Συνεταιριστικός οίνος... ευφραίνει καρδίαν

synetairismos_oinos_italia.jpg

Συνεταιριστικός οίνος από τους κοινωνικούς συνεταιρισμούς Libera Terra Ενα κρασί διαφορετικό από τα άλλα, το... νέκταρ του αγώνα κατά του οργανωμένου εγκλήματος, παράγουν στην Ιταλία οι κοινωνικοί συνεταιρισμοί Libera Terra, που όχι μόνο κατάσχουν εδάφη από τη μαφία, αλλά δίνουν και δουλειά σε ανέργους και ΑμεΑ

Στην Ιταλία όλο και περισσότεροι πολίτες πίνουν για να θυμούνται, όχι να ξεχάσουν. «Αυτό το κρασί αφιερώνεται σε όσους τιμούν τη μνήμη των θυμάτων της μαφίας», γράφει η ετικέτα ενός από τα βραβευμένα κόκκινα κρασιά Centopassi των συνεταιρισμών Libera Terra, που παράγονται σε εδάφη κατασχεμένα από το οργανωμένο έγκλημα.

Τον Μάρτιο συμπληρώνονται 22 χρόνια από τις μαζικές κινητοποιήσεις του δικτύου οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών «Libera, ονόματα και αριθμοί κατά της μαφίας», που οδήγησε στην ψήφιση νόμου για την κοινωνική χρήση της περιουσίας που κατάσχεται από τη μαφία.

Ετσι γεννιέται η Libera Terra, ένα δίκτυο κοινωνικών συνεταιρισμών που παράγουν προϊόντα «αντι-μάφια» στα εδάφη που άλλοτε ανήκαν στους νονούς του οργανωμένου εγκλήματος.

Εμπνευση του ιδρυτή της Libera, του ιερέα Ντον Λουίτζι Τσιότο, η πρωτοβουλία έχει στόχο να προσφέρει θέσεις αξιοπρεπούς και νόμιμης εργασίας στους νέους, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων και συγχρόνως στον απεγκλωβισμό των κατοίκων από τα πλοκάμια των μαφιόζικων επιχειρήσεων.

Ο πρώτος κοινωνικός συνεταιρισμός της Libera Terra ιδρύθηκε στο Παλέρμο, σε κτήμα 115 κατασχεμένων εκταρίων της περιοχής Κορλεονέζε, σε συνεργασία με τον Ομιλο Δήμων για την Ανάπτυξη και τη Νομιμότητα και φορείς κατάρτισης που πρόσφεραν αφιλοκερδώς δεξιότητες στους νέους ανέργους που θα μετείχαν στο εγχείρημα.

Ξεκίνησε το 2001 με δημόσια πρόσκληση για εκδήλωση ενδιαφέροντος για συμμετοχή στον συνεταιρισμό. Επιλέχτηκαν ως ιδρυτικά μέλη του συνεταιρισμού 15 άνεργοι ηλικίας 20-40 ετών, το 30% άτομα με αναπηρίες, που ανέλαβαν με οργανικές καλλιέργειες να διασώσουν παραδοσιακά προϊόντα της περιοχής και να δώσουν ξανά ζωή στους αμπελώνες που είχαν εγκαταλειφθεί.

Ονομάστηκε «Placido Rizzotto-Libera Terra», προς τιμήν του Πλάτσιντο Ριτσότο, συνδικαλιστή του Κορλεονέζε που δολοφονήθηκε το 1948 λόγω των αγώνων του για τα δικαιώματα των αγροτών.

Σήμερα η Terra Libera αποτελείται από 9 συνεταιρισμούς που καλλιεργούν 1.400 εκτάρια γης σε τέσσερις από τις περιοχές με τη μεγαλύτερη ανεργία της Ιταλίας: Πούλια (45,7%), Καμπανία (42,7%), Καλαβρία (42,6%) και Σικελία (42,4%).

Παράγουν κρασί, ζυμαρικά, όσπρια, λάδι, μέλι, μοτσαρέλα, προσούτο, εσπεριδοειδή, φρούτα, ενθαρρύνοντας τον πληθυσμό να δημιουργήσει ένα νόμιμο οικονομικό κύκλωμα με σεβασμό προς τους εργαζόμενους.

«Στην αρχή δεχόμασταν πολλές απειλές. Αλλά μας βοήθησε καταλυτικά η αντίδραση της κοινωνίας, που εξ αρχής στάθηκε πλάι μας μαχητικά», λέει η Βαλεντίνα Φιόρε, εκπρόσωπος του κονσόρτσιουμ Libera Terra Mediterraneo LTM (Ελεύθερη Γη της Μεσογείου), που ιδρύθηκε από τους συνεταιρισμούς για την ενιαία διάθεση των προϊόντων τους μέσα από συμμαχίες με φορείς που μοιράζονται τις αρχές του δίκαιου εμπορίου, της οργανικής παραγωγής και της άριστης ποιότητας, όπως οι Slow Food, Banca Etica, Coopfond.

Σήμερα η LΤM είναι μια κραταιά επιχείρηση με τζίρο 7,5 εκατ. ευρώ και εξαγωγές σε 15 χώρες, μεταξύ των οποίων Γερμανία, Ελβετία, ΗΠΑ και Καναδάς.

Πώς τα κατάφεραν; Χάρη στον πρωταγωνιστικό ρόλο της κοινωνίας των πολιτών, τη συμμαχία με κινήματα και δημόσιους φορείς, την κατάρτιση και ανάπτυξη εσωτερικών μηχανισμών αλληλοβοήθειας, εξηγεί η Βαλεντίνα Φιόρε. «Είμαστε απόδειξη ότι είναι εφικτό ένα οικονομικό μοντέλο εναλλακτικό του οργανωμένου εγκλήματος, πως επενδύοντας στους νέους μπορούμε να οικοδομήσουμε ένα πιο δίκαιο μοντέλο ανάπτυξης».

Ενα μαχητικό κίνημα για την κοινωνική ανάπτυξη

Συνετιαριστικός οίνος από τους συνεταιρισμούς Libera Terra

Οι δικτυωμένοι συνεταιρισμοί του Libera Terra αποτελούν καρπό ενός μαχητικούκινήματος που γεννήθηκε ως απάντηση στη βία που σκόρπιζε η μαφία στην Ιταλία.

Ιδίως μετά τη δολοφονία το 1992 των δικαστών που ηγούνταν των ερευνών κατά της μαφίας, Τζιοβάνι Φαλκόνε και Πάολο Μπορσελίνο.

Ο ιερέας Ντον Λουίτζι Τσιότο, ιδρυτής της ανθρωπιστικής οργάνωσης Abele, είδε τους πολίτες του Παλέρμο να ξεπερνούν τον φόβο τους και να κρεμούν άσπρα σεντόνια στα μπαλκόνια τους σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη βία της μαφίας και την αδράνεια της πολιτείας.

Η αντίδραση των πολιτών δεν έπρεπε να πάει χαμένη, σκέφτηκε. Ξεκίνησε επαφές με κινήματα από όλη την Ιταλία και στις 25 Μαρτίου 1995 γεννήθηκε η «Libera, ονόματα και αριθμοί κατά της μαφίας», ένα δίκτυο οργανώσεων που συστρατεύτηκαν κατά του οργανωμένου εγκλήματος για την προάσπιση της δημοκρατίας και την προώθηση μιας κουλτούρας νόμιμης εργασίας μέσα από ένα εναλλακτικό τοπικό αναπτυξιακό μοντέλο.

Πρώτη πρωτοβουλία της «Libera» ήταν να απαιτήσει νομοθεσία για την κοινωνική χρήση της κατασχεμένης περιουσίας της μαφίας ώστε να επαναχρησιμοποιηθεί προς όφελος της κοινότητας.

Συγκέντρωσε περισσότερες από ένα εκατομμύριο υπογραφές και πέτυχε να ψηφιστεί το 1996 νόμος που προβλέπει, ανάμεσα στα άλλα, ότι η ακίνητη περιουσία που κατάσχεται από τη μαφία χρησιμοποιείται μόνο για κοινωνικούς σκοπούς, τα δε εδάφη παραχωρούνται σε κοινωνικούς συνεταιρισμούς.

Εκτοτε 6.500 κατασχεμένα ακίνητα (διαμερίσματα, βίλες, κτήματα και εδάφη) έχουν διατεθεί για κοινωνική χρήση, ενώ τα χωράφια δόθηκαν για συλλογική καλλιέργεια σε κοινωνικούς συνεταιρισμούς του δικτύου Libera Terra.

Η «Libera» αποτελεί σήμερα ένα δίκτυο περισσότερων από 1.500 οργανώσεων, συνδικάτων, συλλογικοτήτων, κοινωνικών συνεταιρισμών και κινημάτων.

Συνεχίζει να μάχεται κατά της μαφίας και της διαφθοράς, για την εκπαίδευση στη δημοκρατική νομιμότητα και τη δημιουργία νέων θέσεων αξιοπρεπούς εργασίας, ενώ έχει προωθήσει την εκστρατεία κατά της φτώχειας («Miseria Ladra»).

kalo@efsyn.gr