Τα ψέματα του τέως για τον Χρυσόστομο

11gamos-konstantinos-anna_maria-630.jpg

Τον γάμο του Κωνσταντίνου με την Αννα Μαρία ευλόγησε ο αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος  Τον γάμο του Κωνσταντίνου με την Αννα Μαρία ευλόγησε ο αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος και το ευχαριστώ του τέως ήταν τότε να τον διώξει και σήμερα να μιλά γι’ αυτόν απαξιωτικά

Ποιο ήταν άραγε το σκεπτικό του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου όταν στα απομνημονεύματά του επιχείρησε να κηλιδώσει τη μνήμη του μακαριστού αρχιεπίσκοπου Χρυσόστομου Β’ Χατζησταύρου με επανειλημμένους απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς του τύπου «εκτός από εξαιρετικά πεισματάρης ήταν και θεόκουφος» (σ. 76), ενώ τον κατηγορεί ότι κατά την ορκωμοσία της χούντας, όπου ο ίδιος τον είχε καλέσει, «λόγω γήρατος και βαρηκοΐας ούτε που είχε καταλάβει τι πραγματικά είχε συμβεί» (σ. 255);

Ειδικά για αυτή την προσβλητική παρατήρηση, στην οποία ο Κωνσταντίνος επανέρχεται με κάθε ευκαιρία, έχω άμεση άποψη. Hμουν παρούσα όταν ο Χρυσόστομος είχε διατυπώσει τους δισταγμούς του να αποδεχτεί αυτή τη βασιλική πρόσκληση. Οσο για τη βαρηκοΐα του, ήταν τόσο λίγο «θεόκουφος» ώστε στις διαπροσωπικές του σχέσεις ουδέποτε χρησιμοποιούσε το ακουστικό που πράγματι διέθετε σαν βοηθητικό για συγκεκριμένες περιστάσεις.

Και κάτι ακόμα πιο οδυνηρό: Σε μια ενότητα του βιβλίου όπου γίνονται διαδοχικές αναφορές στον Χρυσόστομο παρεμβάλλεται μια αφήγηση που δεν τον αφορά, χωρίς αυτό να γίνεται σαφές. Ο Κωνσταντίνος γράφει πως «Με τον ίδιο είχαμε και άλλο περιστατικό...» (σ. 78), χωρίς να διευκρινίζει ότι η υποτιμητική ιστορία που ακολουθεί δεν αναφέρεται στον αρχιεπίσκοπο, ο οποίος δεν είχε ούτε αδελφό ούτε άλλον συγγενή στρατιωτικό!

Αναφερόμενος στον Χρυσόστομο ο Κωνσταντίνος λέει: «Είναι περίεργοι. Πρέπει να τους ξέρει κανείς τους παπάδες για να μπορέσει να τους αντιμετωπίσει». Ομως ο τέως βασιλιάς ξεχνά ή αγνοεί ότι ο Χρυσόστομος δεν ήταν ο οποιοσδήποτε «παπάς». Ηταν ένας από αυτούς που έγραψαν τη σύγχρονη ιστορία. Ηταν, μαζί με τον εθνομάρτυρα Χρυσόστομο Σμύρνης, ο οργανωτής του Μακεδονικού Αγώνα στην Ανατολική Μακεδονία. Ηταν εκείνος που, πολεμιστής, ανθρωπιστής, κοινωνικός αγωνιστής, συγγραφέας, ιεράρχης, αγωνίστηκε πάντα για την Ελλάδα – επανειλημμένα καταδικασμένος από τις τουρκικές αρχές σε φυλακίσεις και θάνατο για τη δράση του.

Γιατί λοιπόν ο Κωνσταντίνος να υποσκάπτει την αξιοπιστία ενός ανθρώπου με τόσο φωτεινή προσωπική ιστορία; Ο λόγος είναι προφανής.

Ο Χρυσόστομος υπήρξε μάρτυρας και θύμα της συνεργασίας του άνακτος με τη χούντα (την οποία αργότερα «απετάξατο»), στο πραξικόπημα που οργάνωσαν από κοινού για την απομάκρυνσή του από τον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Στόχος ήταν να τον διαδεχτεί εκλεκτός των Ανακτόρων, ο Ιερώνυμος Κοτσώνης.

Στην καθαίρεση του αρχιεπισκόπου, ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος αναφέρεται ως εξής:

«Από το ξήλωμα μη επιθυμητών στους χουντικούς προσώπων δεν θα γλίτωνε ούτε καν ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Χρυσόστομος, που εκείνη την περίοδο ασθενούσε και νοσηλευόταν στον Ερυθρό Σταυρό. Μια μέρα, ο Αυλάρχης μου, στρατηγός Παπαθανασιάδης, φέρνοντας στο γραφείο μου κάποια χαρτιά ρουτίνας, μου είπε:

- Μεγαλειότατε, με έχει καλέσει στον Ερυθρό Σταυρό ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών.

- Τι ήθελε;

- Προτίθεται να παραιτηθεί και επιθυμεί να σας το ανακοινώσω πριν το κάνει, για να το γνωρίζετε.

- Πότε ακριβώς σας φώναξε, στρατηγέ;

- Το Σάββατο το πρωί».

Τα πραγματικά γεγονότα έχουν ως εξής:

Τη Μεγάλη Παρασκευή, 28 Απριλίου 1967, κατά την περιφορά του Επιταφίου, ο Χρυσόστομος πιέστηκε να επιβιβαστεί σε αυτοκίνητο που τον μετέφερε στο σπίτι του. Ηταν φυσιολογικά κουρασμένος, αλλά εντελώς υγιής.

Λίγο αργότερα, κάποιοι που ισχυρίστηκαν ότι είναι γιατροί, συνοδευόμενοι από νοσοκόμες και αστυνομικούς, τον επισκέφτηκαν και του ζήτησαν να ετοιμαστεί για εισαγωγή στο νοσοκομείο διότι... είχε υποστεί καρδιακή προσβολή! Παρά τη σθεναρή άρνησή του και τη διαβεβαίωση του προσωπικού του γιατρού, Δημητρίου Καπνιά, ότι δεν είχε πρόβλημα υγείας, οι αυτόκλητοι επισκέπτες αρνήθηκαν να αποχωρήσουν χωρίς αυτόν. Μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες του Σαββάτου οπότε τον ανάγκασαν να τους ακολουθήσει στον Ερυθρό Σταυρό.

Και ο τέως βασιλιάς συνεχίζει:

- «- Και εσύ περίμενες να έρθει η Δευτέρα για να μου το πεις;

- Μα γιατί το λέτε αυτό;

- Διότι ο Αρχιεπίσκοπος έχει ήδη αλλάξει γνώμη.

- Αυτό αποκλείεται!

- Φύγε από εδώ αυτή τη στιγμή. Ασε τα χαρτιά σου κάτω. Θα τα πούμε αργότερα αυτά, και πήγαινε αμέσως να πάρεις την υπογραφή του ότι θέλει να παραιτηθεί. Εχω πληροφορηθεί ότι θέλουν οι χουντικοί να τον διώξουν και εφόσον ο ίδιος θέλει να παραιτηθεί είναι μια χρυσή ευκαιρία να φύγει αξιοπρεπώς» (σ. 268).

- Οι χουντικοί θέλουν να διώξουν τον αρχιεπίσκοπο. Ας τον βοηθήσουμε να φύγει αξιοπρεπώς! Είναι άραγε δυνατό κάτω από τέτοιες συνθήκες ο Χρυσόστομος να είχε διανοηθεί να παραιτηθεί;

Οι επιστολές

Στις 2 Μαΐου, στον Ερυθρό Σταυρό, ο αρχιεπίσκοπος αντέδρασε βίαια στην πρώτη απόπειρα της Αυλής να τον ωθήσει σε παραίτηση. Η οργή του ακούστηκε στους διαδρόμους του νοσοκομείου!

Στις 6 Μαΐου, αξιωματούχος των Ανακτόρων τού παρέδωσε δύο παραλλαγές επιστολής παραίτησης για να διαλέξει ποια θα υπογράψει.

Στη μία από αυτές ο αρχιεπίσκοπος φέρεται να παρακαλεί να γίνει δεκτή η παραίτησή του «για να επανέλθει η Εκκλησία στην αρχαίαν αυτής δόξαν». Να ευχαριστεί την εθνική κυβέρνηση επειδή ανέστειλε τη Σύνοδο της Ιεραρχίας που είχε οριστεί για τις 12 Μαΐου και να υποδεικνύει ως υποψήφιο διάδοχό του τον Ιερώνυμο Κοτσώνη.

Στη δεύτερη επιστολή φέρεται να δηλώνει ότι παραιτείται για να καταστεί η Εκκλησία ικανή να αντεπεξέλθει στις προσδοκίες του έθνους, δεδομένου ότι ο ίδιος αισθάνεται τις δυνάμεις του μειούμενες.

Ο Χρυσόστομος, όχι μόνον αρνήθηκε να υπογράψει, αλλά κράτησε τις βασιλικές επιστολές και έστειλε γραπτά την άρνησή του στον τότε βασιλέα:

…αρνούμαι διαρρήδην να γίνω παραβάτης θείων προσταγμάτων διότι θα είμαι ρίψασπις και προδότης και επίορκος, και υπό τοιαύτας συνθήκας δε θα θελήσω ποτέ [...] να καλύψω εξ αισχύνης το πρόσωπό μου. Αν η εκκλησία και η πολιτεία θελήσει ούτως ή άλλως, είτε κανονικώς είτε νομίμως να επιβάλει μίαν λύσιν, αντίθετον προς τας πεποιθήσεις μου, εγώ ου δύναμαι εμποδίσαι αυτήν και θα έχω να δικαιολογηθώ ενώπιον του δικαίου Κριτού ότι βία και δυναστεία υπέκυψα, αλλά και μετά διαμαρτυριών ενώπιον θεού και ανθρώπων

Το πλήρες κείμενο των επιστολών και της απάντησης του αρχιεπισκόπου δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Το Βήμα» (Κ. Σακελλαρίου: 1.12.1974).

Αλλαγή του νόμου

Μετά την αποτυχημένη προσπάθεια «παραίτησης», καταρτίστηκε και δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (τεύχος 67 Α) ο υπ’ αριθμόν 3 Αναγκαστικός Νόμος που τροποποιούσε και συμπλήρωνε διατάξεις του 671/1943 νόμου «Περί Καταστατικού Χάρτου της Εκκλησίας της Ελλάδος». Η τροποποίηση καταργούσε την ισοβιότητα του αρχιεπισκόπου, επεκτείνοντας και σ’ αυτόν το όριο ηλικίας των 80 ετών που ίσχυε για τους μητροπολίτες.

Η Διαρκής Ιερά Σύνοδος αντικαταστάθηκε από οκταμελή Αριστίνδην Σύνοδο, της οποίας τα μέλη ορίστηκαν με Βασιλικό Διάταγμα. Αυτή εξέλεξε, στις 13 Μαΐου 1967, ως νέο αρχιεπίσκοπο, τον Ιερώνυμο Κοτσώνη, πρωθιερέα των Ανακτόρων.

Η εκλογή αυτή χαρακτηρίστηκε αργότερα «αντικανονική» και δημιούργησε στην Εκκλησία ποικίλα προβλήματα. Τον Δεκέμβριο του 1973 ο Ιερώνυμος παραιτήθηκε και τον διαδέχθηκε ο αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ.

Επίσης, όπως φαίνεται στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε ο εκπρόσωπος του Πατριάρχου Αθηναγόρα, μητροπολίτης Χαλκηδόνος Μελίτων, μετά την τελετή της ενθρόνισης του νέου αρχιεπισκόπου, η αλλαγή θα ευνοούσε την προώθηση του μεγάλου θέματος της Ενωσης των Εκκλησιών, στην οποία ο Χρυσόστομος ήταν τότε αντίθετος. Χαρακτηριστικό είναι το σχετικό εδάφιο στο βιβλίο του Κωνσταντίνου.

«Θέμα μεταξύ εμού και του Αρχιεπισκόπου Χρυσοστόμου δημιουργήθηκε λίγο αργότερα και με αφορμή μιας προγραμματισμένης επίσκεψής μου στη Ρώμη και το Βατικανό. Οταν το πληροφορήθηκε, ζήτησε να με δει.

- Δεν μπορείτε να πάτε στο Βατικανό, Μεγαλειότατε, μου είπε με ύφος ανθρώπου που έλεγε κάτι το αυτονόητο.

Μακαριότατε, στα επίσημα ταξίδια μου πηγαίνω εκεί που έχει προγραμματίσει η κυβέρνηση.

Δεν γίνεται να μην πάω.

- Γίνεται! Είστε ο προστάτης της Ορθοδοξίας και ως εκ τούτου δεν μπορείτε να πάτε εκεί... - του ήταν δύσκολο ακόμη και να ξαναπεί τη λέξη.

- Δεν θέλω να σας στενοχωρήσω και δεν θα πάω. Αλλά φαντάζομαι ότι δεν έχετε αντίρρηση να δω τουλάχιστον τον Δεσπότη της Ρώμης.

- Οχι, σ’ αυτό δεν έχω καμία αντίρρηση.

Αυτό που διέφευγε εκείνη τη στιγμή από τον Χρυσόστομο ήταν ότι Δεσπότης της Ρώμης είναι ο Πάπας. Εχοντας λοιπόν ουσιαστικά υποκλέψει τη συγκατάθεση του Αρχιεπισκόπου, η επίσκεψή μου στο Βατικανό πραγματοποιήθηκε κανονικά» (σ. 81).

Είναι λοιπόν σκόπιμο ο Χρυσόστομος να εμφανιστεί ως γέρος αναξιόπιστος, για να αμβλυνθεί η σοβαρότητα της μαρτυρίας του.

Είναι σκόπιμο, αλλά δεν είναι αληθινό.

*Φυσικός, πληροφορικός και συγγραφέας.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας