Τα… καλά της χούντας

Και μερικές εικόνες –ενδεικτικά– επ’ ευκαιρία…

Να λοιπόν που υπάρχουν άνθρωποι –όχι όποιοι κι όποιοι- που διακηρύττουν ότι η δικτατορία του 1967 έκανε καλό.

Είναι ο καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης του αμερικανικού πανεπιστημίου Yale, Στάθης Καλύβας, ο οποίος σε άρθρο του στην «Καθημερινή» (18/6/2017) υπερασπίζεται το… εθνοσωτήριο έργο των πραξικοπηματιών, που βύθισαν επί 7 χρόνια τον τόπο στον ζόφο και έπεσαν αφού προκάλεσαν τη συμφορά στην Κύπρο.

Γνωστό ήδη το περιεχόμενο των απόψεων του καθηγητή και των αντιτιθέμενων, συμπεριλαμβανομένου και του ημετέρου φύλλου, οπότε δεν έχει νόημα να μεταφερθούν κι εδώ. Θα σταθώ μόνο στο γεγονός ότι ο κ. Καλύβας δεν είδε, δεν μνημονεύει δολοφονίες, βασανιστήρια, εξορίες, στρατοδικεία, λογοκρισίες.

Και πώς να τα ιδεί, όντας αμερικανοθρεμμένος και μόλις τριών ετών (γεννήθηκε το 1964) όταν έγινε το πραξικόπημα και δέκα όταν κατέρρευσε. Εμαθε ό,τι του έμαθαν ή ό,τι βολευόταν να μάθει.

Αδράχνω την ευκαιρία να σταθώ σε κάποια, εν πολλοίς φαιδρά, περιστατικά που δίνουν μιαν άλλη εικόνα της δικτατορίας – ενδεικτική του κλίματος που επικρατούσε εδώ κι έξω. Μερικά τα ’χω γράψει και παλιότερα – αλλά λόγω της επετείου και τού εν λόγω…

«Αντε, τσακίδια…»

■ Νύχτα στην Αθήνα, λίγες ημέρες μετά το πραξικόπημα, δυο φίλοι οδεύουν, συζητώντας για την κατάσταση, στα σπίτια τους. Οπου, εκεί στην Καλλιδρομίου, τους σταματάνε δυο αστυνομικοί με πολιτικά.

«Πού πηγαίνετε;», «Σπίτια μας». «Πώς λέγεστε, πού μένετε;». Τους απαντάνε. Τους ψάχνουν. Δεν βρίσκουν τίποτα επιλήψιμο, εκτός από ένα σουγιά που είχε στην τσέπη του ο ένας.

Ο αστυνομικός μετράει τη λεπίδα με την παλάμη του και: «Την γλιτώνετε για μισό δάχτυλο… Αντε, τσακίδια».

Απομακρύνονται όσο πιο γρήγορα μπορούν. Σ’ ένα ξέφωτο, ο κάτοχος του σουγιά σταματάει, τον βγάζει και τον δείχνει στον άλλο.

Στη βάση του υπήρχε σκαλισμένο ένα σφυροδρέπανο. «Μου τον χάρισε ένας φίλος που είχε πάει στη Μόσχα…». Τι θα γινόταν αν το έβλεπαν οι αστυνομικοί;

■ «Πάμε να δούμε ένα φιλαράκι;» προτείνει φίλος σε φίλο. «Είναι της Νεολαίας Λαμπράκη και θα τα ’χει χρειαστεί κι αυτός».

Χτυπάνε την πόρτα σ’ ένα ημιυπόγειο στο Κολωνάκι. Το φιλαράκι δεν ήταν ή δεν απαντούσε. «Να του κάνουμε μια πλάκα», προτείνει ο δικός του. Του γράφει ένα σημείωμα: «Κουφάλα Λαμπράκη, δεν θα γλιτώσεις. Θα σε βρούμε».

Και το ρίχνει κάτω από την πόρτα. Μερικούς μήνες αργότερα σε καφέ του Παρισιού, μια παρέα αυτοεξόριστων συζητάνε τους λόγους και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έφυγαν από την Ελλάδα.

Ωσπου έρχεται η σειρά κάποιου: «…Λοιπόν, εγώ πηγαίνω ένα βράδυ στο σπίτι μου και βρίσκω ένα σημείωμα: “Κουφάλα Λαμπράκη, θα πεθάνεις”. Την άλλη μέρα πήρα το αεροπλάνο κι έφυγα…».

Ο χαφιές

● Μια και ο λόγος για το Παρίσι, ένα στιγμιότυπο από το «Καφενείο "Εμιγκρέκ"», των εκδόσεων «8 ½» του Βασίλη Βασιλικού, που η δικτατορία τον βρήκε στα ξένα και ξέμεινε ώς την πτώση της (όλα τα βιβλία της σειράς αυτής περιλαμβάνονται σε δυο τόμους απ’ τις εκδόσεις Παπαζήση)…

«Οταν κάποιος πρόσεξε τον "τύπο" με τα χαρακτηριστικά του χαφιέ: ψιλό μουστάκι, φρύδι σηκωτό, μύτη, έκανε πως διαβάζει μια ξένη εφημερίδα χωρίς για μισή ώρα να γυρίσει τη σελίδα. Το πρόβλημα ήταν πώς να τον ξεμπροστιάσουμε. Ο Παύλος είπε κάτι για τα όπλα που θα ’στελνε κάτω.

Ο Σύλλας τού μίλησε στα ίσα προσβλητικά. Ο "τύπος" δεν αντέδρασε. Τότε ένας ηλικιωμένος αγωνιστής: "Τα παπούτσια αυτά – είπε και τα ’δειξε -ένα ζευγάρι δετά μοκασίνια- τ’ αγόρασα από το μαγαζί "Αντρέ" μόνο είκοσι φράγκα». Κι ως εκ θαύματος, μαζί μας, καθώς σκύψαμε να τα εξετάσουμε από κοντά, έσκυψε κι ο “τύπος”. Από εκεί και πέρα, το μαρτύριό του δεν είχε τέλος».

● Στο Τορόντο του Καναδά τοπική, προσκείμενη στην Αριστερά, αντιστασιακή οργάνωση προσκαλεί κάποιον που μόλις είχε έρθει από την Ελλάδα να πει πώς είναι κάτω τα πράγματα.

Αυτός απαντάει, και στο τέλος συνοψίζει: «Τι να σας πω, ρε παιδιά… Αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα είναι χειρότερα από τη Ρωσία…».

Ούτε κατάλαβε πώς και γιατί τον πέταξαν έξω.

Στο πλαίσιο

Μολονότι πολλές οι μαρτυρίες ανθρώπων που δεινοπάθησαν από τη χούντα, αρκετές από τις οποίες κυκλοφόρησαν και στο εξωτερικό, ο καθηγητής του Yale δεν φαίνεται να πήρε χαμπάρι. Να θυμίσω μερικούς τίτλους με προσωπικά βιώματα«Οι ανθρωποφύλακες», του Περικλή Κοροβέση. «111 ημέρες στην ΕΣΑ – Ημερολόγιο μαρτυριών» του Τάσου Μήνη. «Μπουμπουλίνας 18» της Κίττυς Αρσένη. «Μια νύχτα μια τυραννία» του Διονύση Λιβανού. «Στις φυλακές των συνταγματαρχών» του Γιάννη Σταράκη. «Στα κρατητήρια της ΕΣΑ το 1973» του Παναγιώτη Κανελλάκη. Να βάλω και τα δεινά του Αλέκου Παναγούλη, του Σπύρου Μουστακλή και τόσων άλλων. Είναι και οι δίκες των βασανιστών – τι να πρωτοθυμηθεί κανείς, κύριε συνήγορε-καθηγητά.

Βγαίνοντας την περασμένη Παρασκευή το βράδυ από τον υπαίθριο χώρο του Νομισματικού Μουσείου, όπου η εκδήλωση στη μνήμη της τραγουδίστριας Ελίζας Μαρέλλι, σε μια έρημη οδό Πανεπιστημίου, σκεφτόμουν πως, ευτυχώς, που υπάρχει κι αυτός ο χώρος στον άλλοτε όλο ζωή κεντρικό αθηναϊκό δρόμο (και είναι κρίμα που δεν προχώρησε το σχέδιο για την ανάπλασή του). Οπως και η διπλανή Σταδίου, με μόνο ζωντανό βραδινό σημάδι τον «Ιανό» - και πάλι καλά, γιατί στην παραδιπλανή Ακαδημίας δεν έχει απομείνει τίποτα.

Οσο για την εκδήλωση, την αφιερωμένη από τον σύλλογο Φίλων του Ελαφρού Τραγουδιού στην Ελίζα Μαρέλλι, πολλή νοσταλγία και συγκίνηση από το μιας κάποιας ηλικίας, κυρίως, κοινό που είχε υπερπληρώσει τον χώρο. Με τις ομιλίες και τα τραγούδια, πολλά από τα οποία περνάνε στους νεότερους σε εκτελέσεις με πιο σύγχρονους ήχους. «Ο παλιός είναι αλλιώς», που έλεγε και ο Λουκιανός.

ΚΑΙ… Οταν έχεις πει τόσα ψέματα, πώς να γίνει πιστευτή η αλήθεια;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας