστατικά της ζωής.
