Τα παιδιά χορεύουν τη δική τους Πολιτεία

enfant.jpg

Από τη παράσταση "enfant" του Μπορίς Σαρμάτς Από τη παράσταση "enfant" του Μπορίς Σαρμάτς

Οταν κάνεις μια παράσταση χορού που τη βαφτίζεις «enfant» (παιδί) χρησιμοποιώντας προφανώς και παιδάκια από 6 μέχρι 12 χρόνων, όταν επιπλέον είσαι και αβάν γκαρντ και την πρωτοπαρουσιάζεις το 2011 στην Cour d' honneur της Αβινιόν, κάτι ιδιαίτερο συμβαίνει. Κάτι ξεχωριστό θέλεις να πεις.

Ο σύγχρονος χορός κάθε άλλο παρά μας έχει συνηθίσει σε μωρά, κι όταν αποφασίζει να ανοίξει την ψαλίδα των ηλικιών, πάει μάλλον προς τα πάνω -σκεφτείτε τους υπέροχους 40άρηδες χορευτές του Γίρζι Κίλιαν- παρά προς τα κάτω.

Ετσι, ο διάσημος Γάλλος χορογράφος Μπορίς Σαρμάτς, που μέσα στη μεγάλη περιοδεία του με το «enfant» θα είναι για τρεις μέρες στο Φεστιβάλ Αθηνών (από αύριο μέχρι το Σάββατο, στην Πειραιώς 260), έπρεπε να μας λύσει λίγες απορίες. Γιατί ένα θέαμα με παιδιά; Τι ρόλο τους δίνει;

Μπορίς Σαρμάτς Ο Μπορίς Σαρμάτς στο Φεστιβάλ Αθηνών |

Ο 45χρονος χορογράφος μάς ξεκαθαρίζει από την αρχή ένα πράγμα. Οτι το «enfant» δεν είναι μια παράσταση για παιδιά. «Ποτέ δεν σκέφτηκα ότι θα 'ρθουν να τη δουν, παρόλο που στην πορεία αποδείχτηκε ότι τους εντυπωσιάζει και τους αρέσει», λέει. «Αν στο 95% των θεαμάτων με παιδιά, αυτά φέρνουν στη σκηνή κυρίως τη χαρά, το γέλιο, την κίνηση, τη ζωή, στη δική μου παράσταση φέρνουν κάτι το σκοτεινό, το περίεργο.

Φέρνουν στον νου τον θάνατο, τον ύπνο, τη μνήμη, ακόμα και τα ναρκωτικά. Στο θέατρο θεωρείται απολύτως κανονική μια παράσταση της “Μήδειας” που σκοτώνει τα παιδιά της. Γιατί στον χορό, λοιπόν, να είναι όλα αστεία και χαρούμενα όταν υπάρχουν παιδιά; Χορός και παιδιά έχουν την ικανότητα να βγάλουν μεγάλα βάθη».

Στο «enfant» συνυπάρχουν δώδεκα παιδιά, εννέα ενήλικοι και... μηχανές (ένας τεράστιος γερανός, για παράδειγμα). Ο Μπορίς Σαρμάτς περιγράφει το «σύνθετο, αλλά όχι πολύπλοκο», όπως επιμένει, έργο του. «Στην αρχή, μηχανές μεταφέρουν στη σκηνή τους ενήλικους χορευτές, που δεν κάνουν τίποτα. Τις κινήσεις τους, τη χορογραφία, τα καθορίζουν οι μηχανές. Τι είναι αυτές οι μηχανές; Πολλά θα μπορούσαν να είναι, η κοινωνία, ας πούμε, που καταπιέζει τα σώματα των εργατών (γελάει).

Αλλά και όνειρα, από αυτά που βλέπουμε ότι μας ανυψώνουν και πετάμε... Στη συνέχεια, είναι οι χορευτές που μεταφέρουν, που “χορογραφούν” τα παιδιά. Κι αυτά δεν κάνουν τίποτα, αφήνονται, έχουν τα μάτια τους κλειστά. Κι όμως είναι οι καταλύτες της κατάστασης, όλος ο χορός γι' αυτά γίνεται. Στο τέλος, τα παιδιά παίρνουν την εξουσία στα χέρια τους, ή καλύτερα δημιουργείται η “Πολιτεία των παιδιών”. Ενας μουσικός που κρέμεται από έναν γερανό και μας φέρνει στον νου το παραμύθι με τον Αυλητή του Χάμελιν τα κάνει να κινηθούν, να χορέψουν, να τραγουδήσουν. Ενα πολύ έντονο και σωματικό τέλος».

Στην εποχή μας κάθε τέχνη που... αγγίζει τα παιδιά έχει πρόβλημα. Τα ζωγραφίζεις; Τα φωτογραφίζεις; Τα βάζεις να παίξουν; Ο κίνδυνος κάποιος να φωνάξει «παιδόφιλος εν όψει» είναι μεγάλος. Ακόμα και πίνακες του Μπαλτίς αποκαθηλώνονται από εκθέσεις. Το αντιμετώπισε αυτό το πρόβλημα; «Φυσικά. Στις μέρες μας η παιδοφιλία βγήκε στο φως, παλιότερα ή δεν ήξεραν ή δεν μιλούσαν», λέει ο χορογράφος. «Ετσι στο “enfant” υπάρχουν πολλά “φαντάσματα” κι ένα από αυτά είναι η παιδοφιλία. Υπάρχουν, όμως, και όλα τα προβλήματα των παιδιών: η φτώχεια, ο ρατσισμός, η ανισότητα στην εκπαίδευση, η ανεργία...».

Δεν θεωρείται άδικα από τους πιο πολιτικοποιημένους χορογράφους ο Σαρμάτς. Ιδού που η πολιτική καραδοκεί ακόμα και σε ένα τόσο περίεργο θέαμα. «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει χορός που δεν είναι πολιτικός και όχι φυσικά με την έννοια Αριστερά-Δεξιά», λέει. «Δεν υπάρχουν ξεκάθαρα όρια ανάμεσα στον χορό και στα συμφραζόμενα της εποχής. Ο χορός μοιάζει λίγο με το διάλειμμα στα σχολεία, που τα παιδιά βγαίνουν στην αυλή να παίξουν. Ναι, αλλά τι παίζουν; Κλέφτες και αστυνόμους. Το παιχνίδι τους είναι ο τρόπος τους να χωνέψουν αυτά που συμβαίνουν γύρω τους.

Το ίδιο και στον χορό. Στο σώμα και στις κινήσεις του χορευτή μπορείς να διαβάσεις πολλά, για τις κοινωνικές σχέσεις, για τις ανθρώπινες σχέσεις. Οταν ξεκίνησε αυτή η παράσταση το 2011, γινόταν αγώνας για να μην πηγαίνουν και αρπάζουν τα παιδιά των παράνομων μεταναστών από τα σχολεία να τα απελάσουν. Η κατάσταση δεν έχει αλλάξει πολύ, συνεχίζεται με άλλους τρόπους. Στο πέρασμα της Μεσογείου, στα σύνορα με το Μεξικό, στις ανισότητες ανάμεσα σε πλούσια και φτωχά παιδιά. Δεν πρέπει να φοράμε μαύρα γυαλιά και να λέμε “α, τι ωραίος και αγγελικός ο κόσμος τους”. Τα παιδιά μέρος του κόσμου μας και των δραμάτων του είναι».

Και πώς διάλεξε τους μικρούς του; «Δεν είναι χορευτές, δεν προέρχονται καν από σχολές χορού. Είναι όλοι από το Βερολίνο. Εκανα ένα κάλεσμα, ήρθαν παιδιά με τους γονείς τους και από αυτά δεν διάλεξα όσα χόρευαν καλύτερα, αλλά όσα είχαν διάθεση να αφεθούν, να συμμετάσχουν.

»Στην παράσταση, για παράδειγμα, κάνουμε τ' αεροπλανάκι, αυτό το παιχνίδι που πιάνουμε το παιδί από τα χέρια και το περιστρέφουμε. Ε, σε κάποια αρέσει πολύ, άλλα ζαλίζονται, αρρωσταίνουν. Επίσης θέλαμε και οι γονείς να έχουν συνείδηση ότι τα παιδιά τους θα συμμετάσχουν σε μια παράσταση τέχνης και όχι σε μια σχολική παράσταση, όπου όλα είναι συμπαθητικά, γλυκά, αλλά χωρίς βάθος».

Η τελευταία μας απορία είναι πώς ήταν σίγουρος ότι μπορεί ως χορογράφος να συλλαμβάνει τι νιώθουν τα παιδιά. «Δεν ήμουν», απαντά με ειλικρίνεια. «Αν παραδεχτούμε ότι ο χορογράφος είναι αυτός που αποφασίζει για τις κινήσεις, αυτός που ξέρει και διαλέγει τους καλύτερους χορευτές, εδώ αυτός ο ρόλος έπαψε να είναι καθαρός, τέθηκε σε αμφισβήτηση.

»Οταν έχεις παιδιά 6 με 12 χρόνων, όταν η χορογραφία σου δεν είναι φτιαγμένη για το κοινό, αλλά είναι χορός γύρω από παιδιά, τίποτα δεν είναι δεδομένο, συνηθισμένο. Κάνεις, βέβαια, ένα τελείως επαγγελματικό θέαμα. Αλλά δέχεσαι ότι θα έχει κάτι το εύθραυστο».

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας