Στη σκιά «δύο κρατών»

anastasiadis-akinci-guteres.jpg

Αναστασιάδης, Ακιντζί, Γκουτέρες Κύπρος: Διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία ή κάτι άλλο; Το ερώτημα «ποια λύση» ξανά στην επιφάνεια | Jean-Christophe Bott/Keystone via AP

Ποια λύση; Διζωνική, Δικοινοτική Ομοσπονδία (ΔΔΟ), όπως δεσμεύτηκαν οι Κύπριοι εδώ και 40 χρόνια και υποστηρίζει με σωρεία ψηφισμάτων το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ή κάτι άλλο; To ουσιώδες αυτό ερώτημα ξαναβγήκε στην επιφάνεια για να αποκαλύψει πόσο μάταια γίνεται κάθε φορά η διαπραγμάτευση για την επίλυση του Κυπριακού, αν δεν υπάρχει από όλους –πρωτίστως στην Κύπρο– μια ξεκάθαρη απάντηση.

H τελευταία εβδομάδα σηματοδοτείται από ενδιαφέρουσες εξελίξεις στην κατά τα άλλα μακρόσυρτη συζήτηση για το Κυπριακό. Η απεσταλμένη του γ.γ. του ΟΗΕ, Τζέιν Χολ Λουτ, αποχώρησε από το νησί χωρίς τη συγκατάθεση των δύο ηγετών πάνω σε ένα ολιγοσέλιδο έγγραφο για μια στρατηγική συμφωνία επίλυσης. Ανήμερα της άπρακτης αποστολής, ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης τηλεφώνησε στον Τουρκοκύπριο ηγέτη Μουσταφά Ακιντζί με τον οποίο διευθέτησε συνάντηση περί τα τέλη Φεβρουαρίου. Σπάνια εξέλιξη εδώ και 20 μήνες, μετά το αδιέξοδο στο Κραν Μοντανά το 2017.

Την ίδια ακριβώς ημέρα ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας είχε μακρές συνομιλίες στην Αγκυρα με τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν. Από ελλαδικές πηγές έγινε γνωστό ότι ο Τ. Ερντογάν παραμένει δεσμευμένος σε μια ομοσπονδιακή λύση για επανένωση του νησιού, παρά τις αντίθετες διακηρύξεις του ΥΠΕΞ του, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, για «δύο κράτη». Ο Αλ. Τσίπρας, επί τουρκικού εδάφους, έκανε σαφή την ελληνική θέση υπέρ της Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας.

Από την πλευρά του ο Τ. Ερντογάν ήταν ταυτόχρονα ιδιαίτερα επίμονος σε μια άρρηκτη πτυχή της επανένωσης – την πολιτική ισότητα των Τουρκοκυπρίων. Η επίσκεψη Τσίπρα συνοδεύτηκε από αμοιβαίες αναφορές για την ανάγκη βελτίωσης των σχέσεων Τουρκίας-Ελλάδας. Μάλιστα, υπήρξε συμφωνία για αναθέρμανση των προπαρασκευαστικών συζητήσεων στην πτυχή της ασφάλειας του Κυπριακού. Συνεπώς, η είδηση από τη Λευκωσία για επικείμενη συνάντηση Αναστασιάδη-Ακιντζί (άρα τα πράγματα δεν έχουν «κολλήσει» στο νησί) δημιουργεί κάποια ελπίδα.

Υπάρχει πραγματικά ελπίδα; Η πληροφόρηση είναι πολύ περιορισμένη από τον ΟΗΕ και παραμένει ιδιαίτερα «φιλτραρισμένη» όταν διαθλάται παραμορφωτικά από τα κυπριακά ΜΜΕ. Το μοτίβο του blame game (παιχνίδι ευθυνών) κυριαρχεί. Ωστόσο, το πήγαινε-έλα της Τζέιν Λουτ κάποια στιγμή θα λήξει. Ο Αντόνιο Γκουτέρες είτε θα παρουσιάσει ένα τελικό κείμενο για να καθοδηγήσει την κατάληξη των διαπραγματεύσεων, είτε θα κλείσει και τον παρόντα κύκλο, άγνωστο αυτή τη φορά με ποιον τρόπο.

Πού εστιάζεται η διαφωνία; O πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης διατείνεται ότι πηγή της ακινησίας είναι η Τουρκία και ο Μ. Ακιντζί γιατί αρνούνται να τοποθετηθούν στα 6 κεντρικά σημεία του Πλαισίου Γκουτέρες, περιλαμβανομένων των εγγυήσεων και των στρατευμάτων, όπως έπραξε εκείνος στο Κραν Μοντανά. Ο Μ. Ακιντζί ισχυρίζεται ότι ο Ν. Αναστασιάδης απορρίπτει το πιο καίριο στοιχείο για την επανένωση στο πλαίσιο ΔΔΟ, που είναι η πολιτική ισότητα των δύο Κοινοτήτων, ζήτημα που εγείρει και ο Τ. Ερντογάν.

Ο ΟΗΕ, με την προσωπική εποπτεία του Αντόνιο Γκουτέρες, δεν ενδιαφέρεται να ικανοποιήσει τον έναν ή τον άλλον. Η αποστολή της Λουτ είναι να επαληθεύσει τους όρους αναφοράς των όσων συζητήθηκαν για να παρουσιάσει τη στρατηγική συμφωνία. Σε καμία περίπτωση δεν θα ξαναρχίσει διαπραγμάτευση ανοιχτού τέλους. Με αυτή την έννοια ο ΟΗΕ ηγείται μιας πολύ ουσιαστικής παρασκηνιακής διαπραγμάτευσης και μεταφέρει την πίεση για ξεκάθαρες απαντήσεις στους δύο ηγέτες.

Τι είναι η πολιτική ισότητα;

Δεν χωρά καμία αμφιβολία ότι το κέντρο βάρους έχει μετατοπιστεί στο ζήτημα της πολιτικής ισότητας. Η «πολιτική ισότητα των δύο Κοινοτήτων» ισχύει ήδη από το Σύνταγμα του 1960, αλλά τώρα, με βάση το μοντέλο Ομοσπονδίας (ΔΔΟ) εξειδικεύεται στον τρόπο διαμοιρασμού της εξουσίας και στη λήψη αποφάσεων της κεντρικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Από τις αρχές του ’90, ο ΟΗΕ καθόρισε «πολιτική ισότητα», δεν είναι αριθμητική ισότητα αλλά αποτελεσματική συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής της θέσης αυτής είναι η σύνθεση του υπουργικού συμβουλίου. Συγκεκριμένα, υπάρχει σύγκλιση από τους Αναστασιάδη-Ακιντζί για 11μελές υπουργικό συμβούλιο (7 Ε/κ και 4 Τ/κ). Για τη λήψη απόφασης στην πλειοψηφία (τουλάχιστον 6) απαιτείται μία τουλάχιστον τ/κ ψήφος.

Αμφισημίες και «δύο κράτη»

Με πολλούς τρόπους και επί σειρά μηνών ο Ν. Αναστασιάδης απευθύνεται στην κοινή γνώμη, υιοθετώντας ταυτόσημες θέσεις, ακόμα και εκφράσεις του πρώην προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου: «Δεν ανέλαβα κράτος για να παραδώσω κοινότητα». Το τοπίο γίνεται πιο ομιχλώδες όταν ο Κύπριος πρόεδρος τώρα απορρίπτει τη «μία τ/κ ψήφο», παράλληλα με ασάφειες έναντι της επιδιωκόμενης λύσης Ομοσπονδίας.

Με την αποχώρηση της κ. Λουτ, ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης αναφέρθηκε (ΑΝΤ1, 5/2) στη νέα θέση του περί «αποκεντρωμένης» ή «χαλαρής» Ομοσπονδίας: περισσότερες εξουσίες στις δύο περιφέρειες, λιγότερες τριβές στην κεντρική ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Ο ΟΗΕ, οι πολιτικοί αρχηγοί στην Κύπρο και ο Μ. Ακιντζί περιμένουν μήνες τώρα να ακούσουν τι ακριβώς εννοεί. Απαντώντας σε σχετικό ερώτημα αν αυτό που εννοεί είναι στο πλαίσιο ΔΔΟ ή κάτι άλλο που προσομοιάζει σε δύο κράτη, ο Ν. Αναστασιάδης απάντησε: «Παρά να ασχοληθούμε με την ονοματολογία, καλύτερα να δούμε το περιεχόμενο».

Σε πυκνές δηλώσεις του χρησιμοποιεί ανάλογες εκφράσεις πολλαπλασιάζοντας τη σύγχυση, ωσάν να καλλιεργεί σκόπιμα την επιλογή του στάτους κβο ή τη σιωπηρή πορεία προς τη διχοτόμηση, μια δική του έκφραση όταν αντιπολιτευόταν μαζί με τον Γλαύκο Κληρίδη τον Τ. Παπαδόπουλο. Ολα αποκτούν μια άλλη διάσταση, αν συνδυαστούν με τους ισχυρισμούς του Μεβλούτ Τσαβούσογλου ότι σε τουλάχιστον δύο περιπτώσεις συζήτησε τα «δύο κράτη» με τον πρόεδρο Ν. Αναστασιάδη.

Κάτι που επιβεβαιώνεται, όχι με βάση τις δηλώσεις Τσαβούσογλου, αλλά από πληροφορίες και δημοσιεύματα από τις πιο έγκυρες ελληνοκυπριακές εφημερίδες, που αποδίδουν στον Ν. Αναστασιάδη όχι απλώς ρόλο ακροατή αλλά συμμέτοχου.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας