Τα εφήμερα χαλιά της πόλης

poleis.jpg

Κάντε κλικ για να δείτε τον πίνακα σε μεγέθυνση | Τάσης Παπαϊωάννου

Οταν ζεις μέσα στον πυκνοδομημένο ιστό της πόλης, ανάμεσα σε ψηλές πολυκατοικίες που κρύβουν συχνά τον ουρανό, δύσκολα μπορείς να συνειδητοποιήσεις και κυρίως να αισθανθείς τις αλλαγές των εποχών. Συνήθως έχεις την ψευδαίσθηση ότι οι εποχές του χρόνου έχουν συρρικνωθεί μόνο σε δύο: χειμώνα και καλοκαίρι. Σε κρύο και σε ζέστη. Μοιάζει να ’ναι μόνο η θερμοκρασία του περιβάλλοντος εκείνη που κυρίως σε πληροφορεί για το απότομο και απροσδόκητο πέρασμα από τη μια εποχή στην άλλη.

Λείπει το φυσικό περιβάλλον, τα δένδρα, οι θάμνοι, τα λουλούδια, τα χόρτα, οι μεθυστικές μυρουδιές που διαχέονται στον αέρα και αλλάζουν τόσο πολύ μέσα στην κυκλική εναλλαγή του χρόνου. Αλλά και τα έντομα, τα ζουζούνια, ο βόμβος που ακούς από το συνεχές πέταγμα των μελισσών καθώς γυροφέρνουν ασταμάτητα από λουλούδι σε λουλούδι. Η σύγχρονη πόλη (και ιδιαίτερα η Αθήνα) είναι ένας τόπος ολοκληρωτικά αποκομμένος από τη φύση, ένας τόπος του χτισμένου, του τεχνητού και όχι του φυσικού.

Κι όμως, υπάρχουν κάποιοι δρόμοι της Αθήνας που την άνοιξη ή το φθινόπωρο αλλάζουν έντονα όψη, δείχνοντάς σου ότι ο χρόνος συνεχίζει να «κυλάει», ότι δεν μένει στατικός, ακλόνητος, απαράλλαχτα ίδιος. Είναι οι δρόμοι που στα πεζοδρόμιά τους, αριστερά και δεξιά, συναντάς δενδροστοιχίες πυκνές και ψηλές, με φυλλώματα που θαρρείς ότι τους σκεπάζουν σε όλο τους το εύρος. Με τα κλαριά τους να συναγωνίζονται ποιο θα καταφέρει να φτάσει πρώτο πάνω ψηλά και να βγει στο φως.

Ιδίως την άνοιξη, πάνω στην εκρηκτική ανθοφορία τους, οι δρόμοι αυτοί αλλάζουν χρώμα. Κοκκινίζουν, κιτρινίζουν, πνίγονται μέσα στις αποχρώσεις του μοβ. Καθώς περπατάς ανακαλύπτεις αίφνης ότι κινείσαι πάνω σε πανέμορφα έγχρωμα χαλιά που έχουν στρώσει για σένα τα γενναιόδωρα δένδρα των πεζοδρομίων.

Χίλια μύρια άνθη, το ένα δίπλα και πάνω στο άλλο, διαμορφώνουν ένα παχύ και πυκνό στρώμα χρώματος, λες κι ένας αόρατος ζωγράφος το άπλωσε με μαεστρία πάνω στις πλάκες, στα ρείθρα, στην άσφαλτο, στα αυτοκίνητα. Μια πρόσκαιρη πανδαισία χρωμάτων ψηλά στα κλαδιά και κάτω στη γη σε πληροφορούν πως κάτι άλλαξε στην καθημερινότητά σου. Τα δένδρα σε καλωσορίζουν, υπενθυμίζοντάς σου πως έφτασε πια ο Μάης.

Περπατάς πάνω στο μοβ χαλί που έστρωσαν οι ξωτικές τζακαράντες και οι κουτσουπιές, στο κίτρινο που άπλωσαν οι λεπτές γαζίες και οι ξενόφερτοι ψιλόλιγνοι αείλανθοι, ή στο κροκί που ράντισαν στο έδαφος οι μιμόζες. Περπατάς και νομίζεις ότι η ίδια η φύση χρωμάτισε την γκριζόλευκη και σκονισμένη Αθήνα.

Την ίδια ώρα ένα ανεπαίσθητο άρωμα απλώνεται στην περιοχή δίνοντάς σου μιαν άλλη αίσθηση. Προς στιγμήν ξεχνιέσαι πως βρίσκεσαι στο κέντρο μιας μεγαλούπολης που ασφυκτιά και πνίγεται στο καυσαέριο. Σαν να μεταφέρεσαι κάπου αλλού, στην εξοχή.

Και αυτό το εφήμερο χαλί των λουλουδιών καλύπτει ταυτόχρονα την ασχήμια, αλλά και τις κακοτεχνίες των πεζοδρομίων και των δρόμων. Λες και θέλει με τον τρόπο αυτό να κρύψει τον ρηχό πολιτισμό μας, την αισθητική μας που έχει εδώ και δεκαετίες εξανεμιστεί, την ανικανότητά μας να καταφέρουμε στοιχειωδώς να ζούμε σε μια πόλη πιο όμορφη, πιο καθαρή, πιο φροντισμένη.

Τα όμορφα έγχρωμα χαλιά του Μαΐου κρύβουν έστω και για λίγο τις ανεπούλωτες πληγές της, τις ατελείωτες επεμβάσεις, τα σκαψίματα, τα πρόχειρα μερεμέτια. Κρύβουν επίσης και τις εγκληματικές παγίδες που καιροφυλακτούν σε κάθε μας βήμα: σπασμένα φρεάτια, σκοτεινές τρύπες, επικίνδυνες ανισοσταθμίες, απειλητικές λακκούβες, ολισθηρά δάπεδα.

Γιατί η Αθήνα παραμένει μια πόλη στην οποία είναι αδύνατον να περπατήσεις αμέριμνος στα πεζοδρόμια, δίχως να έχεις διαρκώς τα μάτια σου στραμμένα προς τα κάτω, σε κάθε βήμα σου, σε κάθε διασκελισμό σου.

Σπανίως στρέφουμε το βλέμμα μας προς τα πάνω, προς τα κτίρια και τον ουρανό. Κι αν ποτέ το επιχειρήσεις, αφού κοντοσταθείς, τότε είναι σίγουρο ότι θα ανακαλύψεις μιαν άλλη πόλη απ’ αυτήν που βλέπεις καθημερινά. Θα παρατηρήσεις τα κτίρια σε όλο τους το ύψος, τις διαφοροποιήσεις των όψεων, τις εναλλαγές των υλικών και των χρωμάτων.

Αλλά υπάρχουν κι άλλες περιοχές, που είναι δυστυχώς οι περισσότερες αριθμητικά. Εκεί όπου δεν υπάρχει ίχνος δένδρου ή κάποιου καχεκτικού θάμνου και όπου βασιλεύουν η μαυριδερή άσφαλτος και οι ακαλαίσθητες τσιμεντόπλακες. Πουθενά δεν αντικρίζεις έστω λίγο χώμα. Η πόλη, εκεί, εμφανίζεται ως μια ατελείωτη, συνεχόμενη μάζα κακοχυμένου μπετόν.

Ιδίως στις πυκνοδομημένες γειτονιές της, με τους στενούς ανήλιαγους δρόμους και τα μέτωπα των δρόμων που όταν στρέψεις τη ματιά σου προς τον ουρανό μοιάζουν να γέρνουν προοπτικά το ένα στο άλλο, σαν να ακουμπούν.

Κι όσο πλησιάζει το καλοκαίρι τόσο η ατμόσφαιρα σ’ αυτές τις σκοτεινές συμπιεσμένες περιοχές γίνεται ολοένα και πιο αποπνιχτική. Τα κτίρια και η άσφαλτος των δρόμων, ως άλλοι αστικοί θερμοσυσσωρευτές, πυρώνουν και αντανακλούν τη θερμότητα που συσσωρεύουν πάνω τους. Βράζουν. Νιώθεις στο σώμα σου τη διαφορά.

Ο αέρας είναι διαφορετικός, ζεστός, πνιγηρός. Σαν να δηλώνει με κάποιον παράξενο και απόλυτο τρόπο τις τεράστιες ποιοτικές διαφοροποιήσεις που υφίστανται μέσα στο παχύσαρκο σώμα του χτισμένου περιβάλλοντος.

Λέτε να ’ναι, λοιπόν, η φύση που ντρέπεται γι’ αυτήν μας την κατάντια και κάθε άνοιξη και φθινόπωρο προσπαθεί μάταια να καλύψει με τα χρωματιστά πέπλα της τη σύγχρονη ανημπόρια και την κραυγαλέα αδιαφορία μας για τον υπαίθριο δημόσιο χώρο, τον πιο σημαντικό χώρο στον οποίο ζούμε και κινούμαστε καθημερινά;

*Αρχιτέκτων - Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ

  

 

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας